muziek cd recensie

Die Loreley door het Münchner Rundfunkorchester bewijst dat Max Bruch een fenomenale componist was (vier sterren)

Zijn melodieën zijn verbluffend naturel en soepel.

Het Eerste vioolconcert van Max Bruch (1838-1920) is een evergreen. Zijn Kol Nidrei (een reeks variaties voor cello naar een joods gebed) is geliefd. Toch mag je best van een vergeten componist spreken, want meters aan partituren (koorwerken, concerten, een Singspiel, twee voltooide opera’s en drie symfonieën) liggen onder een dikke laag stof.

Nu is er een opname van Die Loreley – en na beluistering ervan vraag je je af wat er nog meer voor prachtigs in die schatkamer moet liggen. Want deze opera in vier akten, waar Bruch als 22-jarige aan begon, is nogal een ontdekking.

De voornaamste reden dat Bruch in de meeste muziekgeschiedenisboeken hooguit een bijrol toebedeeld heeft gekregen, is dat hij niet tot de vernieuwers behoorde. Hij maakte politieke, maatschappelijke (het revolutiejaar 1848, de Eerste Wereldoorlog) en muzikale omwentelingen mee (het modernisme, atonale muziek, de opkomst van Richard Strauss, Debussy en Stravinsky), maar bleef vasthouden aan zijn romantische stijl. Aan Richard Wagner had hij een bloedhekel. Bruchs grote voorbeeld was Felix Mendelssohn, die zelf toch ook al zijn blik op het verleden gericht hield.

Het was Mendelssohn voor wie het libretto van Die Loreley was bedoeld, maar de componist overleed toen hij pas drie nummers had voltooid. De tekstschrijver, Emanuel Geibel, wilde niet dat iemand anders ermee aan de haal zou gaan. Maar Bruch bleef aan zijn kop zeuren en voltooide de partituur, Geibel gaf met tegenzin toestemming en in 1863 ging het stuk in Mannheim in première. Daar werd het met gejuich ontvangen. Een van de getuigen was de pianist en componist Clara Schumann. Zij kon nauwelijks geloven dat zo’n jonge componist zoiets goeds kon maken.

Het verhaal gaat over de paltsgraaf Otto, die een relatie heeft met Lenore. Zij is niet op de hoogte van zijn stand en weet ook niet dat hij moet trouwen met ene Bertha. Als de kerkklok luidt, vertrekt hij plotseling. Als Lenore bij het huwelijk achter zijn ware identiteit komt, zinspeelt ze op wraak. Bij een wandeling aan de Rijn wordt ze benaderd door geesten die haar het vermogen geven om alle mannen in katzwijm te laten vallen. Otto wil zijn oude vlam terug, maar zij wijst hem af – waarna hij van een hoge rots springt bij een bocht in de Rijn, de Loreley, die mysterieuze plek waar zoveel schippers in de problemen zijn gekomen.

Het drama staat voorop, dan komt de zang, dan het orkest. Dat Bruch het vermogen had om onvergetelijke melodieën te schrijven, wisten we al door die handvol bekende werken. Toch sta je ervan te kijken hoe naturel en soepel hij ze heeft gevormd. De opbouw is er een als van een groot crescendo, met ontroerende ensembles en effectvolle koorpassages. Dankzij de opname van het Münchner Rundfunkorchester en het Praags Filharmonisch Koor onder leiding van Stefan Blunier van een concertante uitvoering uit 2014 in het Prinzregententheater in München, zie je de kleurrijke scènes meteen voor je.

Sopraan Michaela Kaune maakt van Lenore een veelzijdig personage – naïef én krachtig, vervuld van liefdesverdriet en woest. Ook tenor Thomas Mohr doet het uitstekend als Otto. Maar de held is Bruch, die zijn noten over de Rijn liet sprankelen.

Genre: klassiek

Münchner Rundfunkorchester

Max Bruch – Die Loreley

LabeL: CPO

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.