Deel vijf van de Verleiders bewijst dat formule niet is uitgewerkt

Theater - Stem Kwijt

De Verleiders nemen dit keer de democratie onder de loep. De formule werkt nog steeds. Stem Kwijt is geen gemakkelijke aanklacht, eerder een positieve oproep aan de burger.

Stem Kwijt door De Verleiders Beeld Raymond van Olphen

De Verleiders-formule is intussen bekend: er dient zich een Maatschappelijke Kwestie aan (vastgoedfraude, bankencrisis, medicijnenzwendel), en die wordt door George van Houts, Tom de Ket, Victor Löw, Leopold Witte en dit keer Marcel Hensema met onderzoeksjournalistieke volharding uitgeplozen, waarna het publiek in sneltreinvaart met alle verwarrende facetten ervan wordt geconfronteerd, opgeleukt met humoristisch bedoelde terzijdes. Stand-upcollege is het wel genoemd, en inderdaad is het in vorm en aankleding nauwelijks nog toneel te noemen, meer een kale, cabareteske montage van informatie, ideetjes, grappen en meningen, en af en toe een scène. Soms werkt dat, soms niet. Deel vijf, Stem Kwijt, bewijst dat de formule nog niet is uitgewerkt.

Stem kwijt
Theater
Door De Verleiders.
18/10 Theater DeLaMar
Amsterdam

Dat is allereerst te danken aan de gedegen inhoud. In Stem Kwijt nemen de Verleiders de democratie onder de loep, en ze weten waarover ze het hebben. Het publiek krijgt een opfriscursus, waarna fluks wordt doorgepakt met de misstand: we wantrouwen onze politici, en misschien verdienen ze dat wantrouwen ook wel. Hoewel er flink wat gesjoemel, opportunisme en ideële uitverkoop de revue passeren, wordt Stem Kwijt geen gemakkelijke aanklacht. Het is een inhoudelijk behoorlijk ambivalente voorstelling, die eerder een positieve oproep aan de burger is dan een veroordeling van de politiek.

De vormgeving is nóg kaler en soberder dan in eerdere delen, maar die eerlijkheid werkt hier juist. Het komt de helderheid en effectiviteit ten goede. Er is welbeschouwd één echte scène, waarin de acteurs vijf stokoude mannen spelen die langdurig verstrikt raken in een hemeltergend trage en saaie verenigingsvergadering. Met Monty Python-achtig absurdisme lopen ze de volstrekt irrelevante agendapunten af, waarbij elk idioot detail eindeloos in stemming moet worden gebracht. Het is een treffende illustratie van de onverdraaglijke stroperigheid van politiek en bestuur, en het schier eindeloze geduld dat je daarvoor moet opbrengen. Daarna wordt die scène alsnog gebruikt om rake klappen uit te delen aan het neoliberalisme, in naam waarvan de democratie is verkwanseld aan het grootkapitaal. Maar zo eendimensionaal drammerig en ideologisch zelfvoldaan als dat hier klinkt, is de voorstelling niet. Met uitzondering van de onverdraaglijk zalvende epiloog.

Naast de bekende verbale krachtpatserij van Löw, Van Houts en De Ket, geflankeerd door Witte als charmante stem van de rede, verdient vooral Hensema lof voor zijn spel: hij verovert je hart in de rol van verenigingsvoorzitter Lodewijk, een kleine man, een eenzame, in de steek gelaten burger, een even komische als deerniswekkende figuur.

Natuurlijk komt ook dit keer een keur aan flauwigheden, inclusief pieshumor en piemelgrapjes voorbij. Maar je vergeeft het deze Verleiders om hun welgemeende, rake en in tijden van polarisering ook belangrijke boodschap, die valt samen te vatten als: democratie begint bij jezelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.