De gidsBoeken

Deze boeken zijn ook interessant, en wel hierom

Er verscheen deze week nog veel meer. Hier onze keus uit boeken die we ook graag even noemen.

Beklemmend romandebuut over een kolonist in een midlifecrisis

Beeld Meulenhoff

Pennsylvania, 1815. Kolonist Cy Bellman hoort over kolossale botten die zijn gevonden in de moerassen van Kentucky en raakt bezeten van de droom op zoek te gaan naar de gigantische dieren waarvan die afkomstig moeten zijn. Waarom? Omdat hij na het overlijden van zijn vrouw Elsie een nieuw levensdoel nodig heeft? Omdat hij de middelbare leeftijd heeft bereikt en dus in een midlifecrisis is beland, zoals een vriendin van zijn zuster Julie cynisch opmerkt – zonder uiteraard dat anachronistische woord te gebruiken?

Het doet er niet toe: Cy gáát en laat zijn 10-jarige dochter Bess over aan de zorg van Julie. Met die beslissing neemt een beklemmend en in al zijn ingetogenheid soms hartverscheurend verhaal zijn aanvang. West is het romandebuut van de uit Wales afkomstige Carys Davies, die eerder twee verhalenbundels publiceerde.

Davies wisselt knap van perspectief tussen vader, dochter en nog enkele personages in dit rijke boek dat niet alleen van Cy en Bess verhaalt, maar ook een voorafschaduwing biedt van de slachting die de oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika wacht. (Hans Bouman)

Carys Davies: West 

Uit het Engels vertaald door Nicolette Hoekmeijer. Meulenhoff; € 18,99.

Daumals drinkgelag is ingenieus, grappig en nog altijd herkenbaar

Beeld Vleugels

Afgaand op het nawoord van vertaler Maarten Elzinga zou je de surrealistische schrijver René Daumal (1908-1944) bij gebrek aan een betere term een ‘zoeker’ kunnen noemen. Ook zijn literaire werk staat in dienst van het zoeken naar waarheid. Maar verwacht geen Coelho-achtige praatjes – deze man heeft gevonden én hij kan schrijven. Verwacht, met inspiratiebronnen als Charles Baudelaire, Dante Alighieri en de Indiase Veda’s (spirituele teksten van meer dan duizend jaar voor Christus), ook geen gortdroge kost: in zijn roman Het drinkgelag (uit 1939) neemt Daumal de moderne maatschappij op de hak en doet dat op een grappige, ingenieuze en nog altijd herkenbare manier.

Eerst drinkt de verteller zich laveloos, daarna komt hij in een soort omgekeerde wereld terecht (waar onder meer Vaartmakers haast hebben, Makers van nutteloze dingen worden bejubeld en Sciënten zo abstract mogelijk wetenschap bedrijven) en ten slotte begrijpt hij dat we minder zijn dan niets en dat er geen troostrijkere gedachte mogelijk is. Geweldig dat dit boek nu in het Nederlands te krijgen is. (Wineke de Boer)

René Daumal: Het drinkgelag – Een trilogie van de dorst

Uit het Frans vertaald door Maarten ElzingaVleugels; € 23,95.

Zinnelijke poëzie over een zwaar geteisterde planeet

Beeld Podium

Veruit het mooist zal het zijn wanneer de Zuid-Afrikaanse dichter Antjie Krog zelf haar Broze aarde voorleest, een cyclus over onze door mensenhand zwaar geteisterde planeet. Haar intense, bezwerende voordracht geeft haar zinnelijke poëzie extra kracht. Maar als Krog niet in de buurt is, kun je het ook zelf proberen. In het Nederlands – Krog wordt tweetalig uitgegeven – of gewoon in je eigen versie van het Afrikaans, de taal die bij Krog zo ongekend vitaal klinkt.

‘Een mis voor het universum’ is de ondertitel van het boekje, eigenlijk één lang gedicht in een veelheid aan vormen, met titels als ‘Credo’, ‘Gloria’ en ‘Sanctus’. In die mis wordt de schoonheid van de aarde bezongen – ‘Hosanna aan die Bome wat alle Asem tolk’ – en de vernietigende invloed van de mens gehekeld – ‘en so verstik ons die strande, vergiftig die riviere’.

Met als onvermijdelijke conclusie – Krog was ook de kroniekschrijver van de Zuid-Afrikaanse Waarheidscommissie – dat we zelf die broze aarde zijn en al wat daarop is. ‘Lig, lig moet ons op die aarde leef.’ (Ariejan Korteweg)

Antjie Krog: Broze aarde

Uit het Afrikaans vertaald door Robert Dorsman en Jan van der Haar. Podium; € 20. 

Hartverscheurend portret van een onmogelijke vader 

Beeld Atlas Contact

In het succesvolle Ze kwam uit Marioepol beschreef Natascha Wodin (1945) het moeilijke leven van haar Oekraïense moeder, die zich in de rivier achter het huis verdrinkt wanneer haar dochter 10 jaar oud is. In haar nieuwe boek Ergens in dit duister portretteert Wodin haar bikkelharde, beangstigende vader, die na de oorlog met zijn twee dochters alleen achterblijft in de armoedige ‘huizen’ aan de rand van een Duits stadje, waar voormalige dwangarbeiders uit de Sovjet-Unie geïsoleerd wonen. Zijn leven, niets dan een kwelling voor hemzelf en voor zijn dochters, duurde ‘weerzinwekkend’ lang; ‘alsof de dood de laatste menselijke zwakheid was die deze man, die zwakheid altijd had veracht, nu ter verlossing werd onthouden zodat hij tot op het laatst aan zichzelf moest lijden.’ Wodin weet bijna niets van haar vader, hij zwijgt over zijn leven onder Stalin en de nazi’s. Alles wat ze kan beschrijven is haar eigen verhouding tot de man en de ontstellende eenzaamheid van haar jeugd. Ze wenste hem dood. Toch weet ze zijn kwetsbaarheid te laten zien. Wodin schreef opnieuw een hartverscheurend meesterwerk. (Persis Bekkering)

Natascha Wodin: Ergens in dit duister 

Uit het Duits vertaald door Anne FolkertsmaAtlas Contact; € 22,99.

Foucault heeft nog genoeg te zeggen over de seksuele moraal

Beeld Boom

Tot veler verrassing verscheen verleden jaar het vierde deel van de grote Geschiedenis van de seksualiteit van de Franse filosoof Michel Foucault. Dit werk over de vroeg-christelijke kerkvaders bleek hij in hoofdlijnen al af te hebben voor zijn dood in 1984. Foucault merkt op dat met name Augustinus in de 4de eeuw de seksuele moraal van het christelijke Westen heeft vormgegeven. Dat kon ik als protestants opgevoed jongetje uit het midden van de vorige eeuw alleen maar beamen. Het is daarom jammer dat dit boek zo laat is verschenen. Mijn leeftijdgenoten sterven uit, mijn kinderen en kleinkinderen zullen vaak het hoofd schudden over het vreemde seksuele gedrag dat de kerk oplegde.

Toch kan ik ook jonge generaties Bekentenissen van het vlees aanraden. Vanuit zijn graf blijkt Foucault nog actualiteitsanalyses te kunnen plegen. Indirect laat hij zien hoe we vroeg-christelijke opvattingen niet los kunnen zien van de huidige misbruikzaken in de rooms-katholieke kerk. En wie wil weten of Adam en Eva het in het paradijs met elkaar ‘deden’, krijgt ook een onverwacht antwoord. (Hans Achterhuis)

Michel Foucault: Bekentenissen van het vlees 

Uit het Frans vertaald door Jeanne Holierhoek. Boom; € 39,90.  

Met humor en vaart beschrijft Van Sadelhoff haar rouw 

Beeld Das Mag

Als journalist en AD-columnist Lisanne van Sadelhoff hoort dat haar moeder ongeneeslijk ziek is (‘Doktoren gebruiken niet snel het woord ‘verkankerd’, maar ik nu wel’), googlet ze de term ‘voorrouw’ – hoelang duurt het om over iemands aanstaande dood heen te komen? Drie weken, schat ze in. Drie jaar later weet ze hoe hopeloos naïef die gedachte was.

In Je bent jong en je rouwt wat beschrijft Van Sadelhoff (30) het ziekteproces en de eerste twee jaar na de dood van haar moeder. Dat doet ze, knap bij dit onderwerp, met humor en vaart – taal is zeg maar Van Sadelhoffs ding en zelfs nu het gaat om het keeldichtknijpende verdriet om haar moeder spat het schrijfplezier ervan af. Van Sadelhoff dendert door de dagen, put uit oude WhatsApp-gesprekken (‘Lisanne: ik wilde net mama appen 23.11, broertje: hoezo ze is dood 23.11’) citeert songteksten en gebruikt als hoofdstuktitels alle clichématige (en goedbedoelde) opmerkingen die zoal worden gebezigd tegen iemand die rouwt: ‘Fijne kerst ondanks alles’ en ‘Heb je het al een plekje gegeven?’ ‘Je gaat er steeds minder aan denken’ is er ook zo een. Met een schok constateert Van Sadelhoff na een drukke werkdag dat het nog waar is ook – de laatste ‘vijf witte oxaatjes’ in haar keukenla laat ze onaangeroerd. (Evelien van Veen)

Lisanne van Sadelhoff: Je bent jong en je rouwt wat

Das Mag; € 22,90. 

Uitgesponnen satire over de vluchtelingencrisis

Beeld De Bezige Bij

In Timur Vermes’ succesvol verfilmde bestseller Daar is hij weer (2012) waren het gladde tv-types die de teruggekeerde Adolf Hitler aan een miljoenenpubliek hielpen – alles voor de kijkcijfers. In de tweede satirische roman van de Duitse schrijver, De hongerigen en de verzadigden, krijgen de media al net zo’n glansrol. 

Ergens in de nabije toekomst reist realitysterretje Nadeche Hackenbusch (‘te dom om voor de duivel te dansen’) met cameraploeg naar het grootste vluchtelingenkamp ter wereld, ten zuiden van de Sahara. Ze wordt verliefd op de beeldschone vluchteling Lionel, die zijn kans schoon ziet en haar ervan overtuigt dat het een goed idee is om met z’n honderdduizenden naar het inmiddels hermetisch afgesloten Europa te wandelen, onder het oog van de Duitse tv-kijker. In een terreinwagen met airconditioning en roze zebraprint volgt Nadeche de karavaan, terwijl in Duitsland de politiek steeds zenuwachtiger wordt en radicaal rechts zich roert.

Natuurlijk zijn de personages plat, de clichés vet aangezet – de charmes van het genre, nietwaar? En met snelle perspectiefwisselingen houdt Vermes de spanning lang vast. Maar na ruim vijfhonderd pagina’s wordt zelfs de beste karikatuur vervelend. (Emilia Menkveld)

Timur Vermes: De hongerigen en de verzadigden

Uit het Duits vertaald door Elly Koerts en Liesbeth van Nes. De Bezige Bij; € 24,99.

Mooie verrassing uit het vroege werk van Joni Mitchell

Beeld Canongate

Rond Kerstmis 1971 was Joni Mitchell dankzij haar meesterwerk Blue een grote naam in de popmuziek. De Canadese zangeres woonde inmiddels in Laurel Canyon, Los Angeles, waar ze zich omringde met de fine fleur van de Californische muziekscene. Die wilde ze met de feestdagen verrassen, maar zoals ze zelf zegt in de inleiding van Morning Glory on the Vine – Early Songs and Drawings: ‘Al mijn vrienden waren soort van nouveau riche, dus wat voor kerstcadeautje moest ik voor ze kopen?’

Haar manager Elliot Roberts bracht Mitchell op het idee de multomap met tekeningen en teksten die ze altijd bij zich droeg tot een boek te verwerken en in kleine oplage te verspreiden onder familie en vrienden. Mitchell was het geschenk uit 1971 al vergeten, totdat ze het een paar jaar terug weer in handen kreeg. Terecht dat ze het nu, bijna vijftig jaar later, tot handelseditie bewerkte. De tekeningen, die op diverse hoezen zouden terugkeren, zijn van een weelderige pracht en de teksten (Woodstock, River) inmiddels klassiek. Alles door Canongate fraai op stevig papier gedrukt en gebonden. (Gijsbert Kamer)

Joni Mitchell: Morning Glory on the Vine 

Canongate; € 35.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden