Digi-bieb is droom van onderzoekers

Tik 'Rembrandt' in. En krijg na een paar seconden de foto van De Nachtwacht voor je neus. Maar ook beelden van de restauratie van het schilderij, compleet met röntgenfoto's....

Beeld, geluid en tekst zijn er over een paar jaar te vinden, allemaal gedigitaliseerd. Over taal, letteren, kunst en cultuur, geschiedenis, theologie, filosofie en archeologie. En allemaal via één zoekmachine, met één toegang. In de eerste plaats voor wetenschappelijke doeleinden, maar ook voor het onderwijs en voor particulieren.

Het is nog een toekomstdroom, maar de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) is vast van plan hem te verwezenlijken. Volgende week biedt zij minister Hermans van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen een rapport aan over de Digitale Bibliotheek. Daarin staat beschreven hoe die gebouwd moet worden.

Op allerlei computers van wetenschappelijke instellingen en bibliotheken staat al een grote hoeveelheid digitaal materiaal. Maar er zijn bijna net zoveel ingangen. Dat maakt het snel vergelijken van materiaal niet gemakkelijker.

'Als dat allemaal via één deur toegankelijk is, betekent dat een wezenlijke versnelling van het onderzoek', zegt M. Sparreboom, bij NWO verantwoordelijk voor onder meer investeringssubsidies in de geesteswetenschappen.

Als voorbeeld noemt Sparreboom het zoeken naar manuscripten. 'Kostbare en zeldzame teksten kun je integraal op het scherm toveren en met elkaar vergelijken.'

Volgens de opsteller van het rapport, E. Viskil, zal het onderzoek dankzij de Digitale Bibliotheek betrouwbaarder worden. 'Wetenschappers kunnen niet alleen gebruik maken van het materiaal, maar ook hun eigen onderzoeksresultaten toevoegen aan de bibliotheek.

'Anderen kunnen dat onderzoek controleren, desnoods overdoen, want ze kunnen van precies dezelfde digitale gegevens gebruik maken. De bibliotheek zal steeds maar groeien en groeien. En hoe meer gegevens, des te beter statistische methoden toegepast kunnen worden', zegt Viskil.

Van alle disciplines een beetje materiaal digitaliseren schiet niet op, staat in het rapport. Het is beter om van bepaalde onderwerpen alles aan te pakken.

'Letterkundigen zouden heel graag zien dat het complete werk van Jacob van Maerlant wordt gedigitaliseerd, omdat dat zoveel vertelt over zijn tijd. Zo'n geheel is beter dan een bloemlezing van een aantal auteurs', aldus

Viskil.

NWO wil de Koninklijke Bibliotheek de opbouw van de bibliotheek laten coördineren. Met subsidies wil NWO de samenwerking met andere instellingen stimuleren. Echter, 'er bestaat geen exclusieve eigenaar van het project Digitale Bibliotheek', meldt het rapport.

Dat betekent niet dat het een vrijblijvend project wordt. 'Op termijn zouden voor alle disciplines een of enkele expertisecentra aangewezen moeten worden', stelt NWO.

'Onderzoekers en instellingen zullen verplicht worden om het digitale materiaal na gebruik bij deze centra te deponeren.'

Viskil: 'Een virtuele digitale bibliotheek heeft geen echte boeken op de plank, maar kan wel als een écht laboratorium fungeren, dankzij de immense hoeveelheden materiaal die straks zijn te raadplegen.

'De klassieke uitspraak dat de bibliotheek het laboratorium is van de geesteswetenschapper, krijgt een reële betekenis', aldus Viskil.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden