NieuwsWorld Press Photo genomineerden

Demonstraties en oorlogstrauma: de genomineerden van World Press Photo weerspiegelen de wereldwijde onrust

De genomineerden zijn dinsdag in Amsterdam bekendgemaakt. 

Een gewonde Koerdische strijder krijgt voor het eerst bezoek van zijn vriendin. Hij is gewond geraakt bij gevechten tegenTurkse strijdkrachten bij de Syrisch-Turkse grens.Beeld Ivor Prickett/The New York Times

Twee van de zes foto’s die dinsdag in Amsterdam zijn genomineerd voor World Press Photo (WPP) van het jaar zijn gerelateerd aan de talrijke massademonstraties die in 2019 het wereldnieuws domineerden. Met die nominaties – voor een nachtelijke foto uit Sudan en een symbolisch beeld van een botsing tussen ordetroepen en demonstranten in Algerije - weerspiegelt WPP de sociale en politieke onrust wereldwijd.

Opvallend is dat een andere grote nieuwsgebeurtenis van 2019, de exodus van IS-strijders en hun aanhang uit het inmiddels verwoeste kalifaat van Islamitische Staat, niet heeft geresulteerd in een kanshebber op de WPP-prijs. Uit Syrië is er wel een foto genomineerd van een Koerdische strijder. Het beeld van Ivor Prickett, veelvuldig gelauwerd fotograaf van The New York Times, toont een 18-jarige, ernstig verbrande Koerd die in het ziekenhuis wordt bezocht door zijn zichtbaar geëmotioneerde vriendin. Hij vocht aan de Turks-Syrische grens tegen de Turkse strijdkrachten die na het vertrek van Amerikaanse troepen Noord-Irak zijn binnengevallen. 

Alle zes genomineerde foto’s getuigen van een nadrukkelijke maatschappelijke stellingname, waarbij de jury – overduidelijk of meer omfloerst – partij kiest voor de underdog. De foto uit Soedan, van de Japanse fotograaf Yasuyoshi Chiba voor persbureau AFP, toont een demonstrant in Khartoum die te midden van medestanders een gedicht voordraagt. Omdat het militaire gezag waartegen de demonstraties waren gericht de elektriciteit had afgesloten, namen zij hun toevlucht tot het lampje van hun mobiele telefoon om hun reciterende makker van licht te voorzien.

Demonstratie in het Soedanese Khartoum.Beeld Yasuyoshi CHIBA / AFP

Op de foto voor persbureau DPA uit Algiers van de Algerijnse fotograaf Farouk Batiche is te zien hoe een muur van wapenschilden van de oproerpolitie op het punt staat jonge, op straat zittende, ongewapende demonstranten te overweldigen. Zij keerden zich tegen de 81-jarige president Abdelaziz Bouteflika. Die legde uiteindelijk zijn ambt neer, net als in Soedan machthebber Omar al-Bashir dat deed. Maar dat betekende in geen van beide landen direct een ommekeer naar democratie. In Algerije heeft een door de militairen gesteund regime het voor het zeggen. In Soedan namen eveneens militairen de macht over, die na een reeks bloedige conflicten met demonstranten de macht delen met volksvertegenwoordigers.

Algerijnse demonstranten en oproerpolitie in Algiers tijdens protesten tegen de door militairen gesteunde machthebbers.Beeld Farouk Batiche, DPA

Dramatisch en indrukwekkend is het beeld van de Ethiopische fotograaf Mulugeta Ayene, waarop het rouwbeklag is te zien van een nabestaande van een van de slachtoffers van de vliegramp met de Boeing 737 Max bij Addis Abeba, met 157 doden tot gevolg. Als uiting van haar rouw werpt een in het zwart geklede vrouw bij de rampplek een hand aarde in haar gezicht. Gezien de symbolische waarde van de foto – de ramp lijkt voort te vloeien uit defecten aan het nieuwe model en nalatigheid bij de vliegtuigbouwer Boeing – lijkt deze een grote kanshebber op uitverkiezing als WPP-foto van het jaar.

Rouw van Ethiopische nabestaanden van een van de 157 slachtoffers die omkwamen bij de ramp met de Boeing 737 Max, die neerstortte in de buurt van de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba. Beeld Mulugeta Ayene

Opvallend te midden van de dynamische en dramatische genomineerden, is het verstilde portret van de Pool Tomek Kaczor voor het magazine Duży Format, Gazeta Wyborcza. Hij fotografeerde een Armeens meisje in Polen dat is ontwaakt uit de bijna comateuze slaap die het gevolg is van het zogenoemde resignation syndrome. Het syndroom, voor het eerst waargenomen onder vluchtelingen in Zweden in de jaren negentig, wordt waargenomen bij getraumatiseerde kinderen die langdurig wachten op een asielaanvraag. Het trauma en de onzekerheid leiden ertoe dat de kinderen niet meer zelfstandig eten en drinken, incontinent worden, niet meer bewegen of communiceren. Het syndroom, een foto-onderwerp dat twee jaar geleden ook al door WPP werd onderscheiden, komt relatief vaak voor bij Yezidi’s, Roma en kinderen uit de Balkan.

Armeens meisje, herstellend van het zogenoemde resignation syndrome.Beeld Tomek Kaczor

De zesde genomineerde is een foto van de Rus Nikita Teryoshin waarop te zien is hoe een anonieme wapenhandelaar, keurig in het pak, op een drukbezochte beurs in Abu Dhabi twee antitankgranaatwerpers opbergt. Het zou een beurs als alle andere kunnen zijn, met de uit schotten opgetrokken kraampjes en de weggemoffelde stroomkabels. Maar de handelswaar en ook de anonimiteit van de man, verlenen het beeld een macaber karakter.

Zakenman bergt granaatwerpers op aan het einde van een handelsdag op een wapenbeurs in Abu Dhabi.Beeld Nikita Teryoshin

74 duizend inzendingen

De winnaars van de World Press Photo of the Year en van de prijzen voor de talrijke andere categorieën worden op 16 april bekend gemaakt. Aan de competitie deden dit jaar 4.282 fotografen mee, die bijna 74 duizend foto’s instuurden. In voorgaande jaren oversteeg het aantal inzendingen soms de 100 duizend. 44 fotografen uit 24 landen zijn ­genomineerd, onder hen geen ­Nederlanders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden