Depeche Mode nodigt al 40 jaar uit tot dansen

De Stones van de synthpop spelen zondag in de Ziggo Dome

De band Depeche Mode is als de Stones van de synthpop: nog steeds actueel en met wereldwijd een grote schare fans. Hoe is ze dat ondanks drugs, drank en ruzies gelukt?

Depeche Mode

Er staat iets bijzonders te gebeuren in het Triënnale Design Museum in Milaan. De opwinding in de zaal is nauwelijks in bedwang te houden. Europese journalisten, Italiaanse media en fanclubleden wachten op de band; megasterren die uit hun zelfverkozen isolement treden om het volk nieuws te brengen. De klok in de Triënnale tikt naar 13.00 uur. Entree Dave Gahan, Martin Gore en Andrew Fletcher, electropopgoden van de Britse band Depeche Mode. Ze zijn gekomen om een nieuw album, Spirit, en een wereldtournee aan te kondigen.

Depeche Mode treedt 7/5 op in de Ziggo Dome in Amsterdam. Het album Spirit (Columbia Records) is vorige maand verschenen.

Het plaatje klopt

De opgeklopte perspresentatie afgelopen najaar van Depeche Mode, de band die zondag in de Ziggo Dome speelt, was een lesje 'hoe een megaband te herkennen aan zijn randverschijnselen'. Het sfeertje van exclusiviteit, de extra beveiliging in de Triënnale. En het poepchique Four Seasons hotel, waar voor drie dagen drie suites waren afgehuurd waar de drie bandleden afzonderlijk hun interviews gaven, die overigens nooit langer duurden dan 15 minuten.

Het plaatje klopt. Depeche Mode heeft een plek in het selecte gezelschap van succesvolste popacts ter wereld verworven. De band toert vanaf deze maand langs 21 Europese landen, waar ze 33 concerten geven voor in totaal anderhalf miljoen fans. Daarna trekt Depeche Mode naar de arena's van Noord- en Zuid Amerika.

Depeche Mode verkocht wereldwijd meer dan 100 miljoen albums, had in Engeland tientallen hitsingles (People Are People, Personal Jesus, Enjoy The Silence en Just Can't Get Enough) en is de best verkopende synthpopact aller tijden. Dat terwijl de groep medio jaren tachtig nog als new wave-nicheband werd gezien, een groep die zijn gemoedstoestand in ernstig zwart schilderde. Depeche Mode werd geadopteerd door goths en de nichtenleerscene. Hun persoonlijke songs gingen over seks en politiek (Master & Servant) en gaven een cynische kijk op religie (Blasphemous Rumours). Dit alles gezongen door die uit de diepte galmende bariton van Dave Gahan.

Tijdloze act

Depeche Mode werd opgericht in 1980 maar is zijn decennium en generatie ontstegen. Andere jarentachtiggroepen zijn ontbonden (R.E.M., The Smiths) of staan in sluimerstand (New Order, The Human League). In het laatste geval wacht zo'n act na een jaar of twintig een bescheiden carrière in het nostalgiecircuit. Ze spelen een set van krakers, gegarneerd met nieuw materiaal (Simple Minds) of ze voeren opnieuw hun klassieke album uit (The Cult, Simply Red). Maar bands uit de jaren tachtig die nog productief zijn én nog wereldwijd een publiek aanspreken, dat ook nog verjongt? Ze zijn op de vingers van één hand te tellen: U2, Red Hot Chili Peppers, Metallica en Depeche Mode.

Daarmee is Depeche Mode toegetreden tot het pantheon van tijdloze acts. Een popconstante, waarbij de vertrouwdheid van het gebodene en de aankondiging van nieuw werk haast belangrijker zijn geworden dan een mogelijke artistieke verrassing. Je zou ze de Rolling Stones van de synthpop kunnen noemen.

En net als de Stones, de langst bestaande wereldwijd succesvolle band, is Depeche Mode een geoliede multinational, die autonoom opereert. De band trekt zich niets aan van de eisen van de platenmaatschappij, de wensen van fans of de honger van de media. Dat vertaalt zich in een trage, maar gestage productie. Sinds Songs of Faith and Devotion (1993) brengt de band elke vier jaar een album uit, tot en met het vorige maand verschenen Spirit.

Geleende Casio-keyboards

Dat Depeche Mode zo'n lange adem heeft, komt volgens Martin Gore en toetsenist Andrew Fletcher doordat ze vanaf het begin van hun carrière bij het onafhankelijke platenlabel Mute alle kans kregen om te groeien. Depeche Mode beleefde met zijn zevende album Violator (1990) zijn artistieke en commerciële piek. Het album betekende hun doorbraak in de Verenigde Staten. Violator is een geraffineerde, zwart-glanzende mengeling van pop, electro en rock. Het songschrijverstalent van Martin Gore, met zijn sinistere wereldbeeld, resulteerde in afgeronde liedjes met teksten over schuld, seks en geloof. Bij Gore gaan liefdesliedjes over tekortkomingen in relaties (Policy of Truth) en liedjes over religie over de adoratie van individuen (Personal Jesus).

Hoe anders klonk Depeche Mode op debuutalbum Speak and Spell (1981): licht en vluchtig als een elektronische boyband, met geleende Casio-keyboards en een goedkope drummachine. De band die in de jaren tachtig, zoals zovele, zijn gitaren rücksichtlos had ingeruild voor synthesizers had zo nog een tijdje door kunnen gaan. Speak & Spell bereikte in Engeland de gouden status.

Fletcher: 'Bij een grote platenmaatschappij, die elk commercieel succes wil prolongeren, waren we waarschijnlijk uitgewrongen en hadden we ons nooit verder kunnen ontwikkelen.' Songschrijver Vince Clarke verliet in die jaren de band voor synthduo Yazoo. En met Gore als het brein van de band groeide de muziek tot zijn vertrouwde vorm: ambachtelijke liedjes vormgegeven met moderne middelen, een geluid dat zowel pop- als danceliefhebbers aanspreekt.

Want onder de synths, samples en drummachines schuilen kundig geschreven popsongs, nummers met altijd een meezingbaar refrein of een dwingende hook. Ja, muziek en tekst herbergen nogal wat duisternis, en die electrobeat heeft iets onheilspellends, maar het blijft een beat: een uitnodiging om te dansen.

Daardoor is de donkere kant van Depeche Mode eerder verleidelijk dan beangstigend. De muziek is catchy met een vleugje gevaar; mainstream genoeg om een groot publiek aan te spreken met net dat subversieve randje om fans geprikkeld te houden.

Het helpt ook dat de band als aartsvader van synthpop en -rock wordt beschouwd. In de VS noemen artiesten als Marilyn Manson, Nine Inch Nails en The Killers Depeche Mode als inspiratiebron. Als fans van die bands gaan graven in de muziekgeschiedenis, laven ze zich vaak ook aan de bron, zoals jonge rockfans de Stones ontdekken.

Geschiedenis van excessen

Er zijn meer gelijkenissen met die archetypische rockband: de uitspattingen. Begin jaren negentig, toen de verkoop van Depeche Mode-platen naar een hoogtepunt klom, raakte zanger Dave Gahan verslaafd aan heroïne, wat leidde tot drie bijna-doodervaringen. In 1993 kreeg de zanger op het podium in New Orleans een hartaanval. In 1995 sneed hij zijn polsen door en in 1996 stopte zijn hart voor twee minuten nadat hij een speedball, een mengsel van heroïne en cocaïne, had geïnjecteerd. In die periode wierpen fans tijdens concerten zakjes drugs op het podium. Gores alcoholverslaving werd minder breed uitgemeten in de media, maar was net zo verstorend. Tijdens de opnamen van het album Playing The Angel (2005) hing producer Ben Hillier Gore bij aankomst in de studio meteen een gitaar om. Zo kreeg hij het meeste rendement uit de dronken Gore, voor die bewusteloos zou neerzijgen.

De geschiedenis van Depeche Mode zit vol excessen. Spiritueel adviseurs en drugsdealers stonden de popsterren terzijde. Er was onmin tussen de bandleden, waardoor ze ten tijde van het album Songs Of Faith and Devotion (1993) zelfs bijna uit elkaar gingen. Net zoals tussen Mick en Keith van de Stones waren er spanningen tussen Dave Gahan en Martin Gore, waarbij de een (Gahan) zich te weinig gewaardeerd voelde door de ander (Gore). Klassiek, dat is het, precies zoals je de geschiedenis van een megarockband verwacht.

Zanger David Cahan met zijn karakteristieke microfoonstandaard. Beeld anp

Misschien zijn dit soort problemen door de mix van succes, hoge druk en grote ego's onvermijdelijk. Overleeft de megarockband dit alles, dan volgt rustiger vaarwater. Is er genoeg geld, roem en onderling vertrouwen, dan kan zo'n band op eigen voorwaarden, zonder druk van buitenaf, actief en succesvol blijven. Wat rest, is een bezadigd huwelijk waarbij de partners passie hebben ingeruild voor wederzijdse waardering. Er is zelfs ruimte voor avontuurtjes. Gahan die als soloartiest en met zijn eigen bandje Soulsavers platen uitbrengt. Gore die met Vince Clarke het hobbyproject VCMG opstartte en Fletcher die in zijn vrije tijd plaatjes draait.

Wellicht kun je in het geval van Depeche Mode nog beter spreken van een gezin. De bandleden praten over elkaar als broers. Fletcher: 'Je houdt van je broers, maar je hoeft ze ook niet elke dag te zien.'

Gebeurt ook niet. Dave en Martin zijn met Amerikaanse vrouwen getrouwd en wonen met hun gezin respectievelijk in New York en Santa Barbara. Andy woont met vrouw en kinderen in Londen. De helft van de tijd zijn de rockgoden toegewijde huisvaders. Dan staat Depeche Mode op een waakvlammetje. Het heilige vuur laait nog slechts eens in de vier jaar op. De leden van Depeche Mode hebben na een lange rockodyssee het punt bereikt waarop ze hun beroep kunnen ombuigen naar een goedbetaalde hobby.

Corbijn: het vierde bandlid

Hij wordt door de leden van Depeche Mode weleens het vierde bandlid genoemd. Fotograaf en filmmaker Anton Corbijn filmde in 1986 zijn eerste videoclip voor de groep (A Question Of Time) en is nu zo vergroeid met de band dat hij alle officiële foto's en video's verzorgt en de albumhoesjes en de sets voor de live shows ontwerpt. Dat terwijl hij in eerste instantie helemaal niets had met de band. Bij de allereerste fotosessie met Depeche Mode 1981 vond hij dat ze kauwgumpop maakten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.