RecensieFilm

Dichter bij Armando dan in deze slim gemaakte documentaire kun je waarschijnlijk niet komen (drie sterren)

Regisseur Swierstra en Minneboo houden de kijkers een worst voor: heeft Armando nu wel of niet een Duitser gedood?

Het voorval – Armando en de mythe

Documentaire

Regie Sjors Swierstra en Roelof Jan Minneboo

70 min., in 13 zalen 

Altijd maar weer die bosrand. Steeds opnieuw keerde de rij bomen terug in zijn schilderijen. De bosrand waar hij zo dichtbij woonde, als kind in Amersfoort. Daarachter klonken vaak schoten, tijdens de oorlog – Kamp Amersfoort lag er.

De kunstenaar Armando, die op 1 juli van dit jaar op 88-jarige leeftijd overleed, schilderde het bos talloze malen en schreef er ook over. In zijn autobiografische roman De straat en het struikgewas bijvoorbeeld, uit 1988. Daarin stuit een jonge tiener bij de bosrand op een Duitse soldaat, die hem dreigt mee te nemen naar het kamp. De jongen doet alsof hij struikelt, pakt zijn mes en steekt de soldaat neer. De bomen, die alles gezien hebben, geven geen sjoege.

Zijn leven lang liet Armando in het midden of hij zelf die jongen was. Hij verwees vaak naar het voorval: ‘Alles staat daarin,’ zei hij bijvoorbeeld, wijzend naar zijn boek. Maar op de man af gevraagd of hij een soldaat had vermoord, weigerde hij te antwoorden.

In Het voorval – Armando en de mythe volgen Sjors Swierstra en Roelof Jan Minneboo de kunstenaar in zijn laatste levensfase. Het is duidelijk dat de filmmakers door de jaren heen een goede band met hem hebben opgebouwd. Ze filmen hem terwijl hij werkt en mogen hem alles vragen. Wie weet maakt Armando hen uiteindelijk deelgenoot van zijn geheim.

De film laat zien hoe hij in zijn jonge jaren zorgvuldig een imago creëerde als een wat gevaarlijk type, met een hang naar wapens en geweld. Hoort het voorval bij de bosrand bij die persoonlijke mythevorming? Of liep Armando daadwerkelijk een trauma op? Hoe kan het anders dat zijn boeken, gedichtenbundels, schilderijen en beeldhouwwerken dat donkere feit voortdurend weerspiegelen?

Het antwoord is, natuurlijk, als de wortel aan een tak die de kijker mee moet lokken. Ook wanneer de beloning uit zou blijven, is de reis ernaartoe de moeite waard. De slim gemaakte documentaire schetst een mooi beeld van de veelzijdige kunstenaar, ook op hoge leeftijd nog eigenwijs, humoristisch en ongenaakbaar. Dichter bij Armando kun je waarschijnlijk niet komen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden