De winst- en verliesrekening voor cultuur na Prinsjesdag

Bijltjesdag is weer geweest. Dinsdag werd duidelijk welke culturele instellingen de komende vier jaar rijkssubsidie krijgen, al heeft het parlement daarover nog het laatste woord.

Koning Willem-Alexander tijdens de troonrede op PrinsjesdagBeeld anp

Voorop staat dat veel bij het oude lijkt te blijven. De 88 instellingen die rechtstreeks rijkssubsidie krijgen zijn grosso modo dezelfde als die in de jaren 2013-2016. Alleen De Appel in Amsterdam, een centrum voor moderne kunst, en Noorderlicht, een fotofestival in Groningen en Leeuwarden, verloren hun steun. Enige nieuwkomers probeerden ook iets van het jaarlijkse bedrag van 225,9 miljoen euro te bemachtigen, slechts enkele slaagden daarin.

Wilder ging het eraan toe bij het Fonds Podiumkunsten. Daar is een stuk minder geld te verdelen; het fonds mag slechts 45,3 miljoen euro per jaar doorgeven. Veel instellingen kregen wel een positief advies, maar toch geen geld omdat er geen budget is. Doordat Bussemaker tijdens de begrotingshandelingen 10 miljoen euro extra wist los te peuteren, beleefden 23 festivals en drie muziektheatergezelschappen een narrow escape. Dans, theater en muziek hadden het nakijken. Vier voorbeelden van winnaars en verliezers.

Gered of niet gered, dat is de vraag

Vier kleine musea krijgen geld uit de extra 10 miljoen euro omdat ze in de periode 2013-2016 boven matig waren gekort. Huis Doorn is blij dat Bussemaker nu 150duizend euro extra geeft; vier jaar geleden moest de Tweede Kamer er uiteindelijk aan te pas komen om sluiting te voorkomen. Directeur Herman Sietsma stelt onomwonden dat het extra geld Huis Doorn 'heeft veiliggesteld, al blijft het geen vetpot'. Hij verwacht het aantal personeelsleden nu te kunnen uitbreiden 'want we werken met de tong op de schoenen'.

Voor Slot Loevestein ziet de toekomst er zorgelijker uit. Het museum krijgt 125 duizend euro extra, maar heeft door een forse bezuiniging vier jaar geleden een tekort van twee ton opgelopen. 'Ik zeg niet dat het museum dichtgaat. We zullen op zoek moeten naar andere kansen, geld van de provincie of leningen', zegt directeur Ien Stijns. 'Maar dat is best lastig.'

Huis DoornBeeld Joost vd Broek

Niet op het nippertje gered

Korzo in Den Haag bestaat uit een theater, gesubsidieerd door de gemeente, en een productiehuis voor jong danstalent, dat jaarlijks 180 duizend rijkssubsidie ontving, 5,5 ton had gevraagd, maar niets krijgt. Het Fonds Podiumkunsten oordeelde positief, maar liet andere instellingen voorgaan toen het om de verdeling van het geld ging.

'Een aantal nieuwkomers die nu subsidie krijgen, komen bij ons vandaan. Fantastisch', zegt directeur Aukje Bolle. En tegelijk zuur, erkent ze. Ze noemt het zelfs 'dubbelzuur': de 23 festivals die ondanks een positief advies ook geen subsidie hadden gekregen, werden door Bussemaker met extra geld gered, maar de vier dansinstellingen in dezelfde situatie niet. Bolle vreest voor ontslagen bij Korzo en ziet danstalent naar het buitenland vertrekken. De Tweede Kamer kan beslissen om het enige productiehuis in Nederland voor dans alsnog te spekken. 'We gaan dat natuurlijk volop proberen.'

De productie Doubleyou van KorzoBeeld Robert Benschop

Op het nippertje gered

Eurosonic Noorderslag, festival voor vernieuwende popmuziek, vroeg 300duizend euro subsidie aan (circa 10procent van de begroting), maar kreeg ondanks een positief advies niks. Toen kwam Bussemaker met haar 10miljoen extra. Nu is de kans groot dat Noorderslag de 3 ton toch krijgt. Directeur Dago Houben: 'Een opluchting van jewelste. We werkten al scenario's uit met veranderingen die echt zichtbaar zouden zijn.' Minder podia bijvoorbeeld, wat ten koste gaat van de diversiteit en het aantal te verkopen kaarten negatief beïnvloedt.

'Het is onze missie zo veel mogelijk artiesten een podium te bieden. Een singer-songwritermeisje met een gitaar kun je niet op hetzelfde podium presenteren als een rockband.' Dat festivals van het extra geld profiteren, is terecht volgens Houben. 'Bussemaker ziet heel goed dat festivals een bijzondere positie hebben in het cultuurlandschap.'

Eurosonic NoorderslagBeeld anp

Erbij, maar ook eraf

Orkater dreigde zijn subsidie van een miljoen euro helemaal te verliezen, zowel het deel voor theater (690 duizend euro), als dat voor muziektheater (312 duizend). Het gezelschap had in beide sectoren een positief advies gekregen, maar er was geen geld. Nu krijgen ze nog wel ruim 350 duizend voor muziektheater, aldus directeur Marc van Warmerdam. Hij kan er niet blij mee zijn: er zullen veel mensen moeten worden ontslagen en grote producties stopgezet. 'Ik kan niet anders dan denken dat er toch een oplossing wordt gevonden. Zoniet, dan...' Hij zwijgt even. 'Daar wil ik niet eens over nadenken. Dan gaat er zo veel verloren.'

Van Warmerdam noemt Orkaters grote rol bij talentontwikkeling. Muziektheatergezelschap Via Berlin bijvoorbeeld is groot geworden via Orkater. Dat zij nu zelf wel subsidie krijgen, doet extra pijn. 'Dat vind ik voor hen heel fijn natuurlijk, maar het is bizar dat wij daar helemaal niet op worden beoordeeld.'

Distel, van OrkaterBeeld Ben van Duin
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden