De gidsBoekentips

Deze boeken zijn ook interessant, en wel hierom

Er verscheen deze week nog veel meer. Hier onze keus uit de boeken die we ook graag even noemen.

Beeld Atlas Contact

Ontdoe Couperus van zijn stijl, en alle spanning is weg

Aan de serie met kleine boekjes die grote inzichten belooft, draagt biograaf en docent Rémon van Gemeren een deeltje bij, door Louis Couperus (1863-1923) voor te stellen als promotor van nuchtere levenskunst.

Een origineel idee, dat dubieus uitpakt. Van Gemeren heeft het nodeloos vaak over zichzelf (‘Hij schreef dit in het stuk ‘Naar Rome’. Dat is precies wat ik ook ga doen, naar Rome’). Erger wordt het als hij Couperus gaat navertellen. Eerst de maestro zelf, in 1916: ‘Zelden zijn de dingen en de wereld harmonisch aan onze wensen en àls zij het waren, was dit het zo héél korte ogenblik van het Geluk (…) laten wij ons leed wèg glimlachen.’ Dan Van Gemeren, in 2020: ‘Altijd is er iets wat sterker is dan wij (…) maar daarom moeten we niet bij de pakken neerzitten.’ Schuif de stijl van Couperus terzijde, en je houdt een realist over. Maar het zijn de illusies en verlangens die zijn werk onder spanning zetten. Couperus is te groot voor De kleine Couperus. (Arjan Peters)

Rémon van Gemeren: De kleine Couperus – Levenskunst volgens de excentrieke schrijver 
Atlas Contact; € 11,99.

Van den Brink gaat zijn gang met het leven van Josep Pla

Aurora schrijftBeeld Atlas Contact

Zo’n vijf jaar lang woonde de Catalaanse schrijver Josep Pla (1897-1981) samen met Aurora Perea Mené. Toen vertrok ze. Pla liet het er niet bij zitten. Hij vroeg haar om hem tegen betaling erotische brieven te schrijven vanuit Buenos Aires, haar nieuwe woonplaats. Dat deed ze, bijna 25 jaar lang. Ook zocht hij haar daar een paar keer op.

In Aurora schrijft gaat Pla maar één keer naar Argentinië en dat is niet de enige vrijheid die H.M. van den Brink neemt in zijn roman over de gevierde schrijver en de voormalige prostituee. Hij treedt daarmee in de voetsporen van Pla zelf, die het in zijn beroemde dagboek Het grijze schrift niet zo nauw nam met de feitelijke waarheid. Van den Brink gaat dus lekker zijn eigen gang. Niet alleen door Aurora een eigen stem te geven (die wel wat harder had mogen klinken) maar ook door Pla een waaier van gedachten toe te schrijven over onderwerpen waarop Van den Brink zelf ook graag kauwt, zoals seks, eten, schrijven en wat deze drie met elkaar gemeen hebben. (Maarten Steenmeijer)

H.M. van den Brink: Aurora schrijft

Atlas Contact; € 21,99. 

Overvolle roman over een fictieve politicus 

Beeld Prometheus

 Het is een soort natuurwet: politici hebben altijd iets te verbergen en hun biografen weten het altijd te vinden. In Magma van Ernst Timmer (1954) wordt oud-premier Rien van Bers op de korrel genomen. Broer en zus Lodewijk en Oda Wolff (die al eerder opdoken in werk van Timmer) worden ingehuurd door de vrouw van Van Bers om de biografie van haar man te schrijven – cadeautje voor zijn 80ste verjaardag. Slecht idee natuurlijk.

Ondertussen lezen we over de lotgevallen van een Macedonische vondeling die het schopt tot goeroe, haar dochter Magma, de getroebleerde tweeling Vuur en Vlam en over een NSB’er van adel – onder anderen. Het is wat veel. De verhaallijnen dreigen elkaar te verstikken. Van Bers neemt de meeste ruimte in, maar het is de vraag hoeveel interesse je kunt opbrengen voor deze fictieve politicus en zijn pompeuze speeches die in het boek nogal flauw ‘integraal’ zijn afgedrukt.

De geschiedenis van Oda en Lodewijk Wolff – beiden getekend door een noodlottige jeugdgebeurtenis – is veel interessanter, maar die krijgt niet de diepgang die ze verdient. (Bo van Houwelingen)

Ernst Timmer: Magma 

Prometheus; € 21,99.

Mooie monografie over de Turkse tortel 

Beeld Atlas Contact

Hoe Turks is de Turkse tortel? Niet. Het grijs-beige duifje, bij ons inmiddels officieel ingeburgerd als ‘tortel’, stamt uit India. Ottomanen brachten de vogel naar Turkije, vanwaar hij zich vorige eeuw over meer dan honderd landen verspreidde. Het is een van de vele feiten en feitjes die kunstenaar en vogelliefhebber Hay Wijnhoven opdiept in zijn monografie De Turkse tortel, uit de gestaag groeiende vogelreeks van uitgeverij Atlas Contact.

Met warmte en gevoel voor poëzie beschrijft hij de oorsprong en opkomst van de duif met het kenmerkende zwarte halsbandje, door Wijnhoven weergegeven met veel eigen tekeningen. De vogel is een echte cultuurvolger, en dus een mensenvriend, omdat in diens omgeving altijd iets te eten en drinken valt. Trouw aan zijn levenspartner, met wie hij/zij voortdurend – jawel – tortelt: ‘Verliefd doen, beminnen, knuffelen, kozen, kroelen, liefkozen, strelen, vrijen.’

De tortel blijkt een vredesduif, schetst Wijnhoven: ‘De zoektocht naar de oorzaken van de uitbreiding van de Turkse tortel heeft internationale samenwerking op gang gebracht.’ Helaas is de Turkse tortel, zoals zoveel vogels, op z’n retour. Daarom pleit Wijnhoven voor groenere steden, met meer ‘echte’ bomen (‘Niet zo’n angstig bolletje, maar een esdoorn, iep, haagbeuk, linde of eik’). Beter voor de stad, en voor de duif. (Jean-Pierre Geelen)

Hay Wijnhoven: De Turkse tortel 

Atlas Contact; € 22,90.

Uiteenlopende visies op het fenomeen Bob Dylan

Beeld Lannoo

Een van de aardigste aanvullingen op de immense Bob Dylan-bibliotheek is het boek How Does It Feel – Leven met Bob Dylan waarin Harm Peter Smilde samen met zo’n 25 ‘mannen en vrouwen uit verschillende generaties met verschillende achtergronden’ een ‘blik werpt op het fenomeen Bob Dylan’. In hoofdstukken over onder meer zijn stem, zijn songschrijverschap, het traditionalisme en het zwerversmotief in het werk van Bob Dylan krijgen uiteenlopende artiesten als Freek de Jonge, Ernst Jansz en Raymond van het Groenewoud alle ruimte om hun vaak levenslange fascinatie voor Dylan met de lezer te delen.

Het aardige is dat de auteur niet alleen in gesprek gaat met generatiegenoten van Dylan die de jaren zestig hebben meegemaakt, maar ook jongere liefhebbers als Roos Rebergen (Roosbeef) en Lucky Fonz III aan het woord laat. Zij komen misschien wel met de verrassendste gedachten en inzichten. Al zal niet iedereen instemmen met vertaler Erik Bindervoet (1962), die Dylans vertolkingen van Sinatra-songs beter vindt dan de versies van Frank Sinatra zelf. (Gijsbert Kamer)

Harm Peter Smilde: How Does It Feel – Leven met Bob Dylan 

Lannoo; € 22,99.

Veelbewogen geschiedenis van een 15de-eeuws veelluik

Beeld Blloan

Sinds kort is in de Gentse Sint-Baafskathedraal een opgeschoonde versie te zien van De aanbidding van het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck. Compleet is het niet, want in 1943 werd het paneel van De rechtvaardige rechters gestolen, waarna meester-restaurateur Jef Van Der Veken de opdracht kreeg een kopie te schilderen. Zijn twee generaties jongere naamgenoot Jan Van Der Veken maakte de stemmige illustraties voor Het Lam Gods - Bewonderd en gestolen, waarin Harry De Paepe de geschiedenis van het 15de-eeuwse veelluik navertelt, zonder zich te verliezen in complottheorieën over de diefstal. Maar ook als je je aan de feiten houdt, leest het verhaal over de kunstroof als een spannende detective. Voor jongere lezers is er het stripboek Lam van de Vlaamse tekenaar Pieter De Poortere (Nanuq; € 19,95). Hij werd door het Museum voor Schone Kunsten in Gent gevraagd een tekstloos ‘zoekboek’ te tekenen over de vermissing van het Lam Gods, dat uit het schilderij is ontsnapt en samen met de andere bijbelse figuren door de stad dwaalt. ‘De musicerende engelen zitten ineens op de Kouter’, zegt de tekenaar. En de Kouter is een plein in de Gentse binnenstad. (Joost Pollmann)

Harry De Paepe en Jan Van Der Veken: Het Lam Gods - Bewonderd en gestolen

Blloan; € 19,95.

Van deze clichés wordt de oudere wordende vrouw niet veel wijzer

Beeld Atlas Contact

Regelmatige zuurstofbehandelingen, slim opmaken en de juiste kleding, daarmee kan de ouder wordende vrouw het onvermijdelijke het best bestrijden. En probeer er ondertussen ook een beetje om te lachen, is de boodschap in Ouder, maar beter, maar ouder. Caroline de Maigret (model en voormalige muze van Karl Lagerfeld) en filmproducent Sophie Mas schreven eerder de populaire stijlgids How to Be Parisian, over hoe net zo cool en chic te worden als zij, Parisiennes. Nu is er een nieuwe gids, ditmaal voor de ouder wordende vrouw. Hoe oud deze vrouw precies is, wordt niet direct duidelijk.

De auteurs, op wie de tand des tijds overigens geen greep lijkt te krijgen, wisselen Buzzfeed-achtige lijstjes af met clichés (je weet dat de dingen nooit meer hetzelfde zullen zijn als de gezichtsherkenning op je telefoon je ’s ochtends niet herkent), anekdotes en verhalen van, ja van wie eigenlijk? Het wordt niet duidelijk of de persoonlijke stukjes over het invriezen van eicellen, online daten en plastische chirurgie van de auteurs zelf, van fictieve of geïnterviewde vrouwen zijn.

De verhaaltjes zijn zo nu en dan geestig en treffend, maar blijven oppervlakkig. Mede door de lengte: steeds niet meer dan een paar pagina’s. Jammer, want er zijn wel degelijk interessante verhalen over de dilemma’s rond het invriezen van eicellen te vertellen. En anders dan voor millennials, voor wie en over wie wekelijks boeken lijken uit te komen, valt er voor de oudere generatie minder te lezen. Maar van deze clichématige spreuken en odes aan lachrimpels word je als ouder wordende vrouw niet veel wijzer. (Lotte Grimbergen)

Caroline de Maigret en Sophie Mas: Ouder, maar beter, maar ouder

Uit het Engels ­vertaald door Maartje Laterveer. Atlas Contact; € 25.

Hoe de toko van de familie Dun met zijn tijd meeging 

Beeld Ambo Anthos

‘Klanten kwamen binnen voor een doos oestersaus en gingen weg met drie lampen en een gelakte kast. En ze waren tevreden!’ Het zijn dit soort anekdotes die Lang leven, het boek van Karina Meeuwse over Toko Dun Yong, zo leesbaar maken. Maar de geschiedenis van de winkel die Dun Yong Sau met zijn vrouw Stien in 1959 opende op de hoek van de Stormsteeg en die gezichtsbepalend is geworden voor de Amsterdamse Chinatown, gaat veel verder dan spullen die ze er verkopen. Met als rode draad het leven van de drie generaties Dun, die de toko hebben gemaakt en nog steeds bestieren, beschrijft Meeuwse het Nederland waarin Dun Yong Sau begin vorige eeuw vanuit zijn Kantonese dorp Qiao Tou terechtkwam en de effecten van de veranderende samenleving op de Chinees-Nederlandse familie. Als de Meegaande Wind (zoals de Chinezen de Stormsteeg liever noemen) pasten de Duns en aangetrouwde familie zich aan de wisselende vraag van klanten en tijdgeest aan, en vonden ze zichzelf en hun toko steeds opnieuw uit. Knap verteld, met een mooi evenwicht tussen het historische en het persoonlijke verhaal. (Pay-Uun Hiu)

Karina Meeuwse: Lang leven – Het familieverhaal achter een Chinese toko 

Ambo Anthos; € 22,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden