Digitale woestijn

De digitale revolutie wordt in Nederland voornamelijk met de mond beleden. Als zelfstandig medium wordt internet nauwelijks serieus genomen. 'Akelig stil hier over het overlijden van Toon Hermans.'..

'IN VERBAND met het overlijden van de cabaretier Toon Hermans heeft het gemeentebestuur van Sittard in overleg met de familie Hermans besloten een condoleanceregister in het stadhuis open te stellen', meldt de officiële site van de gemeente Sittard, www.sittard.nl. Dat is mooi en nobel, maar waar is het register? Nergens op de site is te zien waar het digitale medeleven betoond kan worden. De verklaring daarvoor staat in de allerlaatste zin van het overigens summiere bericht: 'Het stadhuis is gevestigd aan het Hub Dassenplein in Sittard.'

Welkom op internet in Nederland. Pak eens wat vaker de trein, lijkt het devies op de elektronische snelweg.

'De grootste komiek van het land' was slechts een van de superlatieven waarmee de conferencier de afgelopen dagen werd omschreven. Maar op internet denkt men daar kennelijk anders over. Verdriet en rouw over het heengaan van de clown der clowns is er nauwelijks. Zelfs niet onder de trouwste aanhangers. Precies vijf zinnen wijdt de Vereniging Toon Hermans Fanclub aan het heengaan van haar idool: hij is dood, hij is begraven, hij werd 83 en we wensen de familie sterkte. Meer valt er kennelijk niet te melden.

Cabaretweb dan, dat zichzelf omschrijft als 'het nationale cabaret archief' en onder meer door Justus van Oel wordt beheerd. Op de openingspagina wordt de bezoeker getrakteerd op een promotioneel kletsverhaal over 'breedband'. Pas na het aanklikken van het kopje 'Nieuws' verschijnt er een kort in memoriam, dat bij nadere beschouwing niets meer is dan een samenvatting van een krantenartikel. In het gastenboek schrijft een Toon-fan: 'Akelig stil hier over het overlijden van Toon Hermans...' Het zinnetje is de enige originele bijdrage op de hele site.

Soortgelijke armoede is troef bij theater.nl, een site voor, onder meer, reserveringen. Niet meer dan een kort bericht, gebaseerd op informatie van NOS Radio. De man die als geen ander theaters vol wist te krijgen, is kennelijk niet meer aandacht waard dan het zoveelste nieuws over een seksvideo van Pamela Anderson, dat op dezelfde pagina prijkt.

Bij de grote professionele providers die met hun zogeheten 'portals' prat gaan op hun 'content', is het al niet veel beter. Planet Internet vindt het overlijden van Hermans geen extra inspanning waard. Bij Zonnet is voor de half miljoen abonnees amper méér te vinden dan de doorgifte van ANP-berichten. Op een in rijmvorm geschreven column EerbeToon na. 'We verliezen onze monumenten, Als de herinnering niet blijft bestaan.' Het is in ieder geval oorspronkelijk en speciaal voor internet geschreven. Alhoewel het laatste ruim kan worden opgevat, want onder een andere vlag is precies hetzelfde rijmpje te vinden op de nieuwssite nu.nl.

Kennelijk is inhoud op internet in Nederland zo'n schaars goed, dat alles wat zelfs maar vaag de geur van originaliteit met zich draagt, meteen als 'content' doorverkocht kan worden. De enige positieve uitzondering onder de commerciële exploitanten is het vermaledijde World Online, dat een speciale en uitgebreide pagina heeft gewijd aan het heengaan van de 'allergrootste'. Een biografie, een door Hermans geschreven gedicht, reacties van collega's, herinneringen van naasten en zelfs een online condoleanceregister waar de bezoeker zich kan uitspreken: 'Wat betekende Toon Hermans voor u?' Tientallen mensen grijpen de spaarzame mogelijkeid tot interactiviteit aan en dragen hun ontroering uit: 'Mijn vader is nu zestien jaar dood. De avond voor zijn dood was hij naar een optreden van Toon Hermans geweest. Bij thuiskomst, was hij erg vrolijk, want hij had veel gelachen en een heerlijke avond gehad. Hier moest ik aan denken toen ik hoorde, dat Toon Hermans was overleden', schrijft A. Schrooten. Dit zijn de verhalen die je bij een laagdrempelig medium als internet verwacht. Maar kennelijk is de pagina van World Online de enige plek op het hele Nederlandse internet waar de spontane waardering en herinnering van het publiek blijken. Een ronduit armzalig resultaat voor een medium dat groot is geworden omdat het aan 'iedereen' een stem zou geven. Aan die karakteristieke eigenschap van internet heeft het merendeel van de commerciële exploitanten in Nederland kennelijk geen enkele boodschap.

Wie informatie wil over Hermans, zijn leven en zijn betekenis voor de Nederlandse cultuur is grotendeels aangewezen op wat de oude media via hun nieuwe broertje afscheiden. De door vrijwilligers beheerde Nederlandse Cabaret Homepage maakt daar dankbaar gebruik van en biedt een uitgebreid, leerzaam overzicht van wat er in de pers is verschenen over het heengaan van Hermans.

D

E LEEGTE van de digitale woestijn geldt niet alleen Toon Hermans. Keer op keer wordt duidelijk dat het Nederlandse deel van internet bitter weinig voorstelt en amper serieus wordt genomen door instellingen die vandaag de dag hun mond vol hebben van 'internetstrategieën'.

Op zaterdagavond 2 februari verongelukte ten zuiden van Keulen de internationale trein Amsterdam-Basel, met aan boord honderden Nederlandse wintersporters. Tientallen mensen raakten ernstig gewond. Het tijdstip was - in internet-termen - gunstig. De gedrukte media konden er immers niet eerder dan maandag melding van maken. Alle reden dus om voor de informatievoorziening het nieuwe 24-uurs medium in te zetten. Maar wie zich via internet wilde informeren, kwam bedrogen uit. Terwijl op Teletekst een telefonisch informatienummer werd vermeld, leek de ramp op internet domweg niet te hebben plaatsgevonden. De officiële site van de Nederlandse Spoorwegen maakte een etmaal later nog steeds geen melding van het ongeluk. Wel was er de wervende tekst dat reizen per trein naar de Alpen comfortabel en veilig is. De verzekeraar Eurocross, die een telefonisch noodnummer had ingesteld, bleek op internet zelfs volslagen onvindbaar.

In andere ontwikkelde landen is een dergelijke lethargie vrijwel ondenkbaar. Zo begon de luchtvaartmaatschappij Swissair nadat er in september in 1998 een vliegtuig in de Atlantische Oceaan was neergestort, binnen de kortste keren een informatievoorziening via internet die in snelheid en uitgebreidheid zelfs de professionele media achter zich liet.

O

NDANKS ALLE voorspellingen over het toenemend gebruik en de run op de internet-toegang die de gratis providers vorig jaar veroorzaakten, lijkt Nederland te verkeren in het 'pre-Yahoo-tijdperk'. Yahoo, nu veruit de populairste site op internet, werd in 1994 gestart door twee studenten die interessante plekken op internet niet alleen rubriceerden, maar ook omschreven en kwalificeerden. Hun initiatief was een reactie op de eindeloze reeks zogeheten bookmarkfiles, oftewel: gerangschikte links. Een Nederlands voorbeeld van zo'n bookmarkfile is startpagina.nl, de site die onlangs voor ettelijke miljoenen is opgekocht door uitgeverij VNU. In Nederland moet het kennelijk nog 1994 worden.

Andere gebeurtenissen bevestigen dat beeld. In navolging van de Verenigde Staten, waar gewilde domeinnamen miljoenen waard zijn (voor business.com werd 7,5 miljoen dollar neergeteld), organiseerde Henk Jelt Hoving van de site domeinbeurs.nl vorige week tijdens de Telecommerce-dagen in de Utrechtse Jaarbeurs een veiling van namen als www.aandeel.com en www.koopadvies.nl. Halverwege werd het evenement afgebroken wegens gebrek aan belangstelling. Ook dat stemt overeen met hoe de situatie een jaar of vijf geleden aan de overzijde van de oceaan was.

Met de online winkels is het niet veel beter gesteld. Wie een jaaromzet van een miljoen gulden weet te behalen, belandt al in de toptien van de populairste e-commerce-sites. De gemiddelde broodjeszaak in Nederland heeft een vergelijkbare omzet. Zelfs het koopjesjagen, toch een typisch Nederlandse sport, wil maar niet aanslaan. Terwijl in de Verenigde Staten een op de twintig postpakketten die particulieren aan elkaar sturen, een aankoop via eBay betreft, telt de online veiling van wehkamp.nl, het grootste postorderbedrijf van Nederland, al weken achtereen op ieder denkbaar tijdstip van de dag rond de 34 bieders. Waarschijnlijk is dat het aantal waarop de teller standaard is gezet om een gevoel van leegte te bestrijden.

Maar leegte bestrijd je niet door met tellers te rommelen of door ingeblikte content op te warmen. Het interactieve medium krijgt alleen daadwerkelijk waarde door actie te ondernemen. In Nederland lijkt vooralsnog de gedachte te zijn dat de computers zulk werk maar zelf moeten doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden