Dikkers muziek maakt hysterie toch meeslepend

De Italiaans-Amerikaanse filmwetenschapper Angela Dalle Vacche vroeg regisseur Peter Delpeut tien jaar geleden een compilatiefilm samen te stellen bij haar boek over Italiaanse filmdiva's uit de periode 1913-1920....

Na jaren van onderzoek compileerde Delpeut samen met zijn vaste editor Menno Boerema uit veertien melodrama's Diva dolorosa, 'Godin der smarten'. Ze beenden de oude Italiaanse films uit en maakten van het overgebleven found footage een doordacht geconstrueerde nieuwe film.

Ondanks de verschillende settings en schakeringen in kleurtinten van de sequenties worden Lyda Borelli, Francesca Bertini en Pina Menichelli - de grote sterren van het divisme - één vrouw: de ultieme filmdiva, die het publiek meevoert door de encyclopedie van het Grote Lijden.

Met grote gebaren, woeste kronkelingen van het lijf, wegdraaiende ogen en woordenloos geschreeuw vertelt zij de toeschouwer over passie en onverholen wellust. In drie bedrijven - 'Gesluierde verleiding', 'Stormen van de ziel' en 'Nacht zonder einde' - zien we hoe het vrijgevochten gedrag van de archetypische femme fatale wordt gestraft: de heren plegen overspel, wat weer een heftige hysterische aanval van de diva tot gevolg heeft en leidt tot haar afscheid van het (maatschappelijk) leven.

Componist Loek Dikker - eerder verantwoordelijk voor de muziek bij onder meer Paul Verhoevens De vierde man, Iris van Mady Saks en Delpeuts The Forbidden Quest - voorzag de gehele film van geluid. Zijn score is bedrieglijk simpel en doeltreffend: je hoort wat je ziet. Waarschijnlijker is het dat het juist de muziek is die de beelden zijn betekenis geeft.

Dikker greep terug op het werk van componisten als Wagner, Puccini, Ravel en Verdi en mengde hun composities met modern filmmuziek-idioom. Zijn score is bombastisch en vet, maar zeer meeslepend. Het is dijenkletsmuziek bij keukenmeidenromantiek, die de abstracties nooit vergroot en op die manier voorkomt dat Diva dolorosa ten onder kan gaan aan pretenties.

Op het Holland festival werd Dikkers score - na tussenkomst van de rechter die een staking van het orkest verbood - twee keer live uitgevoerd door het Radio Symfonie Orkest onder leiding van Ed Spanjaard. Het waren fraaie voorbeelden van de kruisbestuiving tussen verschillende kunstzinnige disciplines, waar festivaldirecteur Ivo van Hove zo naarstig naar op zoek is.

Wie de voorstellingen heeft gemist, kan de versie met in de studio opgenomen muziek gaan bekijken, die eind september in première gaat op het Nederlands Film Festival. Aansluitend brengt het Filmmuseum Diva dolorosa, samen met Rapsodia satanica met Lyda Borelli in de hoofdrol, uit in de bioscoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden