Deze kattenfoto's laten zien wat Tonio van der Heijden door zijn lens zag

Mirjam Rotenstreich bundelt kattenfoto's van haar zoon en de gedachten die ze bij haar oproepen in het boek Tonio's blik

Huiskatten Tygo en Tasha Beeld Tonio van der Heijden

Iedereen die Tonio (2011) heeft gelezen, de requiemroman van A.F.Th. van der Heijden (1951) die exact een jaar na het overlijden van zijn zoon verscheen, kent ook de twee Noorse boskatten ten huize van de schrijver en zijn eveneens schrijvende vrouw Mirjam Rotenstreich (1959). Als de politie vroeg op die Eerste Pinksterdag 2010 aanbelt, eenmaal kort en dan hard en doordringend, stuiven eerst die twee katten verschrikt anderhalve trap op. Daarna krijgen Tonio’s ouders de tijding dat hun 21-jarige zoon in de vroege ochtend een ernstig verkeersongeluk heeft gehad. 

De indringende roman won in 2012 de Libris Literatuur Prijs en de NS Publieksprijs, in Uitverkoren (2014) bundelde Van der Heijden vervolgens de schriftelijke interviews die hij over Tonio had gegeven, en de film Tonio van Paula van der Oest uit werd in 2017 uitgeroepen tot de beste boekverfilming. 

En nu zijn er de kattenfoto’s van Tonio van der Heijden (1988-2010), die student was aan de Fotoacademie in Amsterdam, en later overstapte naar Media en Cultuur aan de Academie voor beeldende Kunsten in Den Haag. In de jaren na zijn dood opende zijn moeder Tonio’s fotoarchief, en zag telkens de huiskatten Tygo en Tasha terugkeren; opgroeiend, bijeenliggend in een broodmandje, loerend, slapend en sluipend. Haar fotomemoir Tonio’s blik wordt dinsdag ten doop gehouden, en gaat gepaard met een expositie in Studio/K in Amsterdam.

Harmonieuze huiselijkheid

Rotenstreich selecteerde hiervoor een aantal kattenfoto’s, keek naar wat haar zoon ooit door zijn lens zag en schrijft op wat ze daarbij denkt. De harmonieuze huiselijkheid van de afbeeldingen wekt warme herinneringen op aan de jaren dat het gezin compleet was. Maar het besef dat de auteur haar zoon al bijna acht jaar geleden heeft verloren, zet deze onschuldige plaatjes van de eerste modellen die de jonge fotograaf voorhanden had in een tragisch kader. De foto van Tygo die de goudenregen in de achtertuin beklimt, doet meteen denken aan Tonio, waarin Van der Heijden beschrijft hoe die goudenregen in een septembernacht van datzelfde noodlottige jaar 2010 naar beneden is gekomen. De klimop was van de muur gerold en had de mooie goudenregen in de ondergang meegesleept. ‘Moet je zien,’ zegt Adri in Tonio’s blik tegen zijn vrouw, ‘een lijk in een opgerold haardkleed.’

Met zijn foto’s probeerde Tonio de ziel van Tasha (de alerte) en Tygo (die het liefst slaapt) te vangen, schrijft Rotenstreich: ‘Bij de portretten van Tygo vraag ik me af wat hij wil ‘zeggen’, wat er in dat koppie omgaat. Waarbij ik Tonio steeds weer plagerig hoor zeggen: ‘Mam, een kat heeft hersenen ter grootte van een erwt. Dat denkt niet lekker.’

Mirjam Rotenstreich: Tonio’s blik.

Pepper Books; 144 pagina’s; € 19,99.

Expositie foto’s Tonio van der Heijden tot en met 31 mei in Studio/K Timorplein 62, Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.