Reportage Freerunners

Deze freerunners vertolken hun kunstjes nu in een theatershow

Bart van der Linden (24) is oud-wereldkampioen freerunning, een halsbrekende vorm van straatacrobatiek. Nu vertoont hij zijn kunsten in het theater.

Bart van der Linden. Beeld Jan Mulders

We spreken af op het Catharinaplein, hartje Eindhoven. Sint Cathrien, oftewel de 4de-eeuwse Catharina van Alexandrië, beschermheilige van scholieren, leraren en filosofen (en van heel Eindhoven overigens), is echter niet de reden van ons bezoek. We lopen links om het hoekje van de Sint- Catharinakerk. ‘Kijk, een perfecte invalideningang’, wijst Bart van der Linden (24), die in 2016 op het Griekse eiland Santorini is uitgeroepen tot wereldkampioen freerunning. ‘Ideaal hellingsvlak. Fijn patroon van oplopende muurtjes. Mooie sprongafstand om warm te draaien.’ Er mag dan vaak worden gedacht dat freerunners alleen maar van dak naar dak springen – en hoe groter het gat, hoe beter. ‘In werkelijkheid gaat het van stoeprand naar stoeprand en van hek naar hek’, aldus de in het nabije Eersel geboren Brabander.

Wie freerunners wil spotten, moet in weerwil van hun stoere imago zoeken bij bejaardentehuizen en invalideningangen. Daar worden hoogteverschillen niet rechttoe-rechtaan overbrugd door een trap, maar door een geleidelijk stijgende slalom van paadjes, muurtjes en  handvatten. ‘Ideaal om een stabiele landing op een smalle reling te oefenen’, legt Van der Linden uit. ‘Die ene dream gap op meters hoogte doe je één keer; je filmt je sprong en zet de beelden op YouTube. Voor de dagelijkse training zoeken we handige plekken die ons fysiek en mentaal uitdagen, zoals rare muurtjes en dunne randjes. Bewoners schrikken soms achter hun rollator als ze tien gespierde jongens intimiderend voorbij zien springen en spinnen. Maar als we uitleggen wat we doen, vinden ze het meestal vet.’

Freerunners zijn sporters die rennend hoogteverschillen overbruggen en daarvoor plekken opzoeken met zo veel mogelijk obstakels: muren, hellingen, trappen, luchtkokers, daken, goten en relingen. In de Franse oerversie parkour draait het om snelheid; bij freerunning om vaardigheden en stijl: zo acrobatisch, soepel en vloeiend mogelijk springen, met meervoudige salto’s en elementen van breakdance, van horizontale schroef tot achterwaartse spin. In beide versies moeten sporters stabiel landen op minuscule randjes, zoals een vliegende vogel op een tak. Sticken heet dat. Van der Linden: ‘De dikte van je sneakerzolen is bepalend, hoe dunner hoe beter je de ondergrond aanvoelt, hoe dikker hoe beter je sprong wordt gedempt.’ De plaatsing van je voet luistert nauw: ‘Wij mogen niet op onze kont vallen, zoals bij verspringen.’

Van der Linden wrijft met zijn handen zijn zool warm. Een must. ‘Een zool moet zacht genoeg zijn om bij het neerkomen krachten te absorberen.’ Hij verslijt een paar sportschoenen per drie maanden; eerst New Balance 288, nu Reebok Classic Nylon, met zolen uit één stuk.’

Modern Samurai

Met de voorstelling Modern Samurai van ISH Dance Collective (voor publiek vanaf 8 jaar) trekt Van der Linden dit voorjaar met drie freerunners (Luiz Alkim, Endijs Miscenko, Matthias Mayer) en vier breakdancers (Constatin Trommlitz, Dietrich Pott, Oscar Starink, Alicia Fuentes) langs theaters in Nederland. In deze opvolger van de urban theaterhit Elements of Freestyle (2017) bouwt ISH het podium om tot een duistere steeg vol hindernissen. Daarin springt en tolt het achttal van buis naar rand, van schacht naar dak. Totdat het enige meisje in het gezelschap – Barts zusje, vertolkt door Fuentes  – misgrijpt en valt. Dan verschijnen nieuwsflashes op billboards over de strooptochten van een ongrijpbare straatbende, die op zoek is naar een donorhart. Het is duidelijk wie ze willen redden. Daarmee verwijst Modern Samurai naar de befaamde parkour-film Yamakasi (2001), waarin zeven bendeleden een nieuwe straatsport ontwikkelen om geld te stelen van de rijken, voor hulp aan de armen – als  moderne Robin Hoodies.

Door die Franse parkour-film raakte Van der Linden als 12-jarig joch verslingerd aan freerunning. ‘In de enige videotheek van Eersel koos ik die film vanwege de cover: een stad bezien vanuit een duik vanaf hoogbouw. Ik imiteerde salto’s op de trampoline in de achtertuin en backflips in het zand in de speeltuin. Pas daarna op gras en later op beton.’

Eén keer schoot Van der Linden van een dakrand dwars door een raam: schrammen, blauwe plekken en een glasscherf in een been. Een verkeerde inschatting op een mat bezorgde hem ooit een gebroken enkel. Meer schade heeft zijn lichaam in twaalf jaar niet opgelopen. ‘Ik focus extreem goed’, zegt de oud-wereldkampioen, die met zijn vriendin en zonen van 3 en 6 in Veghel woont en nu in Eindhoven voor het vijfde jaar de freeruncompetitie Hop the Block organiseert. Hij kan leven van zijn kunsten, vooral dankzij opdrachten voor reclamefilms en demonstraties, van bijvoorbeeld Red Bull en Citymarketing Eindhoven. Eén keer belandde Van der Linden in de cel. Hij werd klem gereden door twee politieauto’s, na een melding over vermeende koperdieven. Na verhoor begrepen de agenten dat hij voor de lol van hoge dakgoten sprong. ‘Als mensen klagen, zeg ik: bel de politie maar. Ik weet dat ik op tijd wegkom. En op openbaar terrein mag je freerunnen.’ Soms klimt hij stiekem met vrienden over het hek van een bouwterrein. Op de A’DAM-toren aan het Amsterdamse IJ genoten ze als eerste freerunners van het spectaculaire uitzicht, ijselijk hoog op een hijskraan.

Twee jaar lang heeft de challenge opengestaan wie de Sint-Catharinakerk in Eindhoven 360 graden rond kan rennen, op heuphoogte klevend aan een muurrand, zonder de grond te raken. Een onoverbrugbare hoek zonder houvast leek een bottleneck. Van der Linden ontdekte met vrienden dat het gat met een vermetele combinatie van snelheid en  veerkracht toch te dichten viel. Het leverde een internationale hit op, Van der Linden c.s. schreven freerungeschiedenis in Eindhoven. 

Freerunner Matthias Mayer bij de Sint-Catharinakerk in Eindhoven. Beeld Jan Mulders

Op loopafstand van het Catharinaplein bevinden zich volgens Van der Linden nog drie ‘vette spots’: een drooggevallen fontein, winkelcentrum de Heuvelgalerij en het Stadhuis. Bij regen – te glibberig, te gevaarlijk – wijken ze uit naar de parkeergarage. Een ‘heilige spot’ was tot voor kort de rolstoelingang van een verlaten sauna aan het Kastelenplein in Gestel. Het Mondriaan-patroon van rode relingen is filmgeniek. Maar het Kastelenplein is net opgeknapt, weg rafelrandjes. Tijdens busritten speurt hij de omgeving af naar plekken met freerunpotentie  onder de douche en in bed bedenkt hij nieuwe bewegingen.

We verplaatsen ons naar het voormalige Philips-terrein Strijp-S, waar Van der Linden met sportdocenten, onder de naam Commit 040, in een voormalige Philipshal het eerste Freerun Training Centre van Eindhoven is begonnen. Een trap met kapotte tegels leidt naar een ruimte vol vastgeschroefde buizen, balken, steigers, handgrepen en schuimbakken. In de gang wachten afgedankte gymtoestellen op een tweede leven in  freerunlessen, kinderfeestjes en workshops. Van der Linden bepoedert zijn handen met magnesium en laat wat rondjes zien. ‘De vloer is lava’, roept hij, verwijzend naar een kinderspelletje waarin de grond niet mag worden geraakt. Slingerend van steigerbalk naar steigerbalk oogt hij als de Epke Zonderland van de underground. ‘Ik heb weleens met hem getraind. Wat Epke kan, kan ik niet. Maar wat ik kan, kan Epke niet.’ De demonstratie  eindigt met een duik in de foam pit.

Natuurlijk, freerunnen in een hal levert minder risico's op dan in de buitenlucht. ‘Buiten geniet je een grotere credibility. Roekeloosheid wordt afgestraft. Zeker als het alles of niets is.’ Zoals op het Griekse eiland Santorini, waar hagelwitte gebouwen idyllisch afsteken tegen strakblauwe luchten, maar waar dat hagelwitte beton onder de mediterrane zon evengoed onbuigzaam blijft. In 2016 wist Van der Linden zich op de valreep te kwalificeren voor de Red Bull Art of Motion. Hij kreeg minder tijd voor een terreinverkenning – een hotelcomplex –  dan de favorieten. Daardoor boorde hij onbevangen al zijn creativiteit aan. In een vloeiende lijn vloog hij over de witte muren, in salto’s, backflips, air flairs en wallruns, en tussendoor een dubbele schroef en een zweefrol. Hij bleef ritmisch kleven op uitstekende randjes en benutte iedere meter van de hotelarchitectuur. ‘De wanden moesten daarna wel weer worden geverfd.’ Wat weinigen hadden verwacht: Van der Linden werd wereldkampioen. Het leverde hem prijzengeld en opdrachten op.

In 2024, als freerunning mogelijk de status van Olympische Sport krijgt, hoopt Bart van der Linden present te zijn op de Zomerspelen van Parijs, al is hij met zijn 30 jaar dan ‘op leeftijd’. Zijn concurrenten zijn de vrienden met wie hij nu van theater naar theater reist in Modern Samurai. ‘We willen met deze show jongeren enthousiasmeren. En het voelt heerlijk freerunmoves te creëren zonder dat mensen je jureren.’

ISH Dance Collective: Modern Samurai. Tournee t/m 7/4.

Freerunner Bart van der Linden in de voorstelling Modern Samurai van ISH Dance Collective. Beeld Sjoerd Derine

Militaire achtergrond

Freerunning en parkour stammen af van een militaire ontsnappingstechniek. De Franse turner en oud-militair Raymond Belle benadrukte het belang van een zo snel mogelijke verplaatsing van plek naar plek. Zoon David Belle verplaatste het avontuurlijk spel naar obstakels in de omgeving van de gemeente Lisses. Zo ontstond parkour. Belles vriendengroep noemde zich Yamakasi en was onderwerp van de gelijknamige film uit 2001. Yamakasi-lid Sebastien Foucan transformeerde parkour tot de sportdiscipline freerunning. Bij parkour gaat het allereerst om snelheid, bij freerunning om stijl.  Freerunning krijgt mogelijk in 2024 de Olympische status.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden