Deze Rembrandt klopt niet

Dinsdagochtend werd The Next Rembrandt onthuld in Amsterdam. Hoe ziet het schilderij eruit en wat kunnen we hiervan leren?

The Next Rembrandt.Beeld anp

In het midden van de zaal staat een schilderij op een goud geschilderde ezel. Aan weerszijden hangen twee grote schermen waarop computertaal voorbij raast. Vanuit een zwarte lijst kijkt een man van een jaar of 30, met een grote witte kraag en een zwarte hoed op, de bezoekers aan. De felle lichtval van links valt op een gezicht dat iets wegheeft van Rembrandt van Rijn.

The Next Rembrandt, zoals het schilderij is gedoopt, is gemaakt in opdracht van ING. Samen met een reclamebureau en een team van wetenschappers en Rembrandtexperts is in achttien maanden het 3D-geprinte schilderij gecreëerd. Technologie en data stonden centraal: in totaal werden 346 werken van Rembrandt geanalyseerd op kenmerken als onderwerp, gezichtscontouren, maar ook lichtinval en kwastgebruik. Het resultaat is een portret van een blanke man van rond de 30, met een baard en in zwarte kledij, gebaseerd op algoritmes en bestaande uit 148 miljoen pixels.

Hoewel het schilderij niet pretendeert een Rembrandt te zijn, zien de kenners gelijk waar het schilderij zichzelf verraadt. David de Witt, hoofdcurator van Museum Het Rembrandthuis en adviseur bij het project: 'In het portret zijn elementen te zien uit Rembrandts portretten uit 1635, maar ook elementen uit 1640. Daar lopen verschillende tijden door elkaar heen. Bovendien schilderde Rembrandt de neus van personen met reliëf, met een dynamische verftoets. Op dit schilderij is de neus veel te glad.'

De meningen verschillen over de vraag of het mogelijk is via statistische analyses uit Rembrandts oeuvre nieuw werk te destilleren. De Witt is kritisch en vindt dat het onderzoek geen nieuwe kennis heeft opgeleverd over Rembrandt of zijn werk: 'Het portret is nu een weergave van een 'typisch Rembrandtgezicht', terwijl dat niet bestaat. Rembrandt schilderde alleen personen die in werkelijkheid bestonden.'

Wel ziet Joris Dik, hoogleraar Materials in Art & Archaeology aan de TU Delft, die de onderliggende data aanleverde, de mogelijkheid om de technieken in de toekomst te gebruiken om verloren gegaan werk van Rembrandt in beeld te brengen. 'En wellicht werkt de techniek ook andersom: bij nieuw gevonden werk kan het hulp bieden om de echtheid van een werk te bevestigen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden