Deze meubelredders zetten zich in om oude spullen een tweede leven te geven

Het afval van de een is de buitenbar van een ander: deze meubelredders zetten zich in om oude spullen een tweede leven te geven.

Eric van Nelfen en Margriet Brouwer: 'De manier waarop Deens design is gemaakt neigt naar handwerk.' Beeld Martin Dijkstra

Eric van Nelfen (53) en Margriet Brouwer (44) reizen Denemarken af op zoek naar vintage Deens design, vooral lampen en kasten, voor hun webshop Vintage Asylum.

Eric van Nelfen: 'Ik stel me soms de route voor die designstukken hebben afgelegd. Een lamp of kast is ooit gemaakt in een fabriek in Jutland, heeft dertig jaar in een Deens huis gestaan of gehangen en toen de eigenaar overleed, werd-ie naar een kringloopwinkel gebracht en daar vonden wij 'm. Elk kwartaal rijden we handelaren, kringloopwinkels en antiekzaken in Denemarken af. We gaan allebei blind af op dezelfde stukken, maar soms remmen we elkaar ook af. Een lamp waar we twee dagen werk aan hebben en die niet meer dan 125 euro oplevert, gaat te ver. Ik ben gestopt met mijn werk als grafisch ontwerper en websitebouwer en de huur moet ook worden betaald.

Het restauratiewerk van een lamp is overzichtelijk: de deuken moeten eruit en de elektra wordt vervangen. Bij kasten gaat het om het vervangen van het fineer of planken en lades. Soms is er vochtschade of kleurverschil, als een vaas jarenlang op dezelfde plek heeft gestaan. Het hout of fineer schuren we dan licht op, of we gaan er met staalwol en houtolie overheen.

Handwerk

Hoewel we veel lampen en meubels uit Denemarken halen, vonden we het mooiste design in een Nederlandse kringloop. Margriet trok een lamp met scherpe punten uit een doos. Het bleek een ontwerp uit de jaren zestig te zijn van Simon Henningsen voor Tivoli, een pretpark in Kopenhagen. Een levensgevaarlijk ding. We hebben 'm roestvrij gemaakt en verkocht.

De manier waarop vintage Deens design is gemaakt, neigt naar handwerk. De PH5-hanglamp blijft voor ons een van de meest iconische lampen. Poul Henningsen ontwierp 'm in de jaren twintig. Slim en eenvoudig, met kleurelementen die het licht weerkaatsen. In Denemarken hangt-ie nog bij veel mensen boven de eettafel. Een poosje geleden hebben we een PH5-lamp verkocht aan een studente. Ze had lang gespaard voor een originele en was er intens blij mee. Bijzonder. Op die leeftijd hadden wij niet zo snel een paar honderd euro uitgegeven aan design.'

Eva Steenhuis en Marloes Sliedrecht: 'We stonden om vier uur 's ochtends op antiekmarkten in België' Beeld Martin Dijkstra

Eva Steenhuis (31) en Marloes Sliedrecht (36) van Firma Zoethout geven oude kasten, commodes, schooltafels en -stoelen een tweede leven voor in de kinderkamer.

Eva Steenhuis: 'Een meubelstuk gaat bij ons helemaal door de molen. In bijna elk meubel zit houtworm, die gaan we eerst te lijf met een anti-houtwormspray. En dan is het: moet de bodem van de kast of commode worden vervangen? Of de achterkant? Is-ie stabiel? Moet er een nieuwe plank in? Werken de deurtjes en lades? Vervolgens gaan we schuren en geven we de kast of commode een nieuwe kleur. Het blijft oud hout, dus het is altijd weer afwachten of de verf niet afbladdert.

Marloes en ik kennen elkaar van onze studie algemene cultuurwetenschappen in Amsterdam. Toen wij jaren later beiden zwanger waren van ons eerste kind en geen leuke meubels voor de kinderkamer konden vinden, gingen we zelf op zoek. Zo vond ik bij een kringloopwinkel een commode die ik een andere kleur gaf. En Marloes knapte een oud kastje op waar haar vriend als baby nog op had gelegen. Waarom deden we dit niet bij meer meubels?, zeiden we tegen elkaar. Ik deed productiewerk in het theater, Marloes had een horecabaan: dat was niet het werk dat we wilden blijven doen.

De eerste jaren stonden we al om vier uur 's ochtends op antiekmarkten in België. Daar stonden handelaren met meubels uit landen als Duitsland, Frankrijk en Polen. De meubels waren zo weg, we moesten er snel bij zijn. Met een zaklamp hebben we zelfs nog weleens in een volgeladen vrachtwagen staan schijnen.

Markten afstruinen doen we minder. Het kost veel tijd en geld. Handelaren geven ons nu een seintje als ze nieuwe meubels voor ons zijn tegengekomen. En we worden gemaild door mensen die een oude inboedel over hebben. Uit een oud schoolgebouw in België mochten we eens voor een klein bedrag meenemen wat we maar wilden hebben. Het is dan verleidelijk meubels voor onze eigen kinderen te houden. Maar daar beginnen we maar niet aan.'

René Marijnissen en Dennis van de Zand : 'Sommige lampen hebben jarenlang in een hoek gelegen.' Beeld Martin Dijkstra

René Marijnissen (42) en Dennis van de Zand (41) van Lloyd Industrials rijden heel Frankrijk af op zoek naar oude lampen die ze weer als nieuw maken.

Dennis van de Zand: 'We zochten jaren geleden een originele industriële lamp voor in onze woning, een loft in het Rotterdamse Lloydkwartier. Via via vonden we vijf oude filmspots van fotograaf Paul Huf. Een unieke vondst. We hebben ze uit elkaar gehaald en zijn gaan googlen hoe we ze weer aan de praat konden krijgen. Dat deden we met nog een lamp, en nog een. Toen we aan 240 oude Franse Auer-lampen konden komen, besloten we een werkplaats te huren. Een jaar later heeft René z'n baan bij de politie opgezegd.'

René Marijnissen: 'We worden vooral gebeld door Franse elektriciens. Als zij de verlichting in fabrieken vervangen, mogen ze de oude lampen vaak houden. Minimaal eens per maand ga ik naar Frankrijk; in een weekend rijd ik zo 3.600 kilometer. Dennis werkt fulltime bij een woningbouwvereniging en we hebben twee honden, dus hij kan niet altijd mee. De Franse taal spreek ik amper, maar met Google Translate kom ik ver. Sommige lampen hebben jaren in een hoek van een fabriek gelegen. Ongelooflijk dat mensen dat die lampen aandoen. Als ik ze voorzichtig in mijn auto leg, met een beschermlaagje tussen elke lamp, kijkt zo'n Fransman me aan alsof-ie water ziet branden.'

Van de Zand: 'De meeste lampen zijn van vlak na de oorlog. Daar zit voor ons de kern van waarom wij dit doen. In de jaren tachtig zijn in Nederland zo veel lampen van Philips en Mazda vernietigd: die historie is gewoon weg. Met onze lampen proberen we het Europese industrieel erfgoed in stand te houden.'

'Confused furniture'

Marijnissen: 'Bijna elke lamp die we vinden, is van emaille. We brengen ze zoveel mogelijk terug in de originele staat. Onderdelen zoals de armaturen stralen we. Daarna polijsten we ze met de hand om ze een nieuwe beschermlaag te geven. Het emaille maken we schoon met warm water. Emaille is gesmolten glas en krast snel, je moet veel geduld hebben.'

Van de Zand: 'Onze lampen kosten tussen de 150 en 2.000 euro per stuk. Maar we maken niet overal winst op. Vandaar dat we ook een eigen lampenlijn hebben opgezet. De eerste lamp van zwart emaille is net af en is deels een verwijzing naar de Nederlandse Philipslamp; het industrieel erfgoed van over tachtig jaar, als het aan ons ligt.'

Niek Wagemans. Beeld Martin Dijkstra

Niek Wagemans (39) van de Fabriek van Niek maakt onder meer kastjes en buitenbars van oude bouwmaterialen die hij in het buitenland haalt.

'Confused furniture noem ik de kasten die ik maak. Ik vind het verwarrend dat mensen oude bouwmaterialen alleen maar weggooien omdat ze ze niet meer gebruiken. Iets wat kapot of versleten is, hoeft niet op te zijn. Vroeger was het materiaal duur en de arbeid die erin zat goedkoop, nu is dat andersom. Dat zie je terug in hoe we met spullen omgaan. Design moet perfect zijn. Zit er een kras op, dan is het eigenlijk al niet mooi meer. Aan het hout van mijn kastjes zie je dat het al een leven heeft gehad. Zo probeer ik op een simpele manier een tegenreactie te geven op de overconsumptie van meubelen.

Ik gebruik de materialen zoals ik ze heb gevonden. Ik verf ze niet, maar zaag ze alleen op maat. Vooraf weet ik dus nog niet wat ik ga maken, behalve als ik in opdracht werk.

Om de paar maanden ga ik naar Amerika, Duitsland, Frankrijk of Italië. Dagenlang loop, fiets en rijd ik rond. Ik wil zoveel mogelijk via de mensen die ik onderweg tegenkom aan materialen komen: houten raamkozijnen, deuren, oude aanrechtbladen. Zenuwslopend is het wel als ik een paar dagen niets tegenkom. Maar meestal heeft iemand nog wel iets op zolder liggen, of in een schuurtje. Het is vaak: neem alsjeblieft mee, dan ben ik er vanaf.

Voor een buitenbar zoek ik veel materialen van mensen uit de omgeving voor wie ik de bar maak. Voor een buitenbar in het Duitse Oranienbaum kwam ik een kozijnenzetter tegen die van zijn oude kozijnen af wilde. Weggooien vond hij zonde en bovendien moest hij daarvoor betalen. Ik mocht de kozijnen gratis meenemen. Later kwam hij met zijn personeel een biertje drinken in de bar. Hij was blij verrast. Van de muren tot het plafond bestond de bar uit zijn kozijnen. Zijn afval is nu een plek waar mensen elkaar ontmoeten en iets kunnen drinken. Zo simpel kan het zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.