Boeken

Deze boeken zijn ook interessant, en wel hierom

Welke boeken verschenen er verder deze week? Veel! Hier onze selectie van boeken die we niet recenseren maar toch graag even noemen: de nieuwe vertaling door Hans Boland van Dostojevski’s beroemdste boek Misdaad en Straf bijvoorbeeld.

Dostojevski volgens Boland

Fjodor Dostojevski: Misdaad en Straf.

Volgens James Joyce was Dostojevski de uitvinder van de moderne roman. En daar zou je aan kunnen toevoegen dat de roman sinds Dostojevski ook niet echt meer veranderd is.

Dostojevski’s maatschappijvisie is radicaal: het niveau van een maatschappij wordt niet bepaald door hoe ze omgaat met haar beste en slimste mensen, maar hoe ze omgaat met het tuig, de losers en de criminelen. Die onderkant van het mensdom onderzocht Dostojevski als niemand ooit eerder had gedaan. Een bonte stoet aan leugenaars en hufters trekt in zijn romans voorbij.

In zijn beroemdste boek, Misdaad en Straf, opnieuw vertaald door Hans Boland, wordt een gluiperige huisjesmelkster door de getergde, narcistische student Raskolnikov met een bijl vermoord. Dat is het begin van een legendarische reis naar de duisterste uithoeken van de maatschappij en van de menselijke ziel. De vraag die Dostojevski aan het eind stelt is deze: ben je in staat om de menselijkheid van deze figuren te erkennen, en te zeggen: ‘Jij, hufter, jij bent mijn gelijke’? ­Fasten your seatbelts, lezer. (Sjeng Scheijen)

Benali’s eerste kinderboek

­Abdelkader Benali: Mijn broer en ik.

Als robots eruitzien én zich gedragen als mensen, hoe herken je ze dan? ­Abdelkader Benali’s bijdrage aan de komende filosofiemaand is een kinderboek over kunstmatige intelligentie. Want kinderen lezen nu eenmaal graag over robots en computers.

De behoefte kinderen te geven wat ze behaagt, houdt hem wat al te opzichtig bezig in Mijn broer en ik (vanaf 10 jaar). Hij herinnert zich het genot van eindeloze zwembadzomerdagen. Die zitten er dus in. Om het eigentijds te maken voegt hij er een computerspel aan toe: Dognite. Dat is net iets te flauw om er een echt goed kinderboek van te maken.

Maar allengs ontwikkelt het lekker geschreven Mijn broer en ik zich toch tot een spannend verhaal met een thrillerachtige twist. Amira wil graag zwemmen met haar oudere broer Adam, die erg goed is op school en met computers. Hij komt zelden van zijn kamer en mag absoluut het water niet in. Hij weet zelf ook niet waarom. Hun ouders blijven iets over allergieën mompelen, maar Amira gelooft er nu niets meer van. Tip: lees de flaptekst niet. (Pjotr van Lenteren)

Het testament van Rodoreda

Mercè Rodoreda: De dood en het voorjaar.

De dood en het voorjaar is de meest verrassende en weerbarstige roman van Mercè Rodoreda (1908-1983), de grande dame van de Catalaanse literatuur. Barcelona, het decor van haar bekende romans Colometa en Gebroken spiegel, maakt hier plaats voor een mythisch, naamloos dorp ‘dat is geboren uit een grote wee van de aarde’. Natuurkrachten en barbaarse rituelen maken er de dienst uit. De bewoners krijgen bij geboorte al een boom toegewezen die hun laatste rustplaats zal zijn. Als ze sterven worden ze volgepropt met cement, zodat hun ziel niet kan ontsnappen. Ook memoreert de 14-jarige verteller dat zijn moeder, ­zoals alle vrouwen van haar familie, de hele nacht bleef janken als een hond onder het raam van stellen die hun eerste nacht samen doorbrachten. Het lot in eigen handen nemen is kansloos. Maar daar neemt de jongen die ons in beeldrijke taal onderdompelt in deze claustrofobische microkosmos geen ­genoegen mee.

Rodoreda begon al aan het boek in de jaren zestig. Toen het verscheen in 1986, was ze al drie jaar overleden. Frans Oosterholt heeft het nu vertaald. (Maarten Steenmeijer)

De sekspop van Von Schirach

Ferdinand von Schirach: Straf.

Op zijn 44ste hoort de heer Meyerbeck zijn vrouw zeggen dat ze een andere man heeft leren kennen. Hij verhuist, gaat weer roken, net als voor zijn huwelijk, en eet voortaan na zijn werk in een wegrestaurant. Maar aan die droefenis komt een eind als hij een sekspop heeft besteld, die hij Lydia noemt. Ze hebben het zo gezellig dat hij zelfs kooklessen neemt, om niet meer naar een restaurant te hoeven. Na een paar weken praat hij zonder stotteren met haar. Meyerbeck en Lydia hebben een duurzaam gelukkige relatie.

Die wordt danig op de proef gesteld als na een jaar blijkt dat er in de woning van Meyerbeck is ingebroken, en dat Lydia is gemolesteerd. De wraak van de eigenaar is begrijpelijk en niet mals, in het verhaal ‘Lydia’ uit de bundel Straf van Ferdinand von Schirach, de Berlijnse strafadvocaat die schrijver werd. ‘Ik verdedig de mens, niet de daad’, zei de auteur in 2010. ‘Er zijn situaties die zo dwingend zijn dat er geen andere uitweg is dan een gewelddaad. Toch blijven mensen verantwoordelijk. Als we daar niet meer in geloven kunnen we de winkel sluiten.’ (Arjan Peters)

Rechtspopulistische leiders

Simen Ekern: Het volk, dat ben ik.

‘We hadden het waarschijnlijk mis. Uiteindelijk was er geen economische terugslag na de Brexit.’ Met een kinderstemmetje doet Marine Le Pen na hoe de banken zich straks zullen verweren, wanneer hun bangmakerij over de harde Brexit op niets gebaseerd blijkt. Haar parodie doet Le Pen in gesprek met de Noorse journalist Simen Ekern. Die schreef een boek over rechts populisme in Europa op basis van ontmoetingen met de voornaamste leiders. Althans, dat was zijn bedoeling. Maar terwijl hij Le Pen wel te spreken krijgt, houdt Geert Wilders de Noor op afstand. Wel observeert hij Wilders op de Koblenz-bijeenkomst begin 2017, waar populistisch rechts zich een front toont. Wilders ziet hij als iemand die het ‘formele en trage werk’ in de Tweede ­Kamer minder trekt dan het spelen van de rol van ’s werelds belangrijkste islamcriticus. In Het volk, dat ben ik komt Ekern, de Europa-verslaggever van Morgenbladet, tot de conclusie dat het, ondanks enkele tegenvallende verkiezingsresultaten, veel te vroeg is om het rechts populisme af te schrijven: ‘De uitdaging voor de liberale democratie in Europa is niet overwonnen.’ (Fokke Obbema)

Twee waarheden over quinoa

Hector Macdonald: Waarheid, een handleiding.

Wat is de waarheid over quinoa? Het verhaal wil dat de plotselinge, westerse rage om de zaden van deze Zuid-Amerikaanse plantensoort te consumeren, ertoe heeft geleid dat de lokale bewoners het niet meer kunnen eten. Of wat scherper gezegd: na duizenden jaren stoten progressieve gezondheidsfreaks arme Bolivianen hun traditionele voedsel uit de mond. Een mooi, pikant verhaal, alleen is het niet de hele waarheid, zo maakt schrijver en consultant Hector Macdonald duidelijk. Want dankzij de riante inkomsten uit de quinoa-export kunnen Bolivianen zich een heel wat beter dagelijks menu permitteren dan voordien mogelijk was. Macdonald gebruikt het quinoa-voorbeeld in Waarheid om aan te tonen hoe vaak we door strikt genomen juiste beweringen om de tuin worden geleid. Omdat het bijvoorbeeld om een subjectieve of kunstmatige waarheid gaat – de begrippen legt hij in een vlotte stijl uit, al is de vertaling niet ­altijd prettig leesbaar. De conclusies van de auteur zijn soms wat gratuit (‘meerdere waarheden kunnen naast elkaar bestaan’) maar de schat aan voorbeelden maakt zijn boek de moeite waard. (Fokke Obbema)

Van Straatens visuele geheugen

Peter van Straaten: Uit m'n hoofd.

In 1976 besloot tekenaar Peter van Straaten tot een experiment: hij ging herinneringen uit zijn leven natekenen, zonder foto’s te raadplegen. Uit zijn hoofd dus. De toenmalige publicatie Uit m’n hoofd is nu heruitgegeven. Zelf heeft hij zijn tekeningen nooit durven controleren op de werkelijkheid, maar op websites staan getuigenissen die het fenomenale visuele geheugen van Van Straaten onderstrepen.

Het typische Van Straaten-universum uit Amsterdam wordt weerspiegeld in hoofdstukken als ‘Op kamers’, ‘Café’s’ en ‘Dronken kunstenaars’. Het wemelt van de Agnes-vrouwen en gekreukte Carmiggelt-mannen.

Bij de tekeningen wordt hooguit een locatie vermeld. Je mist de rake uitspraken die een ‘Van Straaten’ tot (tragi-)komische scène maakten. Maar de lach was hier geen ambitie. Wel een gemiste kans om, ruim twee jaar na zijn dood, het werk niet te voorzien van een biografische schets. Wie was ‘Lisbeth Bos’ ­bijvoorbeeld? Wie waren die dronken kunstenaars? Maar voor de liefhebber een onmisbare schakel in de lange reeks Van Straaten-bundels. (Jean-Pierre Geelen)    

Spitsuur voor de millennials

Nienke Wijnants: Twintigerstwijfels en dertigersdilemma’s.

Dat Nienke Wijnants met haar eerste boek Het dertigersdilemma iedereen van pakweg 24 tot 40 jaar wilde bereiken, bleken veel twintigers niet te begrijpen. Daarom, en omdat er in bijna tien jaar voor eind twintigers en dertigers veel is veranderd (de rol van sociale media bijvoorbeeld), is er een herziene uitgave: Twintigerstwijfels en dertigersdilemma’s. Wijnants beschrijft bekende thema’s als keuzestress en prestatiedruk. Ten tijde van haar eerste druk in 2008 was dat verfrissend, in 2019 – talloze boeken en artikelen over deze generatie ­later – voelt het wat grijsgedraaid.

Even goed lopen twintigers en dertigers nog steeds tegen dezelfde kwesties op. Grote thema’s komen tegelijkertijd tot je: carrière, huis, relatie, kinderen. Wijnants spreekt over spitsuur in je hoofd. Helder schetst ze herkenbare vraagstukken, ze legt uit waar ze vandaan komen en geeft bruikbare tips.

De ruime keuzemogelijkheden van jongeren worden vaak als luxe gezien, maar zorgen juist voor onzekerheid en druk. Millennials zijn niet alleen maar verwend, lijkt Wijnants te willen zeggen, en dat is ook weleens lekker om te lezen. (Lotte Grimbergen)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.