De wonderlijke wording van Stefano Keizers: 'Ik ben niet Stefano Keizers'

'Over het algemeen is het in Nederland iets negatiefs om authentiek te zijn'

Hij won de Wim Sonneveldprijs en ontregelde als finalist van tv-quiz De Slimste Mens, zoals hij nu verwarring sticht in het theater. 'Ik ben niet Stefano Keizers', zegt Stefano Keizers (30) in zijn debuutvoorstelling Erg Heel. Wie is hij dan wel?

Foto Ivo van der Bent

In de zomer mail ik Stefano Keizers met de vraag of hij een paar keer zou willen afspreken in de aanloop naar zijn eerste avondvullende cabaretvoorstelling Erg Heel, die in januari in première gaat. 'Wat ontzettend leuk', antwoordt hij. 'Ik werk hier zeer graag aan mee! Mijn maakproces is anders dan gebruikelijk in het cabaret en graag praat ik daarover, dus jouw mail komt volledig als geroepen. Groetjes, Gover Meit / Stefano Keizers.'

Amsterdam woensdag 2 augustus

In een glimmende blauwe blouse schenkt hij een paar weken later bruiswater bij zijn koffie, op het terras van De Rijnbar in Amsterdam. Een man die vanachter zijn krant zit mee te luisteren, zal zich na een uur met het gesprek bemoeien: 'Weet je hoe je jouw voorstelling moet noemen? 'Lang verhaal kort.' Dat hoor ik je de hele tijd zeggen. Het is jouw ding.' Gover Meit (30) trekt een wenkbrauw op voor de blik die kijkers van de populaire dagelijkse tv-quiz De Slimste Mens van hem kennen.

Onder het pseudoniem Stefano Keizers groeit hij daar begin 2017 uit tot de meestbesproken kandidaat van het seizoen. Al dan niet met plaksnor, steeds in een andere verkleedkistvondst of feestwinkeluitdossing vertelt hij met trage, lage stem en een serieus gezicht bevreemdende anekdotes, zoals over de keer dat hij in Artis werd ondergepist door een Bengaalse tijger.

Dat hij zangcoach zou zijn geweest van onder meer Edsilia Rombley, zoals presentator Philip Freriks in een door de redactie aangeleverd bio'tje las, is dan weer niet waar. En dat hij directeur was van een keramiekfabriek in China, waarover hij een aflevering eerder uitgebreid vertelde? 'Dat is wel echt waar en staat daarom ook niet in mijn biografie.'

Aan het einde van de week schrijven zo'n beetje alle kranten en nieuwssites over zijn verwarrende vermommingen, droogkomische commentaren en ontregelende verhalen. Journalisten stellen de vraag waar het Stefano Keizers om te doen is: wie is Stefano Keizers, de grote onbekende die het uiteindelijk in de finale aflegt tegen VVD-politicus Klaas Dijkhoff?

Theatermaker, muzikant en kunstenaar Gover Meit dus, afgestudeerd aan de Gerrit Rietveld Academie in de richting Audiovisueel en winnaar van het Concours om de Wim Sonneveldprijs op het Amsterdams Kleinkunstfestival in 2016. 'Stefano Keizers - wat een cabarettalent is dat', schrijft NRC Handelsblad daags na zijn overwinning met een absurdistische parodie op alles wat doorgaat voor conventioneel cabaret. De jury van het festival noemt hem 'een performer pur sang' en prijst zijn lef om irritant te zijn: 'Hij gaat met satanisch genoegen in tegen de vertrutting waar veel cabaret aan lijdt.'

De commotie rondom zijn verschijning in De Slimste Mens leidt in augustus tot een meterslange rij voor de een half uur durende show van Stefano Keizers op Lowlands. Een afgeladen tent ziet hoe hij in een slaapzak het podium op kruipt, minutenlang vanuit die slaapzak het woord voert om uiteindelijk in een dikke jas tevoorschijn te komen - dezelfde hilarische opkomst als in de finale van het Amsterdams Kleinkunst Festival. Een meisje uit het publiek knipt met een botte schaar zijn haar ('Korter!'), terwijl het nummer Ook een clown van Bassie en Adriaan klinkt:

Foto Ivo van der Bent

Ook een clown denkt wel eens even
ernstig na over het leven,
Ook een clown is wel een keertje
serieus
Ook een clown heeft van die dagen
dat hij zich zit af te vragen,
is het beroep wat ik nu koos de
juiste keus
Is wat ik doe voor andere mensen
wel zo zinvol?
Wat ik doe, heeft een ander daar
wat aan?
Wat ik maak, dat kan je toch niet
eten
Wat ik maak, dat trek je ook niet
aan

Beverwijk vrijdag 13 oktober

In de kleine zaal van het Kennemer Theater in Beverwijk staat een in cellofaan verpakte vleesetende plant op het podium, met een strik en een kaartje eraan: 'xoxo Julia, Gerrie, Tessel, Roos'. Het is 13 oktober, de tweede try-out van Erg Heel is net afgelopen en er zijn al cadeaus van fans. Gover rijdt zo met zijn technicus terug naar Amsterdam, regisseur Jelle Kuiper (42) geeft een lift.

'We hebben zo veel gehad aan De Slimste Mens', vertelt hij in de auto. 'De zalen zitten in de try-outfase al behoorlijk vol, en bijna iedereen die een kaartje koopt weet: dit is die gast van De Slimste, we gaan naar een rare voorstelling. Ze weten dat het lachen wordt, maar ze verwachten geen stand-up, geen klassiek cabaret. Dat hij zich niet hoeft te introduceren, is onbetaalbaar.'

Na De Slimste wilde opeens iedereen iets van Stefano Keizers, vertelt hij. Kranten, sites en talkshows wilden interviews, productiebedrijven wilden praten over een mogelijk tv-programma. Er is een proefaflevering gemaakt van In Bed met Stefano, waarin hij vrouwen zou interviewen over hun wens om met hem naar bed te gaan - naar aanleiding van zijn optredens in De Slimste kreeg hij zeker twintig mails van vrouwen van middelbare leeftijd die seks met hem wilden. Die pilot liep op niks uit.

Kuiper, cabaretier en producent van onder meer de Buurman en Buurman-theatershows, zag Stefano Keizers voor het eerst optreden tijdens een voorronde van het Amsterdams Kleinkunst Festival op Texel. Hij presenteerde de avond die uiteindelijk zes halve finalisten opleverde. 'De eerste tien minuten in de slaapzak waren briljant. De laatste twintig minuten waren af-schu-we-lijk. Het dieptepunt was dat hij een jonge vrouw op het podium riep en haar vroeg te gaan liggen. Hij zette Bohemian Rhapsody op en ging boven op die vrouw zitten, 'want dat heb ik nog nooit gedaan'. Op Texel zijn ze nog steeds boos dat Gover de Wim Sonneveldprijs heeft gewonnen.'

Toch zag volgens Kuiper 'iedereen met een beetje verstand van theater' dat wat Stefano Keizers deed niet alleen grotendeels slecht was, maar ook een verfrissend tegendraads en origineel commentaar op het gebruikelijke. De halve finalisten van het festival mogen een regisseur uitkiezen die hen naar de finale begeleidt. 'Ik wilde hem op het hart drukken een regisseur te kiezen die bij hem paste, dus dat ging ik hem vertellen. Daarop sprak hij, met die langzame stem van 'm: 'Ik heb allang iemand uitgekozen. Doutzen Kroes wil ik.' Oh gast, dacht ik, je bent dus ook buiten het podium zo. Láát maar.'

Gover Meit

Gover Meit is in 1987 geboren in Amsterdam. Na het gymnasium studeerde hij in 2009 af aan de Gerrit Rietveld Academie. Hij zong in de bands Wooden Constructions, Meitje en longsy en was een tijdje eindredacteur van Ziggo's jongerenplatform #First, een in 2015 gelanceerde kruisbestuiving van YouTube en televisie. Als het door hem ontwikkelde personage Stefano Keizers won hij twee jaar geleden de Wim Sonneveldprijs op het Amsterdams Kleinkunst Festival. Begin 2017 was hij finalist van De Slimste Mens. Dit jaar toert hij met zijn eerste avondvullende voorstelling Erg Heel.

Later op de avond kwam Evert de Vries, oprichter en artistiek directeur van het festival, naar Kuiper toe. 'Die Stefano Keizers wil dat jij 'm gaat regisseren. Volgens mij moet je het maar gaan doen.'

Het klikte zo goed dat hij nu ook Erg Heel regisseert. 'Gover doet de dingen die ik niet durf, en ik kan hem remmen waardoor het nog net leuk blijft. Ik snap zijn gekte, maar ik zie ook dat niet iedereen zijn eigenzinnigheid omarmt als een kwaliteit. Ik verbaasde me erover hoe snel sommige mensen over hem oordeelden toen hij bij De Slimste Mens zat. Ze concludeerden dat hij wel geestelijk gestoord moet zijn, of drugsverslaafd.'

Kuiper omschrijft zijn vriend als mysterieus en een open boek tegelijk. 'Niemand gelooft hem, terwijl bijna alles wat hij zegt waar is. Dat is een beetje de tragiek van Gover en tegelijkertijd iets dat hij als Stefano Keizers op de spits drijft, een bron van verwarring.'

Oosterhout vrijdag 8 december

'Ik ben niet Stefano Keizers', zegt Stefano Keizers tegen de voor de helft gevulde zaal van Theater de Bussel in Oosterhout. Het is inmiddels 8 december, 13 try-outs na Beverwijk. Er is sindsdien van alles aan de voorstelling veranderd. Het begint met een grappige opsomming van intieme feiten over de persoon die niet Stefano Keizers is, het eindigt met een spiegel voor het publiek; waarom zijn zij zo bang om zichzelf te laten zien, waarom zijn ze zo bang voor zoveel dingen?

In de foyer ligt de flyer ter promotie van Erg Heel, met op de achterkant de subsidieaanvraag die Gover schreef om geld voor de voorstelling binnen te halen. De cabaretier zet daarin uiteen hoe hij 'specifieke patronen' binnen de kleinkunst wil doorbreken, dat hij als Stefano Keizers de verhouding tussen hem en zijn publiek hoopt te onderzoeken, dat hij de zaal wil uitdagen om de eigen verwachtingspatronen en voorspelbare gedragingen onder ogen te komen en kritisch naar de eigen rol te kijken. 'Wat is goed of slecht theater, en waar ligt dat aan? Aan wie en welke omstandigheden?' De aanvraag werd trouwens afgewezen.

Foto Ivo van der Bent

De Stefano Keizers-manier om de cabaretwereld binnen te dringen volgt het principe van het Trojaanse paard, legt hij later uit. 'Mijn voorstelling wordt verkocht als cabaret, maar in feite is het een prank. Ik wil mensen laten zien dat je elkaar niet hoeft na te doen, maar dat wil er bij de meesten niet in. Ik moet het op een slinkse manier brengen, want over het algemeen is het in Nederland iets negatiefs om authentiek te zijn.'

Het was aanvankelijk 'puur recreatie' voor hem om mee te doen aan wat hij 'het stoffigste cabaretfestival van Nederland' noemt. Als een soort dorpsgek zou hij zoveel mogelijk beginnende cabaretiers beledigen, niet om te provoceren om het provoceren, maar om sleetse patronen binnen het genre bloot te leggen; Stefano Keizers als surrealistische metareactie op altijd weer hetzelfde liedje-sketchje-liedje-sketchje. 'Ik dacht steeds: er kómt een moment dat ik aanloop tegen het probleem dat ik het festival in de kern belachelijk maak. Maar dat gebeurde niet.'

We hebben afgesproken dat we binnenkort gaan eten, Gover mag kiezen waar. Jelle Kuiper heeft een 'geweldig idee', zegt hij in Oosterhout. 'Eigenlijk moeten jullie bij de ouders van Gover gaan eten. Dan zie je écht waarom hij is zoals hij is.'

Amstelveen zondag 17 december

'Mijn ouders leiden een teruggetrokken bestaan', zegt Gover onderweg naar het rijtjeshuis in Amstelveen waar hij opgroeide en nog steeds een kamer op zolder heeft, een kamer waar hij nooit meer slaapt sinds hij op zichzelf woont in Amsterdam. 'Ze leven sociaal geïsoleerd en er komt nooit iemand eten. Jouw komst is eigenlijk een cadeau van mij aan mijn ouders.'

De zware gordijnen zijn dicht en de tafel is al gedekt. Het is de week voor Kerst, maar Kerst vieren ze niet bij de familie Meit - zijn vader, een it-specialist, groeide op in een Joods gezin op Curaçao. Govers jongste broer (25) is er deze zondagavond ook, een ingelijste foto van de middelste zoon (28) staat op de broodrooster aan het einde van de tafel - hij woont en werkt als ergonomisch adviseur in Groningen en wil na het eten gebeld worden via Facetime. Er is rode wijn, maar Gover drinkt de hele avond alleen maar melk. 'Thuis drink ik nooit melk, hier altijd.'

Ze willen niet met hun voornamen in de krant, zeggen zijn ouders maar meteen.

Foto Ivo van der Bent

Vader: 'Wij bedekken ons met de warme deken van de anonimiteit. Dat is altijd al zo geweest. Voor ons is dit heel moeilijk.'

Broertje: 'Ga je onze familienaam publiceren?'

Gover: 'Hij is bang dat ik de familienaam bezoedel.'

Broertje: 'Na Govers deelname aan De Slimste Mens werd ik op straat herkend omdat ik qua uiterlijk erg op Gover lijk. Ik ben Gover niet, en ik wil niet dat zijn carrière de mijne beïnvloedt.'

Moeder: 'Deze salade caprese is trouwens Govers lievelingsvoorgerecht. Daarom heb ik hem gemaakt.'

Zijn ouders zijn de reden dat hij voor zijn act op het Amsterdams Kleinkunst Festival de naam Stefano Keizers verzon. 'Voor die tijd hadden ze nog nooit een optreden van mij gemist. Ze gingen ook altijd kijken bij het voetbal van mijn broertje, weer of geen weer. Ons werd nooit gevraagd of we op hun komst zaten te wachten. Met Stefano Keizers kon ik voor het eerst iets doen zonder dat zij ervan wisten.'

Stefano Keizers moest een verrassing blijven. 'Stel dat ik de finale haal, dacht ik, hoe vet zou het zijn als ik mijn ouders dan op maandagmiddag bel en zeg: 'Jullie móéten vanavond naar het DeLaMar komen.' En dat ze dan mij in de finale zouden zien staan.'

Moeder, rokend bij de afzuigkap: 'Ik was er alleen al snel achter dat Gover meedeed aan het Amsterdams Kleinkunst Festival. Ik googelde zijn naam en zag op de site van het festival dat Gover Meit na ronde twee niet door was, maar in de derde ronde dook er opeens een nieuwe naam op: Stefano Keizers. Dat moet Gover zijn, dacht ik.'

Gover: 'Ik zeg het ook in de voorstelling, dat jij iedere dag mijn naam googelt.'

Vader: 'Ze had mij niets verteld, dus ik wist van niks toen we naar het DeLaMar gingen. Het zal wel iets van Gover zijn, dacht ik, maar in het programmaboekje kwam ik zijn naam niet tegen. Ik kreeg een ongelooflijke high toen bleek dat hij als Stefano Keizers in de finale stond en nog won ook. Het was een van de leukste dagen van mijn leven, serieus. Als iemand iets voor je achterhoudt, gaat het vaak om iets slechts. In dit geval was het iets ontzettends goeds. En het was niet de eerste keer dat Gover zoiets met ons uithaalde hoor.'

Hij heeft er altijd van gehouden om veel moeite in een grap te steken. In 2010 organiseerde hij samen met twee vrienden en met behulp van twee acteurs een compleet gescript verjaardagsfeest. Een paar maanden van tevoren legden ze een scenario voor de avond vast, waarbij ze de reacties van vrienden en familie van minuut tot minuut calculeerden, in een poging het verloop van het feest volledig te voorspellen. Aan het einde van het zes uur durende feest kreeg iedereen een envelop met het scenario mee naar huis.

Moeder: 'Hij is van jongs af aan bezig geweest met praten, aandacht voor zichzelf genereren, een podium zoeken.'

Vader: 'In onze context is dat onnatuurlijk. Wij zijn geen mensen die onszelf graag op de voorgrond plaatsen. Gover wil zich doen gelden voor anderen, dat hebben wij nooit gehad.'

Moeder: 'Toen Gover nog thuis woonde, tot zijn 18de, zat ons huis altijd vol. Hij nam echt iedereen mee naar huis. Zijn broertjes deden dat veel minder.'

Foto Ivo van der Bent

Gover: 'Ik heb veel sociaal geëxperimenteerd en mijn moeder is daar vaak het slachtoffer van geweest. Ik was altijd de grenzen aan het opzoeken, altijd aan het kijken hoe ik zoveel mogelijk mensen kon shockeren. Dan ging ik hier thuis een werkstuk maken met twee meisjes en zei ik: 'Hier is mijn moeder de crackhoer.'

Vader: 'Vertel Gidi over het gevoel dat je kreeg toen je naar de Rietveld Academie ging.'

Moeder: 'Waarom moet hij dat vertellen?'

Broertje: 'Omdat hij daar opeens niet meer de enige was die anders was.'

Gover: 'Ja, dat was een extreem frustrerende gewaarwording, want tot die tijd dacht ik dat ik heel bijzonder was.'

Broertje: 'Het is zo dat wij, dit hele huishouden, in principe niet uitzonderlijk getalenteerd zijn. Wij blinken uit in authenticiteit, omdat wij anders zijn dan anderen.'

Moeder: 'Dat zeggen een heleboel andere mensen ook.'

Vader: 'Niet conform zijn is iets waar wij altijd ons best voor hebben gedaan.'

Gover: 'Wij zijn bijna Spartaans opgeleid om zoveel mogelijk ons best te doen om niet bij de groep te horen.'

Vader: 'Nee, het ging ons erom dat je er niet onder hoeft te lijden als je niet bij de groep hoort.'

Moeder: 'We wilden ze meegeven relativerend te zijn en alles niet zo serieus te nemen. Er wordt veel gelachen in dit huis. Ik vind dit gesprek eigenlijk ook veel te serieus.'

Gover: 'Ik vind het tamelijk entertaining.'

Zijn ouders hebben zijn experimenten altijd gestimuleerd, zegt hij, of het nu ging om zijn derde deelname aan jongerenwedstrijd Kunstbende, een nieuwe band of het voornemen om geld te gaan verdienen met het maken van videoclips. 'Ze stopten al hun vrije tijd in mij en mijn broertjes. Dat is voor mij altijd een reden geweest om bezigheden niet op te geven, omdat ik dacht: dan hebben die arme mensen voor niks al die moeite in mij geïnvesteerd.'

Vader: 'Ik ben niet alleen maar ondersteunend geweest, ook kritisch.'

Gover: 'Tot ons 18de moesten wij alle drie elke presentatie, elke boekbespreking, anything dat we publiekelijk zouden opvoeren, voordoen aan onze ouders en dan gingen zij als een soort jury beoordelen of het goed genoeg was.'

Moeder: 'We zeiden het altijd eerlijk als we iets belachelijk vonden.'

Broertje: 'We hebben ons ook best vaak geschaamd voor Gover.'

Zijn moeder schenkt de glazen nog eens vol en schept pasta uit de oven en kipschnitzels op. 'Alles wat Gover in zijn voorstelling zegt over ons en zichzelf is waar', zegt zijn broertje. Zijn vader loopt naar de woonkamer en komt terug met een bloem van keramiek. 'Kijk, deze komt uit de keramiekfabriek die Gover met een Chinese vriend van hem probeerde over te nemen. Dat is mislukt. De verhalen die hij in De Slimste Mens vertelde zijn grotendeels waar, maar ze werden voor grote bullshit versleten. Ook dat van de tijger is echt gebeurd. Hij is alleen niet ondergepist.'

Gover: 'Wel waar, daar was jij niet bij. Het was voor mij ook een verrassing hoe mensen op die anekdotes in De Slimste reageerden, en dat ik mijn onderwerp daar zo goed kon behandelen: durf je te accepteren dat het allemaal waar is? Wat is het moment dat je stopt het te geloven? Er zijn genoeg mensen die allang weten dat ik niet Stefano Keizers heet en die mij toch Stefano blijven noemen, alsof ze vinden dat dat mijn echte naam is.'

Foto Ivo van der Bent

Het winnen van het Amsterdams Kleinkunst Festival vormde een keerpunt in Govers leven, zegt zijn moeder. 'Tot die tijd zei hij telkens dat hij een mislukkeling was. Zijn regisseur heeft hem verboden dat te zeggen. Dat is een belangrijke stap geweest, denk ik.'

Gover: 'Ik was geneigd om mensen te vertellen dat waar ze naar keken slecht was. Dat vond ik grappig. Ik wilde benoemen wat zij mogelijk zouden kunnen denken, om te laten zien dat ik ze een stap voor was. Eigenlijk precies zoals ik ook met dat verjaardagsfeest wilde aantonen: dat het allemaal zo vreselijk voorspelbaar is. Ik vond en vind het grappig om mensen die wapens te ontnemen. Tegenwoordig doe ik het omgekeerde: ik vertel ze nu dat het absolúút niet slecht is wat ik doe en ik zie dat mensen daardoor gaan twijfelen. Ik vind dit eigenlijk heel slecht cabaret, denken ze, maar hij doet dit zo overtuigd, misschien is het wel kunst, ja, ik vind het geloof ik wel goed. Mensen zijn ontzettend bang om toe te geven dat ze een voorstelling slecht vinden, want wie weet zegt hun buurman dat ze er gewoon niks van begrepen hebben. Dat vind ik een interessant mechanisme.'

Broertje: 'De Wim Sonneveldprijs heeft veel betekend voor Govers eigenwaarde.'

Gover: 'Bijna alles wat ik de afgelopen jaren ondernam, leidde tot financiële armoede en geen publiek. Bij elke nieuwe bezigheid kondigde ik trots aan dat ik eindelijk iets had gevonden, en drie maanden later was het alweer ingestort. Ik was bijna 30, parasiteerde nog steeds op mijn ouders en begon te twijfelen of ik in staat was om een plan verder te duwen dan de eerste stap. Gaat het moment ooit komen dat ik me van de mislukking ga bevrijden, of zit ik de rest van mijn leven als een soort idioot met de navelstreng vast aan mijn ouders? Ze hebben mijn navelstreng trouwens bewaard, wil je die nog zien?'

Vader: 'Die hebben we begraven, boeboe.'

Moeder: 'En niet hier, jouw navelstreng ligt in Amsterdam.'

Gover: 'Jullie hebben toch zo'n geboorteboekje met mijn navelstreng erin?'

Moeder: 'Dat is niet de navelstreng, maar dat kleine stukje wat op je navel achterblijft als de navelstreng is doorgeknipt. Dat hebben we hier, van alle drie de kinderen.'

Gover: 'Het komt erop neer dat Stefano Keizers de bevrijding is van de mislukking en tevens de vercommercialisering van de mislukking. Het is makkelijk om achteraf te zeggen, maar uiteindelijk ben ik blij dat ik lang heb moeten zoeken om mijn weg te vinden, omdat de vondst nu zo duidelijk is. Ik heb eindelijk een podium gevonden waarop ik gewenst ben.'

Première Erg Heel: 27/1 in Diligentia, Den Haag. Tournee t/m 5/5.

Meer over