'Dichten in het Baskisch was als lopen over verse sneeuw'

Een Baskische literatuur bestond amper toen hij begon te dichten in zijn moedertaal. 'Wij schrijvers zijn echt op een nulpunt begonnen.'

Harkaitz Cano. Beeld Poetry International

'Als je een gedicht schrijft, moet het zo belangrijk zijn dat je het op je arm wil laten tatoeëren. Schrijven is zo makkelijk, iedereen kan het. Maar er moet wel iets op het spel staan. Anders heeft het geen betekenis.'

Aan het woord is de Baskische dichter Harkaitz Cano (1975) die vanmiddag tijdens het 46ste Poetry International festival in de Rotterdamse Schouwburg een 'craft talk' zal houden, waarin hij ingaat op het dichtersambacht. Over de relatie tussen kunst en pijn, over het belang van langzaam lezen, over de dichter als nar die de waarheid vertelt door te liegen.

Cano is de eerste Baskische dichter die het festival bezoekt. Naast poëzie schrijft hij romans, televisiescenario's, kinderboeken, liedteksten en graphic novels. Alles in het Baskisch. 'Mijn opvoeding was geheel Baskisch, het is voor mij dus nooit een bewuste keuze geweest om in het Baskisch te schrijven.'

Poetry International

Op het 46ste Poetry International Festival in Rotterdam zijn negentien dichters van over de hele wereld te beluisteren. Vanmiddag geeft Dichter des Vaderlands Anne Vegter een masterclass poëzie lezen en houden de Baskische dichter Harkaitz Cano en de Zambiaanse dichter Togara Muzanenhamo een 'craft talk' over het dichtersambacht. Om 20.00 uur volgt de vertalersslam met Robert-Jan Henkes en Erik Bindervoet. Om 21.30 uur begint het slotprogramma A Poem A Fair, waarin alle dichters nogmaals optreden.

Vleugels uitslaan

Over de oorsprong van de Baskische taal bestaan vele theorieën. Als een van de weinige niet-Indo-Europese talen in West -Europa zou het Baskisch verwant zijn aan het Georgisch, misschien zelfs Noord-Afrikaanse wortels hebben. Feit is dat de literaire traditie tot halverwege de 20ste eeuw vooral een mondelinge was. 'Wij schrijvers zijn echt op een nulpunt gestart. Het was als lopen over verse sneeuw. De verwondering was bijna kinderlijk.'

Cano is een dichter die graag zijn vleugels uitslaat, naar andere landen, andere kunstvormen. Alles kan in een gedicht terecht komen. 'Een dichter is een journalist, maar dan zonder deadline.' Een goed voorbeeld is het gedicht 'Encuentra la muerte mientras buscaba su ropa', dat hij baseerde op een kop in een Spaanstalige krant. 'Die kop was al het halve gedicht. Een prostituee die de dood vindt terwijl ze naar haar kleren zoekt.'

Het is niet zijn enige gedicht over de underdog. Cano heeft een duidelijke voorliefde voor junks, zigeuners en gevangenen: 'Losers zijn interessante mensen, omdat we in feite allemaal een loser zijn. Sommigen van ons lijken te winnen, maar dat is schijn, zij verliezen alleen maar langzamer.'

Geen vrolijke boodschap

Geen vrolijke boodschap, maar dat neemt niet weg dat ook humor en ironie een wezenlijk onderdeel vormen van Cano's poëzie. 'Vandaag zijn we er, morgen misschien ook nog wel, maar daarna? Niemand die het weet, dus laten we vooral plezier maken.'

En gedichten lezen, want poëzie is een van de weinige manieren om jezelf te transformeren. 'De Catalaanse dichter Joan Margarit vergelijkt een gedicht met een soort magische zwarte doos. Je kruipt erin, ziet niets, spartelt rond, maar als je eruit komt, is er iets veranderd. Dat kan iets heel kleins zijn, en je kan het meestal ook niet benoemen, maar je weet dat er iets is gebeurd.'

Harkaitz Cano, Craft Talk, Rotterdamse Schouwburg, 16.30 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden