Tips Boeken

Deze boeken zijn ook interessant, en wel hierom

Er verscheen deze week nog veel meer. Hier onze keus uit boeken die we ook graag even noemen.

Eenzame mijmeringen over wat had kunnen zijn

Atlas Contact Beeld Jhumpa Lahiri: Waar ik nu ben. Uit het Italiaans vertaald door Manon Smits. Atlas Contact; € 18,99.

‘Bestaat er een plek waar we niet op doorreis zijn?’, vraagt de hoofd­persoon zich af in Waar ik nu ben. Kun je je überhaupt echt aan iets binden? Het zijn vertrouwde vragen in het werk van de Indiaas-Amerikaanse Jhumpa Lahiri (52), die een paar jaar geleden vanuit de VS naar Rome verhuisde en besloot alleen nog in het Italiaans te schrijven. 

Haar eerste roman in deze nieuwe taal volgt een jaar uit het leven van een naamloze vrouw in een naamloze ­Italiaanse stad. Veel opmerkelijks is daar niet aan. Ja, de vrouw is eenzaam, een eeuwige buitenstaander, maar zou ze het anders ­willen? Tijdens haar alledaagse bezigheden mijmert ze soms over wat had kunnen zijn – met die ene ex die ze laatst tegenkwam, met toevallige voorbijgangers op straat. Meestal blijft het bij mijmeren, al gauw weer gevolgd door berusting. Haar bestaan ziet ze bevestigd in haar jaarlijkse aanschaf van kantoorartikelen, altijd in dezelfde zaak. Lachen doet ze bijna nooit.

Met terloopse zinnetjes schetst Lahiri een treffend portret. Maar wat een ­opluchting wanneer je als lezer dat leven weer mag loslaten. (Emilia Menkveld)

Verontwaardigd strijden voor een betere wereld

Raj Patel en Jason Moore: Een geschiedenis van de wereld in zeven goedkope zaken. Uit het Engels ­vertaald door Huub Stegeman. Boom; € 29,90. Beeld Boom

In de 16de eeuw ging het mis met de ­wereld – het kapitalisme begon te bloeien, wat leidde tot het ‘goedkoop ­maken’ van zeven fundamenten van ons ­bestaan op aarde: de natuur, arbeid, zorg, voedsel, energie, geld en levens. Wie deze ‘ecologie van het kapitalisme’ doorziet, kan zich in de strijd werpen om haar te veranderen. Want ‘activisme is de huur die ik betaal voor mijn leven op deze planeet’, zo citeren de auteurs Raj Patel en Jason Moore in­stemmend schrijver Alice Walker. In Een ­geschiedenis van de wereld in zeven goedkope zaken gaan deze wetenschappers voorop in de strijd. Helaas brengt dat een vrijwel permanent verontwaardigde toon met zich mee. Ook wemelt het boek van zinnen die meer claimen dan waarmaken: ‘Nog nooit is de meerderheid onder het kapitalisme gevraagd wat ze vindt van de wereld waarin we leven.’ Wie die gebreken voor lief neemt, leert zeker iets over kapitalistische streken door de eeuwen heen. Maar wat daarop het antwoord moet zijn? Patel en Moore blijven met hun roep om een ‘herstel­ecologie’ rijkelijk vaag. (Fokke Obbema)

Nietzsche volgens Simon(e) van Saarloos

Simon(e) van Saarloos: Herdenken herdacht. Prometheus; € 12,99. Beeld Prometheus

Het was een spannend idee van ­publieksfilosofen Frank Meester en Coen Simon. Neem een korte, klassieke filosofische tekst en laat een hedendaagse denker er een nieuw licht op werpen. Bas Heijne deed dit al succesvol met Freud, Eva ­Rovers met Camus. Nu is Simon(e) van Saarloos ­gevraagd om aan de hand van een tekst van Nietzsche te reflecteren op het herdenken van de vaak donkere kanten van de witte, westerse geschiedenis. Helaas pakt de on­getwijfeld ironisch bedoelde ondertitel van haar boek Herdenken herdacht, ‘Een ­essay om te vergeten’, bloedserieus uit. Van Saarloos erkent dat ze veel dingen uit haar ­filosofieopleiding in Nederland zo snel mogelijk wil vergeten. Ze verruilt die voor onder andere de ‘queertheorie’, waarmee ze in Amerika heeft kennisgemaakt. Die geeft ze door via veel duistere Engelse citaten, die ze niet vertaalt. Zo probeert ze bijvoorbeeld aan de dwingende ‘heterotijd’ van de zondeval in het paradijs te ontkomen. Wel jammer dat ze even vergeet dat de slang Eva verleidde in plaats van, zoals zij beweert, waarschuwde. (Hans Achterhuis)

Beeldroman om doorheen te fladderen 

Reinier Sonneveld (tekst) en Heina Dokter (beeld): Het lied van de vlinder. Brandaan; € 19,90. Beeld Brandaan

Een ‘beeldroman’. Zo noemen de auteurs Het lied van de vlinder, dat je met evenveel recht een ‘beeldgedicht’ kunt noemen. De bejaarde entomoloog (vlinderkundige) Jan gaat op zoek naar zijn Poolse geliefde Selma. Pas op bladzijde 86 krijgen we haar grafzerk te zien en begrijpen we definitief dat zij is overleden. De weduwnaar vertelt dat hij 312 herinneringen aan haar heeft, tot hij op een dag een melodie hoort stromen uit een ventilatierooster. Die hoorde bij het ­geheime liedje dat ze deelden. Jan besluit de ­herkomst van het liedje op te sporen, wat hem naar Polen voert. Maar Het lied van de vlinder wordt allerminst lineair verteld, en het is ook niet op een voor de hand liggende manier ­getekend. Heina Dokter heeft foto’s als basis genomen en die met (kleur)potlood bewerkt, waardoor de beelden tegelijk een dromerig én documentair karakter hebben. Gecombineerd met de poëtische teksten van Reinier Sonneveld levert dat een boek op waar de lezer als een vlinder doorheen moet fladderen om de samenhang te vinden. (Joost Pollmann)

Non Trientje komt in actie tegen kernenergie

Anne-Gine Goemans: Holy Trientje. Ambo Anthos; € 22,99. Beeld Ambo Anthos

Op 28 juli 2012 weet de 82-jarige non ­Megan Rice in te breken in het zwaarbewaakte Y-12 National Security ­Complex in Oak Ridge, ook wel ‘de geboorteplaats van de atoombom’ genoemd. Ze spuit anti-oorlogsslogans op de muren en gooit met bloed om te protesteren tegen nucleaire wapens. Schrijver Anne-Gine Goemans (48) sprak met Rice voor haar nieuwe roman, Holy Trientje. Hierin is het de non Trientje (86) die geïnspireerd raakt door de acties van haar Amerikaanse zuster. Haar wens is om eenzelfde soort actie op te zetten in Nederland. Daarvoor krijgt ze de hulp van onder ­anderen Bonnie, die afkomstig is van de ­Marshalleilanden, waar de Amerikanen ooit kernproeven deden, en van de Japanner ­Yoshida, slachtoffer van de kernramp in ­Fukushima. De lezer krijgt uitgebreide achtergrondinformatie over hun levens en over hoe kernenergie daarin een bepalende rol heeft gespeeld. Interessant, maar het komt de vaart van het verhaal niet ten goede. Na driehonderd pagina’s zit het gezelschap nog stééds te vergaderen over de aanpak van hun actie. (Bo van Houwelingen)

Een heel boek over één onsterfelijk liedje

Dylan Jones: The Wichita Lineman. Faber & Faber; € 12,99. Beeld Faber & Faber

Boeken geheel gewijd aan slechts één liedje zijn zeldzaam. Laat staat aan een liedje dat niet iedereen paraat zal hebben. Maar de Britse journalist en hoofd­redacteur van mannenblad GQ Dylan Jones schreef een ­vermakelijk en informatief boek over de ­popsong Wichita Lineman (1968) van Jimmy Webb, geschreven voor Glen Campbell.

Songschrijver Webb wilde een vervolg ­maken op zijn door Campbell succesvol ­vertolkte By The Time I Get To Phoenix (1967). De versie van Wichita Lineman die hij stuurde, was eigenlijk nog niet klaar toen Campbell de studio inging, met de sessiemuzikanten van The Wrecking Crew.

Alles aan het nummer is prachtig. Het gegeven alleen al: de verlangens van een man die in een non-descript plaatsje in het Amerikaanse Midwesten in telefoonpalen hangt om kabels te repareren. Jones spreekt met de makers en vakgenoten, geeft cultuurhistorische context en zorgt ervoor dat je tijdens en na lezing niets anders meer wilt horen dan dit liedje met de onsterfelijke regels: And I need you more than want you/ And I want you for all time. (Gijsbert Kamer)

In De kleine prins klopt alles, in deze eigentijdse bewerking niet

Antoine de Saint-Exupéry: Het wonder­baarlijke verhaal van de kleine prins. Uit het Frans ­vertaald door Tiny Fisscher. Volt; € 17,50. Beeld Volt

De nog overal verkrijgbare vertaling door Laetitia de Beaufort-Van Hamel is maar een klein beetje oubollig, en Antoine de Saint-Exupéry’s eigen illustraties vormen een essentieel onderdeel van zijn ­beroemde kinderboek De kleine prins (1943). Dat hij van zijn ouders geen tekenaar mocht worden, is de steeds terugkerende kracht achter zijn ironische pleidooi voor ­ongeremde fantasie. Gevaarlijk om daaraan te willen sleutelen. Niet nodig ook: het was al een kinderboek. Het geestige gesprek tussen de neergestorte piloot en de kleine prins over allesverwoestende apenbroodbomen verandert in de handen van vertaler en bewerker Tiny Fisscher in een tuttige waarschuwing om beter voor de aarde te zorgen. Hier is niet alleen iets toegevoegd dat de auteur niet heeft willen zeggen, hier is een zichzelf te ­serieus nemende volwassene aan het woord. Een mensensoort waarmee Antoine de Saint-Exupéry in zijn boek juist zo de spot drijft. In De kleine prins klopt alles, tot de knullige tekeningen aan toe. De bewerkte, eigentijdse versie ziet er weliswaar prachtig uit, maar doet het origineel tekort. (Pjotr van Lenteren)

Roemeense Proust-liefhebber piekert over een meisje

Anton Holban: Een dood die niets bewijst. Uit het Roemeens vertaald door Jan Willem Bos. Pegasus; € 17,50. Beeld Pegasus

Ze is maar gewoontjes, het meisje Irina dat hij sinds zijn studietijd kent, maar tegelijk kan de verteller Sandu niet zonder haar. Dus als ze langere tijd zwijgt, moet hij zich afvragen of ze een ander heeft, of dat ze zich van kant heeft gemaakt. Want daar dreigde ze weleens mee.

Erg opwekkend klinkt het niet, deze ­samenvatting van de roman Een dood die niets bewijst uit 1931, van de Roemeen Anton Holban (1902-1937), die stierf aan de gevolgen van een fataal verlopen blindedarmoperatie. Of deze Proust-liefhebber zou zijn uit­gegroeid tot de Roemeense Proust, is daardoor ongewis gebleven. Maar de psychologie van Proust-liefhebber Sandu, die ziet dat zijn eis om een ongebonden kunstenaar te zijn ­eigenlijk ‘een kletsverhaal’ was, en dat hij Irina eerst van zich afstoot om haar daarna weer te missen, is scherp getekend. Terug­denkend aan een wandeling met Irina, hoort hij zich uitroepen hoe schitterend de natuur was. Als zij dan op dezelfde toon ‘ja’ roept, vraagt hij zich af of ze dat alleen zei om hem te plezieren. Goed verwoord, dat talent om ­jezelf muurvast te piekeren. (Arjan Peters)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden