InterviewCultuurmakers

Deze kunstenaars hebben ondanks steun vanuit de overheid een carrièreswitch gemaakt

Sascha van Riel.Beeld Erik Smits

Sascha van Riel (50), scenograaf (theatervormgever)

En nu: Wiskundedocent

‘Deze tijd heeft mijn leven onder een vergrootglas gelegd. Ik ben me gaan afvragen wat nu echt zinvol is in het leven. Andere dingen dan theater zijn belangrijker geworden.’

‘Als scenograaf ben je nooit in vaste dienst, je bent dus afhankelijk van theatergroepen. Als die geen of minder geld hebben en besluiten om zonder decor te spelen, dan hebben ze mij niet nodig. Ook technici en decorbouwers moeten coronabestendig kunnen werken. Daarom zullen niet veel gezelschappen met grote decors gaan reizen. Dat maakt de toekomst onzeker. Ik verwachtte dat ik als freelancer op een gegeven ogenblik in een soort seniorlaag terecht zou komen, met betere vergoedingen en meer zekerheid. Maar die bestaat niet. Je begint elk seizoen vanaf nul.’

‘Ik zou afgelopen juni een grote klus hebben in New York. Ik werk daar regelmatig samen met theatermaker Richard Maxwell. Afgezegd. Alles is daar nog potdicht. Hier in Nederland investeerde Van Engelshoven (minister van Cultuur) de afgelopen tijd vooral extra geld in gebouwen en kantoorpersoneel, weinig in kunstenaars.’

‘Toen heb ik besloten dat ik er geen hobby van ging maken. Hoe belangrijk is theater eigenlijk voor mij? Is het al die offers waard? Ik koos voor een andere weg: wiskundedocent. Straks heb ik zeker een baan. De schoonheid van getallen heeft me altijd geboeid. En lesgeven is ook een soort theater. Je probeert via de belevingswereld van je leerlingen te kijken naar de stof en zo te achterhalen wat werkt en wat niet werkt. Lesgeven is heel zinvol.’

‘Van baan veranderen is voor kunstenaars extra moeilijk. Je talent is onlosmakelijk verbonden met je ego, met wie je bent. Hoe lastig het is om dat los te laten, merkte ik laatst weer. Ik was even in mijn atelier om iets te halen. Toen realiseerde me: fuck, dit moet ook allemaal weg. Dat zijn momenten dat de beslissing hard binnenkomt. Het is toch rouwen.’

(Vincent Kouters)

Robert Lambermont.Beeld Erik Smits

Robert Lambermont (44), beeldend kunstenaar en pianist

En nu: Flipperkastenrestaurateur

‘Tijdens mijn opleiding als beeldend kunstenaar aan de Gerrit Rietveld Academie groeide mijn interesse in hedendaagse muziek. György Sándor Ligeti, Willem Jeths en vooral Simeon ten Holt, zijn muziek begeisterde me echt. De vrijheid die Ten Holt gaf aan de uitvoerenden van zijn composities past ook bij mijn beeldende werk. Ik maak vooral kinetische sculpturen en tekeningen. Sindsdien combineer ik mijn werk als beeldend kunstenaar met optredens als pianist.

De afgelopen jaren had ik een duiveltje op mijn schouder dat zorgde dat ik als ik wat minder concerten had, ik een beeld verkocht en andersom. In maart stortte alles tegelijkertijd in, 90 procent van mijn jaarplanning stond op losse schroeven. Ik zag al mijn inkomsten verdwijnen, daar schrok ik van.

Nu is mijn belangrijkste bron van inkomsten een oude hobby: vintage flipperkasten restaureren, gebouwd tussen 1947 en 1976. Mijn oom had thuis een flipperkast, dus ik flipper al van jongs af aan. Toch heb ik mijn liefde voor vintage flipperkasten best lang verborgen gehouden, ik vond het te frivool. De afgelopen jaren probeer ik mijn passies te combineren. In 2018 maakte ik flipperkasten voor een expositie van Jacqueline de Jong in het Stedelijk Museum Amsterdam, ze duiken nu ook op in mijn tekeningen.

Terwijl in maart exposities en optredens werden geannuleerd, steeg plotseling de vraag naar flipperkastrestauraties. Ik heb niet eens acquisitie gedaan, maar heb inmiddels een maandenlange wachtlijst. Het frustreert me wel dat ik nu in de overlevingsstand zit en veel minder tijd aan beeldende kunst en muziek kan besteden. Maar ik prijs me gelukkig dat ik niet kopje-onder ga. Hier in mijn atelier heb ik een metaaldraaibank staan, kan ik zeefdrukken en airbrushen. De apparatuur die ik had aangeschaft om kunst te maken gebruik ik nu voor mijn flipperkastrestauraties.’

(Anna van Leeuwen)

Malin Kolbrink.Beeld Erik Smits

Wie: Malin Kolbrink (37), DJ (techno, hardcore)

En nu: Jongerenwerker

‘Ik ben sinds 2001 producer en dj. Ik heb altijd veel werk gehad, soms wel vijf optredens per week. Ik heb gestudeerd voor maatschappelijk werker en had er altijd een parttime-baan naast. Ik vond dat goed te combineren: op vrijdagavond werken met een groep, dan opmaken, omkleden en naar een club of festival. Het jongerenwerk hield me met beide benen op de grond. Maar ik had de laatste jaren besloten me volledig op de muziek te richten, onder mijn nieuwe artiestennaam Adamant Scream. Het ging heel goed. Ik zat vijf dagen per week in mijn studio. En met mijn nieuwe tracks ging ik de weekenden draaien. Het zag er veelbelovend uit.

‘In maart draaide ik op het Bang Face-festival in Engeland, terwijl in Nederland alles zo’n beetje dichtging. Ik zat na te praten met de crew, biertje erbij. We zeiden voor de grap: misschien zijn we straks allemaal werkloos. Dat bleek dus uit te komen. Eerst dacht ik: afwachten, het komt wel weer. Maar dat gebeurde niet. Ik vond het heel erg. Ik verloor mijn uitlaatklep en ik verdiende niets meer. Mijn reserves raakten op. Ik dacht: ik moet zichtbaar blijven als dj. Dus ik ging livestreams doen en zo. Dat levert natuurlijk niets op.

‘Ik had vaak contact met oud-collega’s in het maatschappelijk werk. Daar kwam een functie vrij omdat iemand was uitgevallen. Ik heb de baan aangenomen op freelancebasis. Het bevalt ontzettend goed; het contact met collega’s, de betekenis die ik uit het werk haal. Ik werk nu met jongeren uit Jemen of Syrië. Die zijn blij dat ze een veilige plek hebben gevonden. En ik loop te balen omdat ik een feestje mis? Ja, dat wil wel relativeren. En toch: als deze crisis voorbij is, duik ik vol in de muziek. Ik mis het te erg. Ik vraag me wel af of ik het jongerenwerk nog kan missen.’

(Robert van Gijssel)

Peter Gijsbertsen.Beeld Erik Smits

Peter Gijsbertsenoperazanger (tenor)

En nu: volgt een opleiding tot hovenier

‘Twee jaar geleden kreeg ik de Nederlandse Muziekprijs, de staatsonderscheiding voor musici. Het nadeel van zanger zijn, is dat je een monofocus hebt. Het is heerlijk om al die ballast overboord te kunnen gooien. Ik woon met mijn gezin in Helvoirt, Brabant, heb een grote tuin, en was vaak ’s avonds als het mooi weer was lekker in die tuin aan het klooien. Ik was benieuwd hoe het zou zijn om een totaal andere wereld te leren kennen.

‘De laatste jaren was ik vaak maanden van huis. Zat ik voor een operaproductie in Schotland, dan verheugde ik me er zo op dat ik een weekend naar huis kon om mijn twee kinderen te zien. Maar als ik terug was, merkte ik dat zij zoiets hadden van: het zal wel. Hadden we een Skype-gesprek, dan liepen ze van het scherm weg. Je band verwatert, vreselijk. Toen de scholen dichtgingen en ik niet meer kon optreden, was ik ineens huisvader. Dat vond ik ook weer moeilijk. Dat ik besloot die LOI-cursus tot hovenier te bestellen, was half uit praktische overwegingen, half om gewoon iets te doen te hebben.

‘Je moet het niet onderschatten, hoor! Het eerste hoofdstuk was meteen ‘technisch tekenen’. Op een gegeven moment wil ik assistent worden van een ervaren hovenier, dan leer je het meest. Maar ik denk niet dat ik mijn zangcarrière er ooit voor op zou willen geven. Het wordt hooguit 50-50. Ik ben liever zanger, daar heb ik toch jaren in geïnvesteerd?

‘De situatie is nu redelijk treurig, wat concerten betreft. Ik heb er dit najaar vijf staan. Of een productie in Montpellier doorgaat, is nog de vraag: code oranje. Van alleen liedrecitals kan ik niet leven, ik heb die grote opera’s nodig. Maar mijn agent ziet ook in het voorjaar van 2021 nog niets gebeuren.’

(Merlijn Kerkhof)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden