'Die rechtse praatjes had hij tijdens zijn opleiding nog niet'

Hij wordt geroemd om zijn contacten en zijn vermogen de landelijke politiek te duiden. Maar is Paul Jansen wel een hoofdredacteur?

Paul Jansen. Beeld Paul Levitton / Hollandse Hoogte

Hij moet wel een beetje op zijn woorden letten, lacht Peter Kee, politiek redacteur van de talkshow Pauw. 'We spreken hier natuurlijk over een machtig man.' Kee maakt een grapje, maar ook weer niet helemaal. Paul Jansen, commentator van De Telegraaf in Den Haag, ís een machtig man. In ieder geval op het Binnenhof. Zijn column wordt elke dinsdagochtend aandachtig gelezen, door politici én collega-journalisten. 'In Den Haag is hij een autoriteit', zegt Kee.

De macht van Jansen lijkt zich nu verder uit te breiden. Hij heeft de beste papieren om hoofdredacteur van De Telegraaf te worden, de grootste krant van Nederland. Jansen wacht een moeilijke taak: het vertrouwen tussen de redactie en directie herstellen, nadat lieveling Sjuul Paradijs het slachtoffer werd van de machtsstrijd binnen TMG. Onder het bewind van Jansen zal er moeten worden gereorganiseerd en geïnnoveerd. En zoals de laatste jaren is gebleken kunnen die processen weerbarstig zijn bij De Telegraaf.

Eigenlijk was Jansen de afgelopen jaren nog meer een uithangbord voor De Telegraaf dan Paradijs. Hij duidde de politiek onvermoeibaar, eerst bij Pauw & Witteman, later bij omroep WNL. In 2010 werd Jansen door collega's tot 'best ingevoerde 'duider' van het Binnenhof' uitgeroepen. In november 2012 bond De Telegraaf de strijd aan met het nivellerende kabinet-Rutte II en doopte de premier 'Marx Rutte'. Die avond zat niet Paradijs aan tafel bij P&W, maar een glunderende en strijdbare Jansen. 'In Den Haag behoort hij zeker tot de top van de apenrots', zegt Max van Weezel, parlementair redacteur voor Vrij Nederland. Wouter Bos noemt Jansen 'zeer vooraanstaand'.

Soevereine houding

Zijn talent voor het Haagse spel is onmiskenbaar. Wat maakt hem zo goed? En belangrijker: is hij dan ook een goede hoofdredacteur?

Jansen arriveert in 2006 in Den Haag. Hij wordt dan meteen chef van de politieke redactie. In de jaren daarvoor is hij voor De Telegraaf correspondent geweest in Indonesië. Hoewel de buitenlandjournalistiek hem naar het vak lokte, blijkt hij op het Binnenhof ook al snel op zijn plaats. Als Kees Lunshof in 2007 overlijdt, volgt Jansen hem op als politiek commentator. 'Lunshof heeft De Telegraaf salonfähig gemaakt in de Tweede Kamer', zegt Van Weezel, al sinds de jaren zeventig werkzaam in het Haagse. 'Hij had ook al een legendarische dinsdagcolumn. Jansen moest in diens voetsporen treden, daar was hij in het begin wel zenuwachtig over.'

Jansen heeft dezelfde soevereine houding als Lunshof, zegt Van Weezel. 'Paul schrijft graag op dat er absoluut niet mocht worden gelekt uit de ministerraad, maar dat hij toch de notulen heeft. Dat wil hij dan toch even laten weten.'

Nee, bescheiden is hij niet, zeggen ook de anderen. De commentator loopt, in de woorden van Kee, 'vaak met een glimmend snuitje' over het Binnenhof. 'Dan weten wij dat er weer een primeur aankomt. Hij is een speurneus, altijd op zoek.'

Zijn wekelijkse columns gaan vooral over het politieke spel: getouwtrek binnen partij of coalitie, de wisselwerking tussen media en politiek. Hij blijkt altijd goed ingevoerd - en laat dat niet onvermeld. Als een VVD'er iets 'in kleine kring' heeft gezegd, weet Jansen dat blijkbaar ook. 'Achter de schermen bij de coalitie', 'aldus een aanwezige', het zijn zinnetjes die zijn werk typeren. Wie de columns goed leest, weet: de commentator heeft de frequente bezoekers van het Torentje onder de sneltoets.

Paul Jansen en Janneke Willemse poseren in het decor van het programma WNL op zondag. Beeld anp
Paul Jansen aan tafel bij Pauw en Witteman.

'Veel Haagse journalisten moeten het doen met de backbenchers in de wandelgangen', zegt Van Weezel. 'Hij heeft bronnen op hoog niveau.' Jansen is goed met Mark Rutte en Halbe Zijlstra, weet Kee. 'Zijn verstandhouding met de PvdA is momenteel slechter.' Onlangs pakte hij Jeroen Dijsselbloem nog hard aan in zijn column. De minister van Financiën zou zich volkomen misplaatst 'heer en meester' wanen.

Zijn relatie met de PvdA is niet altijd slecht geweest. Zo heeft de commentator een goede band met Wouter Bos. Die noemt hij graag 'de beste linkse premier die Nederland nooit heeft gehad'. In het kabinet-Balkenende IV had hij zowel een lijntje met Bos als Maxime Verhagen. 'Paul was een belangrijk doorgeefluik', zegt Kee. 'Van die coalitie bleef niets verborgen.'

'Hij had goede toegang tot mij', erkent Bos. 'Paul kon mij gewoon bellen. Niet dat ik hem alles gaf. Hij laat zich trouwens ook niet makkelijk gebruiken, daar is hij veel te slim voor. Anders zou hij weer andere belangrijke bronnen verliezen.' De voormalig minister van Financiën roemt de methode-Jansen. 'Hij neemt zijn bronnen goed in bescherming en kletst nooit zomaar wat. Alles is gecheckt.'

Een hoofdredacteur van De Telegraaf moet het hart op de goede plek hebben: rechts, met veel gevoel voor 'de hardwerkende Nederlander'. Die moet soepel van de tong rollen, vooral in geval van verontwaardiging.

Jansen doorstond die test glansrijk toen hij begin november 2012 bij P&W aan tafel zat om zijn onvrede te uiten over Rutte II, 'het nivelleringskabinet'. Niet alleen de VVD, maar ook de Telegraafredactie was overstelpt met reacties van 'emotionele, woedende mensen die niet weten wat op hen afkomt', benadrukte hij als spreekbuis van het verontruste volk. 'Marx Rutte' mocht de hardwerkende Nederlanders in de kou laten staan, op De Telegraaf konden ze rekenen, wilde hij maar zeggen.

Pretogen

Hoe rechts is de politiek commentator? Zelf zei hij daarover in 2010 in een interview met Vrij Nederland: 'Ik ben niet zo rechts, ik heb gewoon een hekel aan hypocrisie. En dat kom ik meer bij links tegen dan bij rechts.' Jansen is wel fel op asiel en immigratie, vindt dat partijen als de PvdA veel te lang problemen hebben ontkend. 'Hij is niet vies van populistisch rechts', zegt Van Weezel. 'Daarin verschilt hij van zijn voorganger Lunshof.' Kee: 'Hij vindt het lekker om tegen de VARA aan te trappen.'

Zijn studievriend Hans van der Beek, journalist bij Het Parool, herinnert zich de student Jansen niet als rechts. Integendeel zelfs. 'Die rechtse praatjes had hij tijdens de opleiding journalistiek echt nog niet. Eigenlijk wilde hij stage lopen op de buitenlandredactie van de Volkskrant, maar hij kreeg ruzie met een docent. Die stuurde hem vervolgens voor straf naar De Telegraaf.' Maar, zo benadrukt Van der Beek, die beslissing viel direct goed voor hem uit. 'Eenmaal binnen op de Basisweg paste de krant hem als een jas.'

Op de opleiding viel Jansen al op met waar hij nog steeds in uitblinkt, vindt de studievriend. 'Hij was ambitieus, had al rechten en politicologie gedaan. Hij kon ontzettend scherp redeneren en was boven alles recalcitrant. Als wij allemaal voor standpunt A kozen, beweerde hij B. Hij vond het toen al heerlijk om studiegenoten de gordijnen in te jagen.' Daar kwam hij trouwens gewoon mee weg hoor, zegt Van der Beek, zoals nu ook nog het geval is. 'Hij heeft van die pretogen, een ironische uitstraling. Daardoor wordt hem veel vergeven.'

Eerlijk? Eigenlijk verbaast het hem dat Jansen het hoofdredacteurschap blijkbaar ambieert. 'Hij vond het niet heel leuk om chef van de parlementaire redactie te zijn, dacht ik. Paul is nogal ongeduldig, daar moeten zijn ondergeschikten wel tegen kunnen.' Ook Kee en Van Weezel noemen dat ongeduld als slechte eigenschap. Die laatste: 'Als politiek commentator is hij een groter succes dan als chef. Hij is veeleisend, ongeduldig en kan behoorlijk uitvallen als iets niet goed gaat.'

Jansen is altijd uitgesproken, zeggen bekenden. Niet alleen in het politieke debat, maar ook op de redactie: hij is een van de weinigen die met de zittende hoofdredactie ruzie durfde te maken. En Jansen maakt deel uit van de zwijgende minderheid die niet om het vertrek van Paradijs heeft getreurd.

Hij zal nu moeten doen wat Paradijs heeft nagelaten: de oplagedaling stoppen, laveren tussen een redactie en directie en een aantal impopulaire maatregelen nemen. 'Moet je daar zin in hebben', zegt Van der Beek. 'Nu is hij nog eigen man. Politici en premiers houden rekening met hem. Dat is toch een speeltuin?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.