BESCHOUWING

Deze kunstenaar maakt een museumbezoek onvergetelijk

Een museum: een gebouw met dingen waarvoor het kijkvee samendromt. Saai. Kunstenaar Tino Sehgal weet een museumbezoek wél onvergetelijk te maken.

Seghal in het Stedelijk: een opzet die zijn gelijke niet kent. Beeld Studio V

Waar was ik? Langdurig op vakantie? Te veel aan het werk? Ik kan me achteraf wel voor mijn kop slaan. Vorig jaar kondigde het Stedelijk Museum Amsterdam aan dat het in 2015 een overzichtstentoonstelling nieuwe stijl zou organiseren van Tino Sehgal. Opzet: elke maand een nieuwe performance van de Duits-Britse kunstenaar. Een opzet die zijn gelijke in museumland niet kende en nog nooit op die manier was vertoond.

Toch vergat ik - dom, dom, dom - de afgelopen twaalf maanden een paar keer naar het museum te gaan. Ik heb het geweten: twee, drie 'knallers' zijn me door de neus geboord. Want dat is wat anderen me hebben verteld. Zo was er Kiss: een geënsceneerd optreden van een man en vrouw, heftig in elkaar verstrengeld. Kussend. Intiem. Zo was er ook Selling out: een striptease, waarvoor het museum een heuse advertentie had geplaatst: ervaren stripteasedansers gezocht voor een nieuw kunstwerk van T. Sehgal.

Goed, die heb ik dus gemist. Gelukkig bleef er nog genoeg over. Zoals de menselijke ritmebox van geluiden en bewegingen in het pikkedonker, met tal van dansers en zangers. Of die keer dat ik boven aan de trap van de nieuwe vleugel door een kind werd onthaald, vervolgens met een hippe puber door de witte zalen liep, die weer werd afgelost door een vrouw van middelbare leeftijd en ik uiteindelijk door een monologende oudere man bij een andere trap werd afgezet - we hadden vier gesprekken gevoerd, variërend van geluk tot wijsheid en de oorlog.

'Geconstrueerde situaties'

Een jaar lang heeft Sehgal ons gefêteerd op dit soort, eh, ja, wat waren het eigenlijk? Zelf noemt Sehgal het 'geënsceneerde handelingen' of 'geconstrueerde situaties'. Een in slowmotion kronkelend lichaam op de vloer van een lege zaal. Een suppoost die een dansje uitvoert, terwijl hij 'This is soo contemporary, soo contemporary' zingt. Een andere suppoost die je vragen stelt over wat je van de markteconomie vindt en vervolgens, zonder je te laten uitspreken, zelf het antwoord geeft.

Hoe je de voorstellingen ook noemt, je maakt het niet vaak mee in een museum.

Nu is de doelstelling van Sehgal niet misselijk. Het komt eigenlijk hier op neer: dat hij het museum van binnenuit wil veranderen. Wie denkt dat je als kunstenaar nog wegkomt door een schilderij aan de muur te hangen of een beeld op een sokkel te zetten, is bezig met een achterhoedegevecht. Wie denkt dat een bezoekje aan een museum een vrijblijvende, wat passieve zaak is, heeft het niet begrepen. Dat is zijn boodschap. 'Musea zijn te veel gebouwen met dingen. Saai. Het zegt iets over onze consumptiemaatschappij.'

Sehgals ideeën werden ooit prachtig verwoord door Catherine Wood, conservator van Tate Modern in Londen. Zij stelde dat het museum is verworden tot een economisch model, waar om de drie maanden een andere show te zien is, van kostbaar werk dat (even kostbaar) wordt ingevlogen of verscheept, waarvoor bezoekers (tegen geld) kaartjes kopen, om collectief een kunstbeleving te ondergaan.

Sehgal lijkt erop uit om binnen die massaliteit een persoonlijke ervaring op te roepen. Hoe kan een kunstenaar zijn bezoekers nog prikkelen - als individuen?

De vraag is tegenwoordig geheel gerechtvaardigd. Denk aan de drommen toeristen die buiten voor de kassa van het Van Gogh Museum staan te wachten. Denk aan de trots waarmee musea hun publiekcijfers bekend maken. Denk vooral ook aan de kritiek van bezoekers die nauwelijks een glimp wisten op te vangen van de Late Rembrandt-schilderijen in het Rijksmuseum.

Laatste kans!

Laat u verrassen tijdens de mogelijk lenteachtige decemberdagen om nog éénmaal oog in oog met het werk van Tino Sehgal te staan. De slotperformance in het Stedelijk Museum is even bescheiden als het begin, in januari: een suppoost die als een spiegelbeeld met u meebeweegt; een danser die in slowmotion over de vloer kronkelt. Al met al zijn er tijdens de twaalf maanden zestien optredens geweest; tot en met Oudjaar 365 dagen. Geen geringe prestatie

Verrassend

Aan die bezoekers wil Sehgal een verrassend en actief alternatief bieden. Verrassend, omdat het per bezoek niet was te voorspellen wat hij nu weer zou organiseren. Actief, omdat je wordt uitgenodigd een gesprek te voeren, mee te bewegen tussen de acteurs, je te verbazen en te verwonderen.

Wat me in al die maanden het meest is bijgebleven: hoe ik in juni door een van de dansers een duistere zaal in werd geleid, door andere dansers werd omringd die me leken te verwelkomen, waarna ze zachtjes geluiden produceerden die me op mijn gemak moesten stellen - wat werkte.

Toch sympathiek. En onvergetelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden