Denial balanceert knap op grens tussen feit en fictie

Denial stelt relevante vragen over de grens tussen feit en mening in dit post-truth-tijdperk, in een film over ontkenning van de Holocaust. Een knap en helder scenario, met de heerlijk onderkoelde Andrew Scott en Tom Wilkinson.

Rachel Weisz als Deborah Lipstadt in Denial. Beeld .

De aarde is rond. De ijskappen smelten. Elvis is dood. De Holocaust is gebeurd. Dit zijn, zo benadrukt academicus Deborah Lipstadt in Denial, onwrikbare feiten. Je kunt er verschillende meningen over hebben, maar je kunt niet klakkeloos beweren dat het niet waar is.

In Denial, de verfilming van een waargebeurd verhaal, staat dat op het spel. In een slepende rechtszaak moet Lipstadt het opnemen tegen een Holocaustontkenner. Niet vanwege zíjn kwetsende uitlatingen, maar vanwege de hare. De Amerikaanse onderzoeker had deze David Irving een leugenaar en een geschiedvervalser genoemd en hij spande daarom in de jaren negentig een rechtszaak wegens laster tegen haar aan. Waarna zij volgens het Engelse rechtssysteem moest aantonen dat de Holocaust wél gebeurd was. Als ze de zaak zou verliezen, zou via de rechtspraak worden vastgelegd dat Holocaustontkenners gelijkwaardige historici zijn - waarmee de Jodenvervolging zelf opeens bediscussieerbaar zou worden.

Het klinkt ingewikkeld, maar scenarist David Hare (The Hours, The Reader) weet knap en helder uit te leggen hoe het precies zit, juridisch gezien. Denial is bovendien een film die in dit post-truth-tijdperk relevante vragen stelt over de grens tussen feit en mening, over vrijheid van meningsuiting, over het verschil tussen bewijs en geloof. Nergens kiest Hare daarbij voor makkelijke antwoorden, maar scène na scène laat hij even begrijpelijk zien hoe genuanceerd en gecompliceerd deze materie is.

Verder is Denial, geregisseerd door Mick Jackson, vooral keurig. Rechtbankfilms zijn nu eenmaal statisch en het is niet alleen door de jarennegentigaankleding dat het ouderwets aanvoelt.

Daarbij is hoofdpersonage Lipstadt, gespeeld door Rachel Weisz met accent, eigenlijk niet het interessantst. Ze heeft het gelijk automatisch aan haar zijde en is bovendien irrationeel en drammerig. Niet een, maar drie keer moeten haar advocaten haar uitleggen dat dit voor haar weliswaar een gevoelskwestie is, maar dat de rechtbank geen plek is om dat gevoel te volgen, omdat de zaak in dienst staat van iets groters.

Denial (***)

Drama

Regie: Mick Jackson

Met: Met Rachel Weisz, Timothy Spall, Andrew Scott, Tom Wilkinson

110 min., in 18 zalen.

Nee, dan die advocaten zelf, de heerlijk onderkoelde Andrew Scott en vooral Tom Wilkinson, die dezelfde emoties heeft als Lipstadt, maar daar wél tegen vecht. Ook fijn is de glibberige Timothy Spall, die als de foute Irving een gewiekste en krachtige debater is.

En dan is er nog Auschwitz. Emoties daarover moeten door de hoofdrolspelers worden weggestopt, maar Jackson zoekt wel naar die gevoelens bij de kijker. Tijdens een bezoek aan het vernietigingskamp laat hij bijvoorbeeld close-ups van schoenen boven op de ingestorte gaskamers zien, en de stapels koffers en brillen. Je kunt als maker wellicht ook niet om zo'n gedragen bezoek heen, in een film waarin de Holocaust centraal staat, maar het past hier toch ook niet helemaal.

Denying the Holocaust

Holocaustonderzoeker Deborah Lipstadt werd in 1996 gedaagd door amateur-historicus David Irving. Ze moest bewijzen dat de Jodenvervolging inderdaad had plaatsgevonden. Lees hier het interview met Lipstadt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden