interview makers Asif Kapadia en Chris King

Diego Maradona: kwetsbare winnaar of arrogante hufter? ‘Diego is groter dan de meeste acteurs’

Diego Maradona na het winnen van de WK in Mexico. Beeld Getty Images

Na zijn bekroonde biografische documentaires over coureur Senna en zangeres Amy Winehouse componeert de Britse filmer Asif Kapadia nu een monumentaal portret van voetballer Diego Maradona. Grootste verschil? Maradona leeft nog. ‘Hij is een straatjongen, hij zoekt altijd iets of iemand om tegen te vechten, heeft dat ook nodig.’

‘De titel bevalt me niet. En als de titel me niet bevalt, bevalt de film me ook niet. No vayan!’ Zo sprak Diego Maradona onlangs, toen een Argentijnse nieuwszender hem vroeg naar de nieuwe documentaire over zijn leven. Ga niet!

De 58-jarige oud-voetballer, met grijze baard, zat op een bank in de lobby van een hotel te Dubai, de buik opbollend van onder het shirt van sportmerk Puma.

Misschien kon het niet anders dan zo gaan, op z’n Maradoniaans. Eerst gaf ’s werelds beste (of bijna beste) voetballer z’n zegen aan de Britse filmmaker en Oscarwinnaar Asif Kapadia, die eerder veel lof oogstte met zijn films over coureur Ayrton Senna en zangeres Amy Winehouse. Die mocht hem (af en toe) spreken, vrijelijk beeld gebruiken én Maradona bemoeide zich verder geheel niet met de totstandkoming of eindmontage – een vrijheid die hedendaagse voetbalsterren (of hun agenten) vermoedelijk niet snel zullen bieden. Vervolgens bleef Maradona onverwacht weg bij de wereldpremière in Cannes, afgelopen mei. En mokte hij over de titel, of eigenlijk de ondertitel. De documentaire heet Diego Maradona – daar kon weinig misgaan. Maar op de filmposter staat óók vermeld: Rebel. Held. Hustler. God, of in de Spaanse variant: Rebelde. Héroe. Estafador. Dios. Eén van die labels vond de voetbalster ongepast, het was niet de vierde. Scharrelaar, bedrieger – er zijn meerdere mogelijke vertalingen van de begrippen hustler/estafador. ‘Ik heb absoluut nooit iemand belazerd’, benadrukte de verongelijkte Maradona. ‘Als ze dat in de titel willen zetten om publiek te trekken, doen ze volgens mij iets verkeerd.’

Drie maanden eerder, in Cannes, hoopt Kapadia (47) nog op een vrolijker afloop. ‘Hoe ik het me voorstel? Dat we samen in Maradona’s woonkamer zitten, zoals tijdens de interviews. Veel archiefbeeld uit de film heeft hij zelf ook nooit eerder gezien. Misschien kan hij ervan genieten. Ik zou dan zeggen: man, kijk toch eens naar je ongelofelijke leven, kijk naar wat je allemaal deed! Ik hoop dat het er van komt, ooit. Dat we samen kijken. Als God het wil.’

De documentaire Diego Maradona, vanaf deze week te zien in de Nederlandse bioscoop, biedt een overkoepelend portret van de voetballer en mens Maradona, maar zoemt in op zijn Napolitaanse jaren. Hoe de Argentijn na twee minder gelukkige seizoenen bij Barcelona in de zomer van 1984 wordt gekocht door Napoli, die zo arme, vanaf de vijandelijke tribunes vilein bespotte (‘ga jullie wassen!’) Zuid-Italiaanse club uit de onderste regionen van de competitie. En hoe hij Napoli twee landstitels en een Uefa Cup bracht, om tussendoor ook nog op onnavolgbare wijze, en met een beetje hulp van Gods hand, Argentinië wereldkampioen te maken.

Napolitaanse schatten

Grootste verdienste van Kapadia en zijn vaste editor Chris King : het traceren, ontsluiten en opdienen van een schat aan (ongezien) Napolitaans filmmateriaal, waaronder de opnamen van twee Argentijnse cameramannen. Die waren ingehuurd door Maradona’s eerste agent en jeugdvriend Jorge Cyterzpiler, die destijds het plan had zélf een film te maken. Dat kwam er niet van, of niet echt. ‘Het resultaat was absoluut afgrijselijk’, zegt Kapadia. ‘Het niveau van een huwelijksvideo. Maar hun van zo nabij gefilmde opnamen bezitten toch óók iets briljants. Het ruwe materiaal slingerde rond en een producent die van het bestaan op de hoogte was benaderde me, kort nadat ik Senna had gemaakt. Ik dacht: ik heb nét een film gemaakt over een Braziliaanse sportman, een held. Wil ik nu meteen verder met een Argentijnse?’

Kapadia, opgegroeid in Noord-Londen en afgestudeerd aan de Royal Academy of Art, regisseerde eerst Amy. En toen zijn portret van de zo getalenteerde en getroebleerde zangeres een Oscar won, plaatste Maradona een berichtje op z’n sociale media: deze man gaat nu een film over mij maken.

Kapadia: ‘Als ik een film maak, ben ik geïnteresseerd in mensen met een randje, met een beetje donkerte in zich. Maradona heeft dat altijd gehad. Hij is briljant, maar was altijd bezig de regels wat te buigen. In de documentaire zit de opmerking dat voetbal ook een spel is met bedrog, met wat streken. Dat past bij Maradona, op én om het veld. Hij is een held, maar geen keurige held. Maradona is een straatjongen, hij zoekt altijd iets of iemand om tegen te vechten, heeft dat ook nodig.’

Diego viert het winnen van zijn eerste nationale titel bij Napoli. Beeld Meazza Sambucetti/AP/Shutterstock

Kwetsbare winnaar of arrogante lul

De film onderscheidt nadrukkelijk twee onderdelen van Maradona’s persoonlijkheid. Diego én Maradona, legt editor King uit. ‘Die ontwaarden we bij het bekijken van de enorme berg aan materiaal. De ene – Diego – is een enorm charismatische, kwetsbare winnaar. De ander is… soms ook een lul. Hoe kan hij die twee mensen zijn, hoe doet hij dat? Iedereen die we spraken wees op die twee kanten. Je ziet het ook in z’n blik. Die kan arrogant zijn, maar ook ontwapenend en heel grappig. Die dichotomie bood een goede structuur voor de documentaire. Het is niet iets wat we verzonnen.’

Kapadia: ‘Senna had een rechtstreekse rivaal, in Alain Prost. En bij Amy Winehouse waren er de mensen om haar heen, die niet goed voor haar zorgden. Bij Maradona zochten we ook zoiets, maar iedereen die hem kent zei: luister, niemand zegt Maradona wat hij moet doen! Uiteindelijk doet hij altijd wat hij wil. Dus alle keuzen in zijn leven, de goede én de slechte, zijn van hem zelf. Maradona maakte soms ook dat onderscheid tussen die twee persoonlijkheden, dan sprak hij over Maradona in de derde persoon.’

Diego thuis. Beeld Alfredo Capozzi

De stad Napels – en haar inwoners – vormt ook een soort personage in de documentaire, als de eeuwige underdog. ‘De strijd tussen het Zuiden en het Noorden, tussen Napoli en Juventus, dat is ook een geweldig drama', zegt regisseur Kapadia. ‘En daar werd Maradona in geworpen, als een bom. Vergeet niet: de Italiaanse competitie was de beste van de wereld, met de beste spelers. En Maradona ging naar de armste club en versloeg ze allemaal. De meeste hedendaagse sporters zijn wat saai, vergeleken met hem. En anders: als je ze aanraakt, rollen ze onderuit en krijgen ze een strafschop. Maradona speelde écht hard voetbal. En deed alles om te winnen.’

In Napoli trok Maradona ook op met kopstukken van de plaatselijke maffia, de Camorra. Die bood hem bescherming (onder andere tegen drugstesten) en leverde de cocaïne voor de voetballer, die er een opmerkelijk intensief trainings- en feestschema op nahield. Ook die omgang met de Napolitaanse criminele kliek komt aan bod in de film. ‘Maradona had een vast antwoord, bij vragen erover: dat hij altijd met iedereen op de foto gaat, en dus niet weet met wíé hij op de foto gaat. Toen we research deden, dachten we: nou, misschien is dat zo, misschien ook niet. Het kan zijn dat Maradona dacht dat het gewoon wat grote, rauwere jongens uit de buurt waren, zoals je die ook had in Villa Fiorito, de ruige wijk in Buenos Aires waar hij zelf opgroeide.’

Diego Maradona bij Napoli. Beeld Alfredo Capozzi

Slechte bui

Alhoewel de documentaire vrijwel geheel uit archiefbeeld bestaat, geeft de huidige Maradona wel (nieuw) commentaar. Kapadia zocht de gepensioneerde voetballer meerdere malen op in Dubai, in z’n villa op een kunstmatig palmeiland. ‘Als je hem ontmoet, ervaar je ook echt zijn charisma. Als hij blij was, werd ik ook blij. En als hij een slechte bui had, werd ik een beetje bang. Als hij een écht slechte bui had, zag je hem niet. Dan werd de afspraak afgezegd. Op een zeker moment, toen ik een van de lastige episoden in de film ter sprake bracht, keek hij me recht aan: ‘Je hebt wel lef, om me dit te vragen.’ Shit, dacht ik. Maar, vervolgde hij, ‘daarom waardeer ik je. Je zegt het in mijn gezicht, niet achter mijn rug om.’ Maradona is een goede verteller. Al geeft hij misschien geen antwoord op de vraag die je stelde. Hij komt altijd met een goed verhaal.’

De benen van de voetballer doen het nog, viel de Brit op. ‘Hij speelt nog elke dag voetbal, vijf tegen vijf. Voor iemand die zo veel levens achter de rug heeft, ziet hij er goed uit.’

Tijdens de montage van de documentaire, in de zomer van 2018, vertoonde een losbandige, tamelijk verdwaasde Maradona zich al middelvingers opstekend op de tribunes bij het WK in Rusland bij de wedstrijden van Argentinië.

Editor King: ‘We keken elkaar wel even aan, o dear…’

Kapadia: ‘Ook die shots van de tribune zitten in de film. Het hoort ook bij Maradona, misschien heeft hij die aandacht nodig. Hij kán stilletjes de wedstrijd kijken, maar dat doet hij niet. Hij heeft dat circus op een of ander manier nodig. Al denk ik niet dat het circus altijd goed voor hem is. Wat wel zo is: de camera’s hebben hem óók nodig. Er was een WK-wedstrijd gaande, maar álle fans keken naar hem. Krankzinnig. Bij wie gebeurt dat? Alleen bij Maradona.’

Ook voor wie het verhaal in grote lijnen al kent, is Diego Maradona een fantastische voetbalfilm, schrijft onze recensent. Ze kent de briljant gemonteerde docu vier van de vijf sterren toe. 

Serie

Maradona de documentaire hád ook een zesdelige docu-serie kunnen zijn, gezien de enorme berg aan (ongezien) beeldmateriaal. Maar regisseur Asif Kapadia vond een bioscoopversie beter. ‘Ik hou van films. Vertel me je verdomde verhaal in twee uur, en laat me verdergaan met mijn leven. Waarom iets rekken, alleen maar om die uren vol te maken? En Maradona is een filmster! Hij verdient dat grote doek. Net als Senna en Amy Winehouse. Diego is groter dan de meeste acteurs.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden