Dierenarts Sami vecht voor enige dierentuin in Palestina

Docu Waiting for Giraffes op Movies that Matter

De documentaire Waiting for Giraffes gaat over de enige dierentuin in Palestina. Dierenarts Dr. Sami vecht ondanks het conflict met Israël tegen het verval.

Dierenarts Sami Khadr in de film Waiting for Giraffes.

Hoofdschuddend bekijkt dierenarts Sami Khadr ('Dr. Sami') de tegelmuren van het leeuwenverblijf in Qalqilya Zoo. 'Wie heeft hier gepoetst?', vraagt hij de twee opzichters. Zucht. 'Jullie zijn toch geen kinderen?' Alle ogen staren naar de grond. Het volgende moment klinkt een oorverdovend gekletter. De leeuw slaat tegen de metalen spijlen. 'King, genoeg!' Dr. Sami kijkt de leeuw in de ogen, maar King weet van geen ophouden.

Met scherpe scènes als deze stelt de Italiaans-Nederlandse regisseur Marco de Stefanis kijkers van zijn documentaire Waiting for Giraffes voor het lastige vraagstuk wie er nou eigenlijk echt gevangen zit in Qalqilya Zoo: de dieren of hun verzorgers.

In Qalqilya is het Israëlisch-Palestijnse conflict alomtegenwoordig, dus ook in het leeuwenverblijf van de dierentuin. Niets is wat het lijkt en beelden die schijnbaar over het leven van alledag gaan, kunnen geladen zijn met politieke spanning.

Waiting for Giraffes gaat over de (enige) Palestijnse dierentuin, Qalqilya Zoo. Door de jaren heen is de dierentuin geïsoleerd geraakt van de wereld achter de muren van de Westelijke Jordaanoever. Het voortslepende Israëlisch-Palestijnse conflict kostte niet alleen de publiekstrekker van de dierentuin het leven (giraffe Brownie werd geraakt door verdwaalde kogels), maar ontnam de dierentuin bovendien de kans te moderniseren.

De enige die Qalqilya Zoo lijkt te kunnen redden, is dierenarts Sami, een goedwillende, onvermoeibare dierenliefhebber, de enige die de dierentuin door de jaren heen trouw is gebleven. Het verval van het park ziet hij met lede ogen aan, maar tegelijkertijd beseft Dr. Sami dat in Palestina één stap vooruit meestal twee stappen terug betekent. Zijn missie de dierentuin uit het slop te trekken door aansluiting te zoeken bij EAZA, een gezaghebbend samenwerkingsverband tussen dierentuinen uit Europa en het Midden-Oosten, staat centraal in de documentaire.

Helemaal onvoorbereid was De Stefanis niet toen hij, op zoek naar het verhaal van de gewone Palestijn, in 2010 Qalqilya voor het eerst binnenreed. Ergens op de eerste pagina's van Amelia Thomas' boek The Zoo on the Road to Nablus, schoot de naam van Dr. Sami terloops voorbij. Wie was die man die apenjongen uit de dierentuin in een rugzakje mee naar huis nam om ze te voeden? Die tijdens de Intifada zijn vrijheid waagde door na de avondklok naar buiten te glippen om eten voor de poort van de dierentuin te leggen?

Bij aanvang nam De Stefanis zich één ding voor: geen politieke statements. Althans, niet expliciet voor de camera. In Palestina gaan de mensen ook weleens gewoon naar de dierentuin. Makkelijker gezegd dan gedaan, want een diepgeworteld conflict als dat in Palestina valt niet zomaar weg te monteren. Elk beeld is ermee besmet. Moest de politiek zo nodig een rol in zijn film opeisen, dan maar impliciet, besloot De Stefanis.

Dat het politieke conflict ook de toetreding tot dierentuinnetwerk EAZA bemoeilijkt, wordt al snel duidelijk. Op de tientallen brieven waarmee Qalqilya Zoo andere dierentuinen in de wereld aanschrijft, komt welgeteld één reactie. Wanneer een delegatie van de dierentuin een toch al beladen werkbezoek brengt aan de dierentuin van Jeruzalem, waarvan Dr. Sami hoopt dat 'zijn' Qalqilya Zoo ooit het evenbeeld wordt, is het personeel als volwaardige toeristengroep vooral druk met fotograferen. Tot ergernis van de gids, die de groep als een kleuterklas moet aansporen hun camera's even op te bergen.

Beeld uit de documentaire

Amateurs, denk je als kijker. Om een seconde later te beseffen dat de medewerkers weinig te verwijten valt. Voor veel van hen is het een unieke kans een kijkje te nemen buiten hun eigen stad.

Opluchting heerst als de delegatie van EAZA dan eindelijk de poorten van Qalqilya Zoo binnenrijdt. Dat de delegatie tot een positief oordeel komt, is enkel een bevestiging van Dr. Sami's ijzeren volharding. Voor de kijker heeft de dierendokter dan al lang en breed bewezen dat verandering mogelijk is. Ook in Qalqilya.

Waiting for Giraffes is op 25 en 31/3 en op 1/4 te zien op het filmfestival Movies that Matter. Vanaf 13/4 draait de docu in Nederlandse filmtheaters.

Movies that Matter

Het Movies that Matter-festival vindt plaats van 24 maart tot en met 1 april in Filmhuis Den Haag en Theater aan het Spui in Den Haag. Naast het reguliere programma over films waarin de mensenrechten centraal staan, is er een programma gewijd aan klimaatverandering (Climate at stake). In Weapon of Choice kiezen vijf prominente Nederlanders een film die ze komen toelichten. Micha Wertheim kiest voor de documentaire Bogota Change (28 maart) en Sylvana Simons voor Crash (31 maart).

Meer over