De gidsBoekentips

Deze boeken zijn ook interessant, en wel hierom

Er verscheen deze week nog veel meer. Hier onze keus uit de boeken die we ook graag even noemen.

Monumentale toneelteksten van Judith Herzberg 

Beeld De Harmonie

Modern klassiek, zo mag de Leedvermaak-trilogie van Judith Herzberg heten, die op 12 april als marathonvoorstelling bij het Nationale Theater in première gaat. In Leedvermaak (1982), Rijgdraad (1995) en Simon (2001) volgt ze een familie met Shoah-overlevenden, hun zwijgen, de doorwerking van trauma’s bij de tweede en derde generatie, en eenieders relationele perikelen. Werkelijk alles heeft met de last van vroeger te maken, en dat maakt Herzberg duidelijk op een manier die zowel pijnlijk als dikwijls humoristisch is. De loodgieter: ‘Oude huizen hè. Daar doe je weinig aan. Als je hier wat vernieuwt, knapt er daar wat.’ Of Chaim: ‘Het stinkt hier naar oud parfum.’ Xandra: ‘Dat ben ik. Dat is nog van mijn moeder geweest. Ik heb het opgedaan. Maar ik vond ook dat het stonk. Maar ik krijg het niet weg.’ Of een poëtische variant, in deze observatie van weduwnaar Simon: ‘Als je twee papieren/ die met een nietje vast zitten/ in een kopieerapparaat legt,/ dan zie je/ op de kopie/ het nietje nog wel/ maar het houdt niets meer vast.’ En de virtuoze dialogen in deze monumentale toneelteksten zijn flitsend en vlijmend. (Arjan Peters)

Judith Herzberg: Leedvermaak-trilogie 
De Harmonie; € 24,90.

Prettig verzinken in de herinneringen van Thomas Verbogt

Beeld Nieuw Amsterdam

Je zou bijna elk boek van Thomas Verbogt (1952) kunnen omschrijven als: man vindt oude doos en herinnert zich iets uit zijn jeugd. Die doos kan ook een foto zijn, of een bepaalde lichtinval, een lied, een straat, de glimlach van een vrouw. Het zijn kleine dingen die bij Verbogt – of bij zijn alter ego – een stroom aan mijmeringen teweegbrengen. En dan begint het verbogtiaans aftasten van de beelden uit het verleden. Wat gebeurde er? Met wie? Wat heeft de jongen van toen te maken met de man van nu? Wat als alles anders was gelopen?

In Als je de stilte ziet draait het om een pleegbroer met wie de hoofdpersoon maar geen echte band krijgt. Later hebben ze helemaal geen contact meer. Maar de herinneringen blijven. Vintage Verbogt, zoals hij, in zijn licht melancholische, meanderende stijl, minuten, uren, dagen, weken, jaren met elkaar verknoopt: ‘alles wat van belang was, gebeurde achter elkaar, je zou het één lange dag kunnen noemen.’ Verbogt lezen is prettig verzinken in een vertrouwd soort herinneringen; bíjna als de jouwe. (Bo van Houwelingen)

Thomas Verbogt: Als je de stilte ziet 
Nieuw Amsterdam; € 20,99.

Sterk epos over een buitenstaander in Parijs  

Beeld Ambo Anthos

Aan het begin van Eerste Wereldoorlog reist de jonge Palestijn Midhat Kamal van Nablus naar Montpellier, om daar medicijnen te gaan studeren. Hij vindt er onderdak bij antropoloog dr. Molineu en krijgt een verhouding met diens dochter. Totdat Midhat ontdekt dat dr. Molineu hem vooral in huis heeft gehaald om zijn ‘primitieve moslimbrein’ te bestuderen. Met deze episode opent de in Londen geboren Isabella Hammad haar debuut De Parijzenaar, dat naar verluidt geïnspireerd is op de geschiedenis van haar voorouders. Midhat vertrekt naar Parijs. Dat hij een buitenstaander is, laverend tussen oost en west, is dan al duidelijk. Dat hij na terugkeer in Nablus aldaar ‘de Parijzenaar’ wordt genoemd, onderstreept dat nog eens. In 1918 wordt Palestina een Brits protectoraat, waarnaar ook voor pogroms vluchtende Europese Joden een veilig heenkomen zoeken. In een breed uitgesponnen, uitstekend gedocumenteerd epos, compleet met dramatis personae, tijdlijn en verklarende woordenlijst, schetst Hammad het ontstaan van een politiek, maatschappelijk en menselijk drama dat nog heel lang actueel zal blijven. (Hans Bouman)

Isabella Hammad: De Parijzenaar 
Uit het Engels vertaald door Gerda Baardman en Jan de Nijs. Ambo Anthos; € 27,50.

Na het bruisende Stemmen uit zee valt de nieuwe Dan Sleigh nogal tegen

Beeld Manuzio

Wat een stelletje labbekakken bestuurde de Kaap in de nadagen van de Vereenigde Oostindische Compagnie. Niets legden ze de Engelsen in de weg, toen die in 1795 het gezag over Kaapstad kwamen opeisen, met als voorwendsel dat dit de wens was van stadhouder Willem V, die door de patriotten en de Fransen naar Londen was verjaagd. William van Reede van Oudshoorn ergert zich dood aan die afwachtende houding – eigenlijk verraad – in de nieuwe roman van de Zuid-Afrikaanse historicus en schrijver Dan Sleigh. De gebeten hond is kolonel Robert Gordon, de militaire commandant. Gordon is de geschiedenis ingegaan als avonturier en ontdekkingsreiziger naar de binnenlanden van Zuid-Afrika. Die jaren lagen achter hem toen hij Kaapstad moest verdedigen, maar stiekem met de Engelsen overlegde uit loyaliteit aan de prins. Sleigh verraste in 2004 met zijn roman Stemmen uit zee, over de eerste jaren van de Nederlanders in de Kaap, en je zou 1795 als een afsluiting van dit tijdperk kunnen zien. Alleen: zo bruisend als de eerste roman was, zo rechtlijnig is 1795. Sleigh geeft gedetailleerde beschrijvingen van Kaapstad in die tijd, en van de dagregisters die zijn bronnen zijn. Maar hoofdpersoon William komt, ondanks zijn liefde voor de Franse weduwe Francine-Marie, niet echt tot leven. (Wim Bossema)

Dan Sleigh: 1795
Uit het Afrikaans vertaald door Riet de Jong-Goossens. Manuzio; € 24,99.

Duizelingwekkende parabel over de Australische binnenlanden 

Beeld Signatuur

‘Twintig jaar geleden, toen ik voor het eerst op de vlakte aankwam, hield ik mijn ogen open. Ik zocht naar iets in het landschap wat leek te wijzen op een diepere betekenis onder het oppervlak.’ Zo opent Gerald Murnanes duizelingwekkende parabel De vlakte, waarin een naamloze verteller de fictieve, uitgestrekte binnenlanden van Australië bereikt met het doel er een film over te maken. De eindeloze vlakten worden bevolkt door fijnzinnige geleerden en rijke landeigenaren die zich verliezen in discussies over schijnbare details, zoals over de vraag of de ware aard van de vlakte zich laat kennen in de mistige horizon, of door het bestuderen van een minimaal stukje grasland. De Australische auteur, die onder een select groepje liefhebbers (onder wie schrijvers Teju Cole en Ben Lerner) al decennialang een cultstatus geniet, is nu eindelijk ook in het Nederlands vertaald, met zijn bekendste roman uit 1982. Murnane schrijft als de vlakte zelf, uitgestrekt en precies, zich verliezend in dat landschap zonder de heuvelstructuur van een klassieke vertelling. Hoewel er niets is om zich achter te verschuilen, sluimert er een mysterieuze kracht in zijn taal. (Persis Bekkering)

Gerald Murnane: De vlakte 
Uit het Engels vertaald door Thijs van Nimwegen en Sander Grasman. Signatuur; € 21,99.

