De witte zakdoek zwaaide naar Joling, Froger, Tineke en Duys

Late bezoeken aan Nederland hebben in het teken gestaan van een vertroebeling van het begrip opera...

amsterdam Bijna onopgemerkt verliep in 1963 Pavarotti's Amsterdamse debuut. De tenor die in de Stadsschouwburg de rol van Edgardo zong in Donizetti’s opera Lucia di Lammermoor, had volgens een recensent een ‘aardappel in de keel’. Maar twee maanden later draaide de 27-jarige, toen nog in de kleinere herenmaten vallende Pavarotti al weer mee aan het Leidseplein, in een oude productie van Puccini’s La bohème.

En dat was dat, wat de Nederlandse Opera betreft. De rest is wat men history noemt: 30 was Pavarotti toen hij voor het eerst en laatst in Nederland te zien was in een productie van kaliber. Het was in Den Haag in het Holland Festival van 1966: Bellini’s I capuleti e i Montecchi, gedirigeerd door Claudio Abbado. Voor Pavarotti, toen nog te strikken voor een bijrol en een gage van drieduizend gulden, was de partij van Tebaldo weggelegd.

Latere bezoeken van de vermaarde tenor hebben vooral in het teken gestaan van een vertroebeling van het begrip opera. Losse aria’s, gebracht met pianobegeleiding in een sterrenserie in het Concertgebouw in 1981, deelde hij nog zodanig in programmasecties in (‘belcanto’, ‘verismo’), dat ze niet alleen een beeld opleverden van Pavarotti’s flexibiliteit, maar ook van het operavak. Met de witte zakdoek, Pavarotti’s vaste requisiet sinds hij voor publiciteitsadviezen een marketeer in de arm nam, werd bij dat concert overigens al frequent gezwaaid.

In 1990 kwam Pavarotti opnieuw naar Nederland, ditmaal per vliegtuig afgehaald door een escorte van collega-kunstenaars als Joling, Froger, Tineke van RTL 4 en Willem Duys.

Met ‘opera’ had zijn optredenniets meer te maken. Pavarotti, van jongsaf al niet bereid zich te verplaatsen in een dramaturgie (zijn coup de théâtre kwam toen hij in een Amerikaans operahuis tijdens een voorstelling door een kruk zakte), haalde er nummers bij die geen operanummers waren, verwees de inhoud van operanummers naar het onbestemde, beperkte de praktijk van het acteren tot het heffen van een arm, en liet tenslotte topnoten weg wanneer ze niet van pas kwamen.

Tragisch was dat van Pavarotti’s sterkste punt – de natuurlijke glans van zijn stem – twee jaar geleden bij zijn laatste optreden in Ahoy niets meer over was.

Het beste residu van ‘Pavarotti in Nederland’ is helaas van korte duur: een aria uit Bellini’s I Capuletti, uit het Holland Festival 1966. Hij staat op een verzamel-cd van het HF. De opname geeft een gulle indruk van Pavarotti’s lyrische vermogens en van het unieke timbre dat zijn kunst lang heeft gekenmerkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden