Boeken Signalementen

Deze boeken zijn ook interessant, en wel hierom

Er verscheen deze week nog veel meer. Hier onze keus uit boeken die we ook graag even noemen.

Stokpaardjes en meesterlijke typeringen van W.F. Hermans

W.F. Hermans: Weg met de revolutie! Uitgeverij EW; € 25,-.

De stukken die schrijver en polemist W.F. Hermans (1921-1995) leverde aan Elsevier Weekblad, waar hij vaste medewerker was in de jaren 1986-1993, waren niet kort. Dat had te maken met het vorstelijke honorarium dat hij ontving, 4.000 gulden, als het een groot artikel was.

Bijvoorbeeld: voordat hij toekomt aan het verzameld werk van F. Bordewijk, de soms hardhandige schrijver met wie hij een onmiskenbare verwantschap had, berijdt Hermans een stokpaardje, door zijn oud-uitgever Van Oorschot belachelijk te maken. De geduldige lezer wordt wél beloond, met een meesterlijke typering van Bordewijk, die ‘zijn ­lezers vervult van zijn schier ondraaglijke eenzaamheid, alleen maar door zijn personages in gezelschap van hun totaal vreemde ­anderen te plaatsen’. Ook mooi: de bespreking van de ­biografie van de moeder van ­Rimbaud, een hardvochtige vrouw die nooit lachte. Heel anders was haar zoon, de dichter Arthur, wat Hermans deze definitie ingeeft: ‘het genie rijst op uit het Niets’.

Weinig vuurwerk, deze beschouwingen; wel goed. (Arjan Peters)

Privédetective Brodie keert terug naar Yorkshire

Kate Atkinson: De wijde lucht. Uit het Engels ­vertaald door Inge Kok. Atlas Contact; € 24,99.

De wijde lucht is Kate Atkinsons vijfde roman rond de norse maar innemen­de oud-politieman, thans privédetective, Jackson Brodie. De inmiddels bijna pensioengerechtigde speurder is terugverhuisd naar zijn geboortegrond in York­shire, Noordoost-Engeland, met afwisselend mistroostige en uitgelaten kuststadjes die de auteur met veel gevoel voor sfeer beschrijft.

Centraal gegeven is een heropend onderzoek naar een pedofielennetwerk, waarvan ook enkele Grote Namen deel uitmaakten. Het onderzoek wordt geleid door twee vrouwelijke politiedetectives, Ronnie en Reggie, van wie we de laatste als 16-jarig weeskind leerden kennen in een eerder Brodie-boek. Brodie zelf komt met het onderzoek in aan­raking als een voormalig slachtoffer van het netwerk zich tot hem wendt.

Net als de andere boeken in de reeks is dit geen ‘gewone’ misdaadroman. Daarvoor speelt Atkinson te veel een relativerend spel met de conventies van het genre. En hoewel het haar er vooral om te doen is geloofwaardige en intrigerende personages neer te zetten, is het met vaart en spanning dik in orde. (Hans Bouman)

Brave Marie en opstandige Jente, dat kan niet goed gaan

Enne Koens: Die zomer met Jente. Luitingh-Sijthoff; € 15,99. Vanaf 10 jaar.

De al veel te vaak gebruikte titel wekt geen hoge verwachtingen: tienerdrama in zomerverpakking. Marie is net verhuisd, heeft hardwerkende ouders en kent nog niemand. Maar wie even doorzet, ontdekt hoe indringend Koens spannende relaties kan optekenen door observaties en dialogen. De wijk is pas half af en dus valt er veel te ontdekken. Jente, die er al wat langer woont, is maar wat blij met haar nieuwe vriendin. Ze heeft zo’n ik-kan-er-ook-niks-aan-doen-moeder, liegt, heeft onverwachte woede-uitbarstingen en veel belangstelling voor dingen die niet ­mogen. De brave Marie geniet steeds minder van deze vriendschap in aanbouw.

Daar laat Koens ook een ander talent zien: de lezer voelt het uit de hand lopen, de viezigheid, de krassen, de brandnetelpijn, de blauwe plekken en het gevaar van struinen door moerassig grasland, stiekem ’s nachts naar buiten en rondlopen op hoge gebouwen zonder reling.

Die zomer met Jente is lekker vertrouwd, spannend en toch uitdagend, omdat er meer wordt gesuggereerd dan uitgesproken. (Pjotr van Lenteren)

Edwin Winkels over de stilte en het tumult van de Vuelta

Edwin Winkels: La Vuelta – Heroïsche verhalen uit de Ronde van Spanje. Brandt; € 25,-.

Dorpjes waar niemand komt. Lege landschappen, soevereine bergen, uitgestrekte verlatenheid. 24 augustus ­begint de Ronde van Spanje weer, de ­Vuelta, en zullen we drie weken lang in de samenvattingen de bekende wielrenners zien klimmen en finishen. Maar minstens zo typerend voor deze ronde, die sinds 1935 bestaat en die in 2020 zal starten in Utrecht, is de stilte die bij Spanje hoort zodra je de grote steden uit bent.

In het prettige overzichtswerk La Vuelta laat Edwin Winkels, sinds 1988 woonachtig in Spanje, alle aspecten zien. Inclusief stekende feitjes: toen Jan Janssen in 1967 winnaar werd, berichtte de Nederlandse pers daar pas na ­afloop van. Toen Joop Zoetemelk in 1979 de ronde won, had de Volkskrant daar slechts twee alinea’s voor over. Sorry. Terwijl er zo veel moois te vertellen was! Op de voorlaatste dag had Joop buikloop en moest hij onderweg ­afstappen, om zich van een last te ontdoen. Op dat moment kwam zijn ploegleider langs, en reed door. Hij had de melkbleke billen niet herkend. (Arjan Peters)

Een vrek en een gek, geportretteerd door Narcís Oller

Narcís Oller: De Knevelaar & Waanzin. Uit het Catalaans vertaald door Frans Oosterholt. Menken Kasander & Wigman; € 22,50.

Spreken deed je in het Catalaans, schrijven in het Spaans. Dat was eeuwenlang de stand van zaken in Catalonië. Totdat auteur en advocaat Narcís Oller (1846-1930) in de tweede helft van de 19de eeuw vond dat het ook anders kon en moest. Met de magistrale Barcelona-roman Goudkoorts (uit 1892, in 2008 verschenen in Nederlandse vertaling) voegde hij de daad bij het woord en zette de moderne Catalaanse literatuur op de kaart.

De twee mooie novellen die nu zijn vertaald, laten zien dat Oller nog veel meer in huis had. De Knevelaar (1884) speelt zich af tegen de achtergrond van de industriële revolutie die het Catalaanse platteland binnensijpelt. Vrachtvervoerder Oleguer klimt op tot landeigenaar en woekeraar, maar de Dagobert Duck in hem zit zijn ondernemingszin in de weg.

Zo verliefd als deze vrek is op zijn geld, zo verloren waart Daniel Serrallonga – de spil van Waanzin (1899), de tweede novelle – rond in de gekte die in zijn genen zit. De tragische gebeurtenissen die zich opstapelen worden met groeiend mededogen gevolgd door de ver­teller, een alter ego van de schrijver, die het slachtoffer kende uit zijn advocatenpraktijk. (Maarten Steenmeijer)

Hoe maak je vrienden in een gemeenschap van zwijgers?

Laura Broekhuysen: Flessenpost uit Reykjavik. Querido; € 17,99.

IJsland met zijn kale bergen en hete ­fonteinen, woonplaats van kobolden – geweldig om er rond te kijken. Maar wonen? In een land waar de winters te donker zijn en de zomernachten te licht, waar geen boompje boven peuterhoogte groeit? Nou nee.

Zo’n 340 duizend mensen doen dat toch. Het merendeel is welvarend, knap en hoogopgeleid. Een van hen is schrijver en violist Laura Broekhuysen. Zij emigreerde met een IJslandse componist en hun dochter naar zijn geboorteland. Ze kochten een huis in een verlaten fjord. Na een jaar kwam er een zoontje bij. Ze schreef het prachtige Winter-IJsland, over leven met de elementen, in stilte en isolement. In Flessenpost uit Reykjavik gaat het over de minder sprookjesachtige kanten van hun bestaan. Hoe voed je kinderen op in een cultuur die niet de jouwe is? Hoe maak je vrienden in een gemeenschap van zwijgers? Over de gevolgen van drietaligheid (man en vrouw spreken Engels) in één gezin: ‘De taal die ik met haar spreek blijkt een zot geheimtaaltje, irrelevant in de echte wereld.’ ‘Jij weet niets van IJsland’, vindt haar kleuterdochter, allang IJslander. (Aleid Truijens) 

Twee prille pubers en een bevroren waterval als getuige

Tarjei Vesaas: Het ijspaleis. Uit het Noors ­vertaald door ­Marin Mars. Lebowski; € 21,99.

Twee meisjes van 11 en een bevroren ­waterval, daar draait het om in Het ijspaleis van de Noorse schrijver Tarjei Vesaas (1897-1970). En de belofte die het ene meisje maakt als het andere meisje verdwijnt: ‘Er is niemand anders. Zolang jij weg bent, zal dat elke dag zo zijn.’

Vorig jaar verscheen er een nieuwe vertaling van dat andere meesterwerk van Vesaas, De vogels, dat in alle eenvoud zeldzaam indrukwekkend was. Ging het in die roman om een broer en een zus van wie de relatie onder druk komt te staan, in Het ijspaleis (dat oorspronkelijk verscheen in 1964, en in 1979 al eens is uitgegeven onder de titel Het ijskasteel, in een andere vertaling) zijn het de meisjes Siss en Unn die zich geen raad weten met wat ze voor elkaar voelen.

En als ze het al weten, hebben ze er de woorden niet voor.

Vesaas betoont zich een meester in het doorgronden van het puberbrein. Met als stille getuige de bevroren waterval die na de winter ineenstort en mogelijk zijn geheimen onthult. Maar dat gebeurt ’s nachts: ­‘Niemand mag er getuige van zijn.’ (Peter Swanborn)

Verhalen van stierenvechters, cherubijnen en magnetiseurs

Émile Verhaeren: Middernacht­vertellingen. Uit het Frans ­vertaald door Jan H. Mysjkin. De Wilde Tomaat; € 12,99.

Als je ze niet allemaal achter elkaar leest en je het 19de-eeuwse ‘fantastische verhaal’ kunt waarderen, zal deze bundel van de Belgische Émile Verhaeren (1855-1916) welkom zijn. Verhaeren was ­allereerst dichter, maar schreef ook twaalf korte verhalen die hier onder de titel Middernachtvertellingen bijeen zijn gebracht. Bolle cherubijntjes die van schilderijen afsmelten, heiligenbeelden die in de kerstnacht tot ­leven komen en het omgekeerde – een man die een houten beeld gaat bezielen –, twee beeldschone zusjes die leven in een vervallen villa, stierenvechters in Spanje en een op hol geslagen rouwkoets op een jaarmarkt. En een magnetiseur die een uitgestorven theater tot leven wekt: ‘Het was een huppelen, achterwaarts dansen, heupwiegen en stuiptrekken van satijnen stoffen, vergulde tule en gazen sluiers. Het was een onontwarbaar woelen, een uitgelaten joelen.’ Bombastisch, maar ook geschreven met mededogen en soms zelfs herkenbaar zijn deze verhalen van Verhaeren, die opgroeide in een gegoede familie en altijd in het Frans schreef, maar voor wie het Vlaamse platteland een belangrijke in­spiratiebron is gebleven. (Wineke de Boer)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden