Opera

De ZaterdagMatinee is een triomf voor het Radio Filharmonisch Orkest ★★★★☆

De klankwerelden van de twee opera’s komen schitterend tot leven.

Bariton Lester Lynch, de hoofdrolspeler van Il prigioniero. Beeld
Bariton Lester Lynch, de hoofdrolspeler van Il prigioniero.

Aanstaande vrijdag gaat het Concertgebouw in Amsterdam weer publiek ontvangen. Helaas te laat voor het slotconcert van het ZaterdagMatinee-seizoen, dat weer vanuit een lege zaal de ether inging. Gelukkig wel met het aangekondigde programma, twee 20ste-eeuwse meesterwerken.

Luigi Dallapiccola schreef zowel de muziek als het libretto van Il prigioniero (1950), nadat zijn vrouw als inspiratie het verhaal La torture par l’espérance (‘Marteling door hoop’) van Auguste Villiers de L’Isle-Adam had geopperd. Ook componist Judith Weir schreef zelf het libretto voor Blond Eckbert (1994), naar een vroegromantische novelle van Ludwig Tieck. In beide opera’s gaan de titelpersonages hun onafwendbare lotsbestemming tegemoet, en beiden worden bedrogen door een vijand die zich als vriend voordoet.

In het donkere sprookje Blond Eckbert leiden Eckbert en zijn vrouw Berthe een ogenschijnlijk rustig, afgezonderd leven. Totdat een van hun schaarse vrienden alles blijkt te weten over haar misdadig verleden en hun schokkende bloedverwantschap.

De ‘prigioniero’ van Dallapiccola is een gefolterde gevangene van de Spaanse inquisitie. Een cipier spreekt hem aan als ‘broeder’ en moedigt hem aan om door de opengelaten celdeur te ontsnappen. Eenmaal buiten beseft hij dat de cipier niemand anders is dan de grootinquisiteur die hem naar de brandstapel leidt.

Dallapiccola’s overweldigende muzikale architectuur verklankt de verleiding en wreedheid van deze geestelijke marteling. Door Weirs doorzichtige texturen, waarmee ze de angstaanjagende schoonheid van het woud schildert, woelt een neurotische onrust die uitgroeit tot Eckberts fatale paranoia. Deze twee verschillende klankwerelden komen schitterend tot leven tijdens deze matinee, die vooral een triomf is voor het Radio Filharmonisch Orkest.

Blond Eckbert vereist veel solistisch spel en alertheid in de ritmisch nerveuze figuurtjes. Onder de bijna chirurgische slag van dirigent Franck Ollu spelen de musici niet alleen nauwkeurig, maar ook beschrijvend lyrisch. Vanaf de prelude met de magische vogel, de prachtig kwinkelerende Helena Koonings, ontvouwt zich in het orkest een naadloos geweven verhaallijn.

De cast is sterk, maar niet altijd verstaanbaar. Daardoor krijgt het echtpaar, gezongen door Scott Hendricks en Jasmin Etezadzadeh, niet genoeg psychologisch reliëf. De uitvoering bereikt haar dramatische hoogtepunt als de valse vriend, tenor Matthew Newlin, zijn vernietigende onthullingen doet met heldere stem en uitspraak.

In Il prigioniero klinkt het orkest overdonderend, eveneens als het Groot Omroepkoor in de korte maar structureel onmisbare ‘koor-intermezzo’s’. De uitstekende bariton Lester Lynch maakt de pijn en uitputting van de gevangene invoelbaar. John Daszak is een sfinxachtige, ijzingwekkende grootinquisiteur. De opgevoerde spanning wordt bijna ondraaglijk.

Blond Eckbert & Il prigioniero

Opera

★★★★☆

Door het Radio Filharmonisch Orkest & het Groot Omroepkoor o.l.v. Franck Ollu.

5/6, online vanuit het Concertgebouw, Amsterdam. Terugluisteren op radio4.nl, terugkijken op NPO Start.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden