Deze vijf platen inspireerden Ton Koopman, kersverse winnaar van de Edison Oeuvreprijs

Zo veel bijzondere cd's, Ton Koopman krijgt er de Edison Oeuvreprijs voor. De barokdirigent kiest de opnamen die hem het meest hebben geïnspireerd.

Ton Koopman: 'Ik heb nog nooit een e-mail beantwoord. Bach wist ook niets van computers.'Beeld Hollandse Hoogte

Ha, daar gaat de telefoon weer. 'Nu beter?', vraagt Ton Koopman (73) lachend, ergens vanuit een trein tussen Lissabon en Faro, waar hij die avond moet optreden. En dan, na een minuut of twee: tuut-tuut-tuut. Zo gaat dat binnen een uur 22 keer; steeds belt hij terug, met diezelfde opgewekte toon. De wanhopige suggestie het gesprek dan maar voort te zetten per mail, wijst hij vriendelijk af. Zijn assistent had al gewaarschuwd: Ton kan geen e-mails openen - dat denkt hij althans.

Koopman: 'Ik ben een volstrekte digibeet. Ik heb nog nooit een e-mail beantwoord. Nergens voor nodig. Bach wist ook niets van computers.'

De reden voor het interview: Koopman, Nederlands bekendste organist, klavecinist en barokdirigent in het buitenland, krijgt zondag de Edison Klassiek Oeuvreprijs. Die heeft hij verdiend door de vele bijzondere opnamen die hij maakte, onder meer met het door hem opgerichte Amsterdam Baroque Orchestra & Choir, waarmee hij het werk van de barokke en vroeg-klassieke meesters stijlgetrouw en op historische instrumenten uitvoert.

De jury prijst Koopman bovendien als 'borrelende bron van muzikale kennis'. Kijk maar naar zijn bibliotheek in zijn villa in Bussum, die tienduizend antieke muziekboeken bevat (het originele boekje met het libretto van Bachs Matthäus-Passion heeft hij dubbel). Altijd is hij bereid zijn kennis te delen en aangezien zijn agenda ook nog vol zit met gastdirecties (in oktober nog de Berliner Philharmoniker) begrijp je: aan e-mails zou hij toch niet toekomen.

Eindelijk erkenning, zou je bijna zeggen, want daaraan heeft het de laatste jaren wat ontbroken. In ieder geval als je erkenning afmeet aan subsidies. Vorig jaar werd bekend dat zijn koor en orkest, net als in 2009, niet op een meerjarige bijdrage van het Fonds Podiumkunsten kon rekenen. Koopman: 'Inmiddels weten we beter hoe het Fonds het wil. Voor 2020 zullen we het weer proberen. Als het dan niet lukt, zal ik mijn koor en orkest opheffen. Ik wil me niet langer voelen als een kind dat zijn hand ophoudt.'

Maar nu is het feest - en het feestvarken mag vandaag de platen kiezen. Dit zijn de vijf opnamen die Ton Koopman het meest hebben geïnspireerd.

Bachs Tripelconcert, BWV 1044

'Naar deze opname uit 1969 van Bachs Concert voor fluit, viool en klavecimbel heb ik eindeloos geluisterd. Het was de eerste keer dat ik een klavecimbel hoorde dat écht mooi klonk. Gustav Leonhardt (1928-2012) had zo'n prachtige aanslag. Ook die klanken die Frans Brüggen (1934-2014) hier uit zijn traverso (historische dwarsfluit, red.) haalt - zo pakkend, zo harmonisch. Dit spel heeft mij gevormd.'

Händels orgelconcerten

'Gustav Leonhardt was mijn leermeester op klavecimbel, ik heb slechts een paar orgellessen van hem gehad; ik was maar een arme beursstudent. Leonhardt had op zijn beurt les van de Zwitserse klavecinist en organist Eduard Müller (1912-1983). Ik heb altijd erg genoten van diens opname van de orgelconcerten van Händel. Die vrijheid die hij neemt in zijn versieringen blijf ik frappant vinden, in de goede zin van het woord. Hij was echt een sprankelende speler.'

Beeld RV

Händel-sonates voor blokfluit

'Het mooie van de blokfluitist Frans Brüggen was niet alleen zijn klank. Hij had een enorme creativiteit en fantasie. Bij hem klinkt alles alsof hij het zo voor de vuist weg improviseert. En dan te bedenken dat hij wordt begeleid door Gustav Leonhardt, die eigenlijk een hekel had aan Händel: dat vond hij een vulgaire componist, omdat Händel volgens hem te veel naar de smaak van het publiek componeerde.'

Beeld RV

The Early Recordings

'Ik ben blij dat ik heb mogen samenwerken met Alfred Deller (1912-1979). Hij was de eerste grote moderne countertenor. Hij had een beperkte vocale omvang; ik herinner me dat toen ik met hem optrad - hij was toen al 71, een echte gentleman met bolhoed - we steeds alle toonsoorten moesten aanpassen. Maar wat een uitstraling en intelligentie! De countertenors van nu zijn technisch allemaal uitstekend, maar van Deller kunnen ze blijven leren.'

Beeld RV

Lassus' Boetepsalmen

'Een van de projecten die ik nog op mijn verlanglijstje heb, is de Boetepsalmen van Roland de Lassus (1532-1592) op te nemen, maar met de instrumentale begeleiding zoals Michael Praetorius die maakte. Lassus moet in München ook hebben beschikt over een grote hofkapel. Konrad Ruhland is me voorgegaan. Het zou prachtig klinken met mijn eigen Amsterdam Baroque Choir - de zangers zijn geweldig communicatief en hebben zo'n vreugde in het muziek maken. Met welk koor ik ook werk, dit vind ik toch het beste.'

Beeld RV
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden