Documentaire

Deliver us From Evil

Schokkend en bewonderingswaardig

Floortje Smit

'Het zal een interessante bijeenkomst worden.' Voormalig pastoor O'Grady grinnikt erbij. Hij heeft alle kinderen die hij seksueel misbruikt heeft, volwassenen inmiddels, uitgenodigd om bij hem langs te komen. Een omhelzing verwacht hij niet, maar hij zou het fijn vinden als hij ze een hand kon geven na afloop.

O'Grady lacht regelmatig wat besmuikt als hij in de voor een Oscar genomineerde documentaire Deliver us from Evil vertelt over de gebeurtenissen uit het verleden. Niet omdat hij ze grappig vindt, maar omdat het voor hem eerder een plezierige herinneringen lijken. 'Het had natuurlijk nóóit mogen gebeuren,' vult hij plichtmatig aan.

Zijn manier van reageren is vaak ontregelend en onbegrijpelijk. Zeker omdat het contrast met de verhalen van zijn getraumatiseerde slachtoffers niet groter kon zijn. Openlijk vertellen ze over wat er gebeurde en wat voor effect het op hun leven het heeft gehad. Ze bekijken zijn uitnodiging vol ongeloof.

Documentairemaakster Amy Berg deed voor CNN en CBS al jaren onderzoek naar seksueel misbruik binnen de katholieke kerk. Voor Deliver us from Evil kreeg ze slachtoffers, hun familie, advocaten en deskundigen voor haar camera. Ze belicht daarmee alle aspecten van seksueel misbruik binnen de kerk: tot een mogelijke link tussen pedofilie en celibaat aan toe.

Het dwingt vooral bewondering af dat zij zowel met dader O'Grady als met zijn slachtoffers een dusdanige vertrouwensband op wist te bouwen dat zij van hen emotionele en gedetailleerde getuigenissen kreeg. Ze beschaamt het vertrouwen bovendien niet: het resultaat is geen moment sensatiebelust.

Schokkend is het wel. Door het inkijkje in de geest van O'Grady, maar ook omdat blijkt dat hij decennia ongestraft zijn gang kon gaan, hoewel de kerk al in 1973 bewijsstukken tegen hem had. Telkens wanneer het misbruik uit dreigde te komen, werd hij een kilometer of vijftig verderop opnieuw aangesteld als pastoor. Het is niet verbazingwekkend dat de enige partij die niet aan het woord komt, de kerkleiding zelf is. Het is ook geen gemis: het onderstreept juist het punt dat Berg wil maken. Deliver us from Evil is een onthutsend, compleet portret van een fenomeen waar binnen de kerk te weinig over gepraat wordt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden