'Deradicaliseren, jullie. NU!'

Met een mengsel van ernst en humor proberen drie acteurs met wortels in de islamitische wereld Haagse scholieren bewust te maken van de risico's en gevaren van het jihadisme.

De drie acteurs van de voorstelling JIHAD. Beeld Sanne Peper

Nog voor de voorstelling begint, schijnt acteur Saman Amini zijn collega met een telefoon onder de kin. Diens gezicht licht kil op in het donker. 'Kijk', zegt hij tegen het publiek, 'zo zien wij jullie zitten als jullie op jullie mobieltjes kijken. Dat haalt ons uit onze concentratie. Dus telefoons uit.'

En acteur Majd Mardo: 'Wij hebben geld van de overheid gekregen om jullie goed advies te geven. Weet je welk? Niet radicaliseren. Bij deze dus: NIET RADICALISEREN!!! Zijn er al mensen geradicaliseerd?'

Twee grapjassen in de zaal steken hun vinger op. 'Deradicaliseren. NU! Zo, nu gaan wij een uur lang doen of we iemand anders zijn. Gek werk hebben we eigenlijk.'

Drie acteurs, met wortels in Iran, Syrië en Algerije spelen deze dinsdagmiddag voor zo'n 250 Haagse leerlingen de antiradicaliseringsvoorstelling JIHAD, geregisseerd door Daria Bukvic. Drie vrienden uit Almere vertrekken naar het Midden-Oosten 'om ongelovigen af te knallen'. Ze voelen zich niet meer thuis in Nederland. De tocht blijkt minder heroïsch dan gedacht, de werkelijkheid gruwelijker. Én verwarrender: 'Tegen wie vechten we eigenlijk? Wie is onze vijand?' Animaties van drones en bombardementen verschijnen op een videowand; handgranaten, kalasjnikovs, er vallen doden.

Het pluche van de Koninklijke Schouwburg is gevuld met een bont gezelschap, blond en donker. Twintigers zoals derdejaarsstudenten van de ict-opleiding van het ROC Mondriaan, maar ook 16-jarigen van het Zandvlietcollege. Ze lachen om de naïeve Reda (Mardo), die 'dromedaris' verwart met 'inventaris' en denkt in Syrië de oorlogsgame Call of Duty te gaan spelen. Brian (20), verstopt in zijn hoody, heeft met hem te doen: 'Hij heeft geen idee waarmee hij bezig is.'

'De Waarheid'

Adil (16) noemt de voorstelling 'intens'. Voor Tahir (16) gaat dit over 'de toekomst, dit kan gebeuren'. Hij leeft het meeste mee met Ismaël (Amini), de twijfelaar, die moslim is maar van het vrijere soort en die zich in Nederland gediscrimineerd voelt. Buurman Moenis (4 havo) herkent zich sterk in Ismaëls frustratie over de ongelijke behandeling van allochtonen. 'JIHAD vat ik samen als De Waarheid'.

Moenis steekt als enige zijn vinger op wanneer docent omgangskunde Karim Amghar na afloop vraagt wie zich ook niet thuisvoelt in Nederland. Een dag eerder, in Amsterdam, stond op dat moment een docent op om uit te leggen waarom Nederland voor hem steeds unheimischer voelt.

Bij een vroege ochtendvoorstelling in Den Haag koos een aantal Marokkaanse jongeren de kant van Ben (Chems Eddine Amar), de radicaalste in het stuk, voor wie de recitatieven van de islam heilig zijn en die anderen de les leest. 'Als ik geloof wat Ben gelooft, waarom ben ik dan fout?', en 'Ik heb ook vrienden die Nederlanders niet mogen.'

Echt onder de indruk raken ze wanneer beveiliger Mahmoud Tighadouini (30) na afloop van het stuk het podium betreedt en vertelt hoe hij als tiener radicaliseerde. Omdat hij de conservatieve islam aanhing, zich steeds meer isoleerde en gevoelig bleek voor antiwesterse propaganda. 'Ronselaars weten precies welke manipulatieve filmpjes ze je toesturen, met recitatieven uit de Koran die jij mooi vindt. Ze komen met kennis die niet zuiver is. Ik had te weinig bagage om hun van repliek te dienen. Ik liet mij inpakken. Kennis is het sleutelwoord.'

Thuis laten voelen

Cru genoeg bracht een levensbedreigende ziekte - kanker - hem weer bij zijn positieven: 'Ik hoorde hoe westerse artsen mij 'een goed jong' noemden. Hoe kon ik degenen bestrijden die het beste met mij voor hadden?'

In kleine kring - de grote zaal werkt gelach maar in de hand - draagt docent omgangskunde Amghar zijn motto van 'verbinden' verder uit: 'Wie van jullie denkt: misschien kan ik helpen Moenis zich hier wel thuis te laten voelen?'

Amghar noemt de jongeren steevast 'de toekomst': 'Ik wil dat ze zich verantwoordelijk voelen voor hun omgeving.' Maar als een blond meisje tegen Mahmoud zegt: 'Ik vergeef je. Vergeef jij ons de discriminerende Nederlanders?' grijpt hij in: 'Ik vind het mooi dat je zo vergevingsgezind bent, maar niemand moet zich schuldig voelen voor iets wat een ander doet.'

De organisatoren van JIHAD hopen dat het gesprek over radicalisering in de klas en online verder gaat. Op de Facebookpagina gonst het vooralsnog vooral van 'respect' en bijval voor het bespreekbaar maken van dit lastige onderwerp, en dan vooral: het al dan niet thuis voelen in Nederland. En een enkeling vraagt zich af wat Syriëgangers eigenlijk bezielt om te kiezen voor deze langzame zelfmoord.

jihaddevoorstelling.nl T/m 22/2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden