RubriekBeeldvormers

‘Deze man heeft iemand verkracht, het zelf toegegeven en nu ontkent hij alles, KNIJP HEM FIJN, DIE LEUGENAAR’

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: moeten we medelijden hebben met Cristiano Ronaldo?

null Beeld Emilio Naranjo / EPA
Beeld Emilio Naranjo / EPA

De hand die Cristiano Ronaldo zo stevig bij zijn kinnebak grijpt, is niet van de vrouw met het steile blonde haar. Dat dacht ik even, maar toen vond ik op internet een andere foto, uit een andere hoek en vlak na het chin grabbing-incident genomen. Daaruit blijkt dat de vrouw met het blonde haar geen beige, maar een zwarte jas met bont draagt. Ook háár hand reikt naar de Portugese voetbalster, maar lager, naar het sjaaltje om zijn nek. De hand die uit de beige mouw steekt en waarvan de vingers nagels hebben met van die perfecte witte randjes lijkt op de tweede foto gewoon uit het niets te komen. Of eigenlijk: uit de massa, die zich op 7 december 2013 had opgesteld bij de ingang van het Museo de Cera in Madrid, waar de voetballer die dag zijn eigen wassen beeld zou komen onthullen.

De massa is een veelkoppig monster met talloze zwaaiende, graaiende ledematen. Het maakt niet uit van wie die ene knijphand is; hij is van de massa, die individuen opslokt en laat samensmelten. Bewijsstuk 2: de vrouw met de rode bodywarmer. Haar gezicht lijkt van opzij merkwaardig langgerekt, met een grote neus waarop een bril met jampotglazen rust. Wie beter kijkt ziet dat het feitelijk twee gezichten zijn – neus en mond zijn van een andere vrouw – maar op deze afbeelding zijn ze één. Het is doodeng.

Dit is een vijf jaar oude foto. De reden dat ik er onlangs pas naar keek, is dat-ie vorige week vrijdag werd geplaatst bij een analyse in de Volkskrant over #MeToo in de voetbalwereld, naar aanleiding van de verkrachtingsbeschuldiging door de Amerikaanse Kathryn Mayorga aan het adres van Ronaldo. Vorig jaar al werd die beschuldiging door het Duitse weekblad Der Spiegel naar buiten gebracht, maar ze krijgt pas sinds afgelopen zomer (vanwege nieuwe verwikkelingen in de zaak) media-aandacht.

Het stuk in de Volkskrant schetste, aan de hand van uitspraken van onder anderen een professor sportrecht en een psychiater, een beeld van het leven van beroemde profvoetballers en de constante aandacht die zij krijgen van hun fans en in het bijzonder van vrouwen. Soms ontstaan daardoor situaties die in de ogen van de veelal jonge testosteronbommen verwarrend zijn: wil ze wel, wil ze niet, en eh, hoezó zou ze eigenlijk niet willen? Iedereen wil mij toch?

Voor de duidelijkheid: de schrijver van het artikel zocht niet naar een rechtvaardiging of excuus voor grensoverschrijdend gedrag. En over de foto die erbij stond zegt de dienstdoende fotoredacteur: ‘Ik zocht een foto van de directe interactie tussen ster en zijn fans. En daar vond ik dit een mooi voorbeeld van.’ Helder. Waar het mij om gaat was mijn eigen reactie bij het zien van de afbeelding. Die was allesbehálve helder en vloog van het ene uiterste naar het andere en weer terug.

‘O, wat zielig, die arme jongen,’ dacht ik in eerste instantie, meteen gevolgd door: ‘Hoewel, wacht even, helemáál niet zielig, deze man heeft iemand verkracht, het nota bene toegegeven en nu ontkent ie alles, KNIJP HEM FIJN, DIE LEUGENAAR’. En toen weer: ‘Ja maar, kíjk nou, wat bezielt die mensen, geen wonder dat Ronaldo niet weet wat grenzen zijn’, wat resulteerde in een ietwat pathetische existentiële breakdown: ‘O. Mijn. God. Hier zijn wij allemaal schuldig aan. Wij zíjn die knijpgrage massa. Red ons!’

Afijn. Soms maakt een foto meer los dan je lief is. Maar precies dáárom gaat het dus. Deze afbeelding van Ronaldo uit 2013 was meer dan alleen een goed gekozen illustratie van het voortdurende spanningsveld tussen de beroemde voetballer en zijn bewonderaars. Had ik de foto toentertijd gezien, ik had alleen maar medelijden gehad met dat ongemakkelijke jongetje dat door onbekende mensen werd bepoteld. Nu speelde er zoveel meer bij het kijken. Was medelijden nog gerechtvaardigd nu was gebleken dat de bepotelde zelf zo verschrikkelijk over de schreef was gegaan? Hoe kon ik boos zijn op de dwepende, knijpende massa en tegelijkertijd – nota bene uit een misplaatst soort wraakgevoel – denken: ‘Net goed’.

Als deze foto iets illustreerde, dan was het wel de chaos in mijn hoofd. Dat, en de gedachte dat een situatie nooit zo zwart-wit is als je zou willen dat ze is. Dat had die fotoredacteur goed gezien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden