'Die mijnen kunnen me niet veel schelen'

Jammer, de les van de Nederlandse sergeant-majoor was dinsdag niet aan Albert besteed. Ruim vijf kwartier lang had het zoontje van Gani en Feride Bytyqi geluisterd naar de uitleg over welke gevaren schuilgaan onder Kosovaarse grond....

Pa en ma lachten trots. Genoeg landmijnen en anti-tankmijnen had de 9-jarige knaap immers gezien in het zaaltje van het opvangcentrum voor Kosovaren in Ermelo. En zou hij er ook van afblijven als hij een mijn zou aantreffen bij hun huis in Drenica?

Nou, nee. 'Ik zou het aanraken, uit nieuwsgierigheid', zei Albert doodleuk terwijl zijn ouders, omringd door de zes andere kinderen, verlegen keken. Vader Gani (54) had net nog verteld dat twee familieleden inmiddels op een mijn waren gelopen in Kosovo. Eentje moet een been missen, de ander overleefde het tragische ongeluk niet.

Gezinnen zoals de Bytyqi's, in het bijzonder de kinderen, wil de Koninklijke Landmacht de komende weken waarschuwen voor het gevaar van boobytraps en mijnen in Kosovo. De Bytyqi-familie, met negen man aanwezig in Ermelo, maakt deel uit van een groep van enkele honderden Kosovaren in Nederland die snel terug willen naar de Joegoslavische provincie. Sinds maandag krijgen deze Kosovaarse families, op initiatief van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), op acht locaties een cursus 'oppassen voor mijnen'.

Hoe ze moeten oppassen voor de dertig- tot vijftigduizend niet-geëxplodeerde bommen van de NAVO. Of voor de enkele honderdduizenden mijnen die het Joegoslavische leger in Kosovo heeft gelegd, vooral op het platteland. Hoewel steeds de nadruk wordt gelegd op het gevaar van anti-personeelsmijnen, is volgens de Noorse hulporganisatie Norsk Folkehjelp de NAVO-munitie vele malen gevaarlijker.

Vooral het opruimen van de clusterbommen die de NAVO gebruikte tegen vliegvelden en troepenconcentraties, zal volgens de Noren een hele klus worden. Omdat de ontstekers zijn ontregeld, zouden ze gemakkelijk kunnen exploderen als kinderen ermee gaan spelen.

Hogenberg (37) wees in Ermelo, waar ruim vijfhonderd van de drieduizend Kosovaarse vluchtelingen verblijven, dus uitvoerig op de gevaren van de PMA-3, van zware anti-tankmijnen en van vliegtuigbommen die in een straal van driehonderd meter veel schade kunnen aanrichten. 'In Bosnië gooiden kinderen er stenen naar', hield de militair zijn gehoor voor. 'Niet doen!'

De tientallen Kosovaren luisterden anderhalf uur lang aandachtig en ze keken naar dia's en tekeningen van mijnen. Maar niets verraadde dat het hier ging om mensen die zich ernstig zorgen maakten over de gevaren thuis. 'Ik heb het gevoel dat het niet helemaal tot ze doordringt wat ze te wachten staat', zei Hogenberg na afloop. 'Ze zijn nu passief, emotieloos. Het is allemaal nog ver weg voor ze. Ik ben eigenlijk al blij dat ze vandaag naar de lessen zijn gekomen.'

Oud-reservist Nazif Hysa zei direct na afloop dat ze zich wel degelijk zorgen maken. Als de Nederlanders een andere indruk hadden gekregen, betoogde Hysa, dan moest dat meteen worden rechtgezet. 'Natuurlijk zijn we ons bewust van de gevaren. Maar we willen ook zo graag terug. Terug naar Kosovo, terug naar onze huizen. Eerlijk gezegd kunnen die mijnen me niet veel schelen. Ik ben meer bezorgd om al die kinderen.'

Ook vader en moeder Bytyqi waren na de les van Hogenberg niet ontmoedigd. Binnenkort gaan ze met zijn tweeën poolshoogte nemen in Drenica. Hun huis, blijkt uit foto's, is half verwoest. Pas daarna willen ze de kinderen komen ophalen. 'Natuurlijk zijn we bang, we weten wat de kinderen kan overkomen', zegt Gani. 'Maar we moeten terug.'

Hogenberg twijfelt na twee dagen niet aan het nut van zijn cursus. 'Als ik ook maar één slachtoffer heb kunnen voorkomen dankzij deze lessen, dan ben ik al blij.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.