Vertaler Eva Wissenburg kan al haar creativiteit kwijt in dit kunststukje 

Beeld Vleugels

Furne heeft grote plannen met de wereld, waaraan hij zo ongeveer alles zou willen veranderen. Een aantal van zijn klachten: ‘dat schedels zo klein zijn, vissen nooit iets zeggen, dat je de tijd niet kunt terugdraaien, stenen schrijnend eindeloos bestaan, melk altijd dezelfde kleur heeft, gas alleen vloeibaar wordt, uitzet en wordt samengedrukt.’ Deze en nog veel meer onderwerpen wil hij uitwerken in zijn Manifest voor een radicale hervorming van het huidige systeem. Gelukkig is Furne nu terechtgekomen in een instelling waar hij zich rustig aan zijn plannen kan wijden. Hij heeft zelfs een heel team gekregen, ieder teamlid met zijn eigen specialisme.

Éric Chevillard (1964) is zo’n ‘minimalistische’ Franse schrijver voor wie plot of karakterontwikkeling er niet veel toe doen, maar die wel je wereldbeeld op losse schroeven zet. Een taalvirtuoos wiens zinnen zich schijnbaar ongedwongen aaneenrijgen terwijl het eigenlijk kunstige minigedichten zijn, fris en grappig. Rubber staat vast uit 1992 is de eerste roman van hem die nu in het Nederlands is vertaald: een sterk staaltje van Eva Wissenburg, die hierin al haar creativiteit kwijt kan. (Wineke de Boer)

Éric Chevillard: Rubber staat vast 
Uit het Frans vertaald door Eva Wissenburg. Vleugels; € 21,80.

Hoe een dokter in spe zich tot de drugshandel bekeerde

Beeld Balans

De Hasseltse medicijnenstudent Danny Leclère had geen zin om gewoon dokter te worden. Hij speelde met een ander idee: xtc was in opkomst en hij zou de perfecte xtc-pil maken. Zijn eerste stappen op het pad van de misdaad leidden al snel tot zijn arrestatie in Antwerpen, waarna hij de wijk nam naar Nederland. Want zoals een Vlaamse rechercheur vertelde aan Marian Husken: ‘Wie carrière wil maken in het criminele circuit, moet naar Nederland. Wie carrière wil maken in de drugs, moet zéker naar Nederland.’ En carrière maken deed Danny L.

In dit vlot geschreven, van begin tot eind boeiende boek beschrijft misdaadjournalist Husken hoe Nederland dankzij Danny uitgroeide tot de internationale draaischijf in de drugshandel. Danny pakte het groot aan – en wist steeds te ontkomen. Totdat hij in 1993 op klaarlichte dag overhoop werd geschoten. De daders zijn nooit gepakt. Dokter XTC is een meeslepende Breaking Bad in de Lage Landen. (Marcel Hulspas)

Marian Husken: Dokter XTC
Balans; € 19,99.

De foto’s van Jongensjaren bevat een overdosis adoratie voor Coetzee

Beeld Cossee

Wat een ontdekking, juicht uitgeverij Cossee bij de vondst van een doos met foto’s uit de jeugd van de gevierde Zuid-Afrikaanse auteur J.M. Coetzee. De foto’s bleven achter op een zolder in Kaapstad toen de schrijver, die als jongen fotografische aspiraties koesterde, verhuisde. In 2014 werden ze teruggevonden, resulterend in de uitgave van De foto’s van Jongensjaren.

Het boek bevat een overdosis adoratie voor Coetzee en een tekort aan belangstelling voor de foto’s zelf. Dat leidt ertoe dat we bij het openslaan op de linkerpagina’s verklarende teksten lezen bij hetgeen we rechts op de foto’s zien (de familieboerderij, Kerstmis aan Milford Road, moeder Vera). Liever dan die feitelijkheden lazen we een essay over hoe de foto’s de jaren weerspiegelen waarin Coetzee opgroeide: zijn verhouding tot het (zwarte) personeel, de woekerende apartheid, waarvan hij met zijn cameraatje zijdelings getuige is. Of de opmerkelijk veelvuldige, prominente aanwezigheid van moeder Vera. Het materiaal had kunnen dienen als spiegel des schrijvers ziel, maar het lijkt wel of niemand het aandurfde er een interpretatie van te geven. Coetzee zelf evenmin. (Arno Haijtema)

J.M. Coetzee: De foto’s van Jongensjaren 
Cossee; € 25,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden