Deze oorlogsklassieker is voor een breder lezerspubliek

Knappe vertaling van oorlogsklassieker.

Het is 7 juli 1916 en de Slag aan de Somme is in volle gang. Het 13de bataljon van de Royal Welsh Fuseliers stormt richting het bos van Mametz. Nog voordat ze er aankomen, is een derde van de militairen ten prooi gevallen aan Duitse kogels en granaten.

Een van de gewonden is soldaat David Jones (1895-1974). Het zal tot 1937 duren voor hij zijn ervaringen op literaire wijze verwerkt. Dat heeft alles te maken met de psychologische impact die de Eerste Wereldoorlog op hem heeft.

David Jones
Tussentijd
Uit het Engels vertaald door Hans Kloos.
Bezige Bij;
272 pagina's;
€19,99

Als Jones' boek In Parenthesis uiteindelijk verschijnt, is de ontvangst juichend, maar het raakt nooit omarmd door het brede lezerspubliek. Sinds een paar jaar vindt er een rehabilitatieproces rond de schrijver plaats. De zojuist verschenen knappe Nederlandse vertaling van de lyrische roman, Tussentijd, is daarvan een verheugend voorbeeld.

Het zij toegegeven: Jones stelt hoge eisen aan zijn lezer, door uiteenlopende vertelwijzen en taalregisters die variëren van plat tot verheven en van nuchter tot delirisch. Nadat het boek is begonnen in de derde persoon, verspringt het perspectief naar de tweede (en later weer terug naar de derde), waarbij gaandeweg blijkt dat 'je' en 'hij' zowel kunnen verwijzen naar de hoofdpersoon als de schrijver en zelfs de lezer.

Tussentijd vertelt hoe soldaat John Ball met zijn bataljon de overtocht naar Frankrijk maakt en aan het front belandt. Een centrale passage is de monoloog van Dai Overjas, een soort Eeuwige Soldaat, die trots vertelt over zijn bijdragen aan zowel historische als in legenden beschreven oorlogen.

In het slotdeel trekken Ball en zijn maten op naar het bos van Mametz. De beschrijvingen van het gruwelijke strijdtoneel zijn indringend. De verwijzingen naar de wereldliteratuur maken beelden soms nog grimmiger dan ze al zijn, zoals die naar Lewis Carrolls Cheshire Cat, wanneer een soldaat door een granaatexplosie wordt onthoofd: 'zijn gelaat grijnst als de Kolderkat / in alle ijselijkheid. / Het kwam onder hem terecht toen de aarde had gebeefd - en de neuskap schraapte het leer van zijn hiel'.

Ronduit profetisch is een cynische opmerking op de voorlaatste bladzijde, waarin wordt voorspeld dat de slagvelden een toeristische trekpleister zullen worden. Reeds in 1917 besprak hij met een vriend dat ze wat wapentuig moesten achterlaten, waarmee latere bezoekers zich konden laten fotograferen. Als de oorlog tenminste ooit zou eindigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden