Degelijke middelmaat regeert op de Berlinale

Aan filmsterren geen gebrek, tijdens de 67ste editie van het filmfestival van Berlijn. Van Richard Gere tot Catherine Deneuve en van Robert Pattinson tot, helemaal op het eind, Hugh Jackman, die zaterdagmiddag bij de pers aan zal schuiven om over de opvallend ruige Marvelfilm Logan te praten, zijn allerlaatste bijdrage als superheld Wolverine in het X-Menuniversum.

Aan sterren geen gebrek in Berlijn.Beeld getty

Toch ging het tijdens de tweede helft van het festival voornamelijk over de Finse filmer Aki Kaurismäki (59), die ook tijdens een stroef en bevreemdend interview met de Volkskrant benadrukte geen enkele verbinding te voelen met de internationale filmwereld. Hij, een filmmaker? 'Ik doe maar wat, om de tijd te doden', zei Kaurismäki onder meer, terwijl hij, witte wijn voortdurend binnen handbereik, slechts af en toe een coherente zin formuleerde om zijn hooggewaardeerde competitiefilm The Other Side of Hope (Toivon tuolla puolen) te duiden. 'Dit beantwoordde uw vraag niet echt hè?'

Kaurismäki's achttiende speelfilm is een favoriet voor de Gouden Beer, zaterdagavond uitgereikt door de jury onder leiding van Paul Verhoeven, over de Syrische vluchteling Khaled die min of meer per ongeluk arriveert in theatraal gestileerd Helsinki. Via deze Khaled schijnt de Fin nieuw licht op zijn land, zelfs een beetje op zijn zeer kenmerkende filmstijl, hoezeer zijn Finland toch ook weer herkenbaar oogt als een opeenhoping van welwillende sukkelaars, bekend uit zijn films als The Match Factory Girl, Drifting Clouds en het voor een Oscar genomineerde The Man Without a Past. 'Dit is een land zonder oorlog', zegt Khaled. 'Ik wil hier blijven.' Zo eenvoudig kan het zijn, in de wereld van Kaurismäki.

Koffiedik kijken

Of dat voldoende blijkt voor Verhoeven en consorten, is uiteraard de vraag. Gokken op de voorkeuren van de voorzitter is koffiedik kijken - denk maar aan Mad Max-regisseur George Miller, die vorig jaar in Cannes tot verrassing van velen het sociaal realistische I, Daniel Blake van Ken Loach bekroonde. Mocht Verhoeven wèl kiezen voor een film die meer in zijn persoonlijke staatje ligt, een film die qua inhoud en vorm in ieder geval meer de controverse zoekt, dan komt hij mogelijk uit bij het Hongaarse magisch-realistische liefdesdrama On Body and Soul van Ildikó Enyedi, waarin twee ietwat rare slachthuiscollega's onder meer als hert optreden in elkaars dromen. Met onvergetelijke, gruwelijke én ontroerende zelfmoordpoging.

Paul Verhoeven is juryvoorzitter voor de Gouden Beer.Beeld epa

In die trant past ook het vrijdagavond als laatste competitiefilm vertoonde Ana, mon amour van de eerdere Gouden Beer-winnaar Calin Peter Netzer (Child's Pose), een Roemeense variant op het Amerikaanse drama Blue Valentine, waarin een uit elkaar vallende liefdesrelatie in steeds wilder gefragmenteerde tijdssprongen richting toeschouwer wordt gesmeten. Netzers film kent weinig remmingen: niet in zijn verbeelding van onversneden seks en emoties, noch in de wijze waarop hij in het hoofd duikt van een geesteszieke vrouw. Verhoevenesque, zou je zeggen.

Degelijke middelmaat

Het waren slechts enkele bescheiden uitschieters in een competitie die dit jaar gedomineerd werd door degelijke middelmaat. Inhoudelijk heeft festivaldirecteur Dieter Kosslick de vinger aan de pols, met films over transseksualiteit (Una mujer fantastica), kolonialisme (Joaquim) en zelfs de als 'Trumpiaans' bestempelde moraalloze karakters in de Herman Koch-verfilming The Dinner, maar op het witte doek werd te vaak te netjes binnen de lijntjes gekleurd.

Wie meer op avontuur wilde deed er goed aan om ook films in de bijprogramma's te bekijken. Met name het Panoramaprogramma, bedoeld voor uitdagendere cinema, stelde niet teleur met het verleidelijke Call Me by Your Name van de dwarse Italiaan Luca Guadagnino (Io sono l'amore, A Bigger Splash) en het rauwe, extreem fysieke plattelandsliefdesdrama God's Own Country van Francis Lee. Dat beide films hun wereldpremière al hadden gehad, twee weken eerder op het Amerikaanse Sundancefestival, behoeft enige aandacht tijdens de evaluatie, wil de Berlinale niet achterop raken bij de internationale filmfestivaltop.

Het was soms behoorlijk goed, in Berlijn, maar het moet en kan beter.

Lees meer over het filmfestival van Berlijn

'Promoten is een soort flirten'
Weinig Nederlands product op het Berlijnse filmfestival dit jaar, maar drie jonge producenten zijn druk bezig dat te veranderen. (+)

Aantal films met muzikant in hoofdrol groot op Berlinale
Zowel in een Chileens als Congolees drama is muziek prominent aanwezig, maar op het Berlijnse filmfestival is dat geen escapisme à la succesmusical La la Land. (+)

Juryvoorzitter Verhoeven kan politiek niet buiten laten bij de Berlinale
Paul Verhoeven, juryvoorzitter van de Berlinale, wil de politiek erbuiten laten. Vergeefs, zo blijkt. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden