De winnaars van de Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst: 'Stijlen kunnen niet verder uiteenlopen'

Koning Willem-Alexander heeft vrijdagmiddag de Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst uitgereikt aan Janine van Oene, Niek Hendrix, Suzie van Staaveren en Vera Gulikers. De uitreiking is altijd een geschikt moment om de schilderkunst de maat te nemen.

Anesthesia van Niek Hendrix. Beeld Koninklijk Paleis Amsterdam, foto: Tom Haartsen

De uitreiking vond plaats in het Paleis op de Dam, waar schilderijen van alle 24 genomineerden te zien zijn. De aanmoedigingsprijs, een geldprijs van 6.500 euro, wordt jaarlijks uitgereikt aan schilders die niet ouder dan 35 zijn. Dit jaar hadden 302 kunstenaars werk ingezonden.

De koning citeerde bij de uitreiking kunstenaar Theo van Doesburg, die het kunstenaarschap een 'dubbele roeping' had genoemd: naast kunst maken moet een kunstenaar het publiek voor schoonheid ontvankelijk maken. Volgens de koning doen de genomineerden en de winnaars dat: 'De stijlen van de winnaars kunnen haast niet verder uiteenlopen.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Mental Honey van Janine van Oene. Beeld Koninklijk Paleis Amsterdam, foto: Tom Haartsen

De uitreiking biedt een goed moment om de schilderkunst de maat te nemen. Scheidend juryvoorzitter Benno Tempel, directeur van het Haags Gemeentemuseum, sprak namens de jury over een wereld 'danig door de war geraakt'. Daardoor zou figuratieve schilderkunst terrein winnen. Onder de inzendingen waren veel liefelijke onderwerpen als selfies, families, bloemen en tuinen. Die gezellige doeken haalden de selectie niet.

De jury ontdekte bij het bekijken van de inzendingen nog een trend die de weinig eervolle bijnaam coffeeshopkunst kreeg. Het gaat om doeken met een streetartsfeer in felle kleuren. Die invloed van streetart is wel degelijk in de expositie te zien. Acht kunstenaars van de shortlist pakten een spuitbus, soms gecombineerd met permanent markers en stift.

Ook winnaar Janine van Oene (28) gebruikt spuitverf naast houtskool en olieverf. In Mental Honey stroomt een waterval (honingval?) langs drie zwevende vrouwenmonden.

Tekst gaat verder onder de foto.

Move van Suzie van Staaveren. Beeld Koninklijk Paleis Amsterdam, foto: Tom Haartsen

Winnaar Niek Hendrix (31) kiest juist voor heel traditionele technieken. In hyperrealistische stijl maakte hij van olieverf en potlood op paneel het afgietsel van een gebit. Hendrix schildert zo gedetailleerd en groot dat die mond vol tanden een grot of maanlandschap lijkt.

Net als in vorige edities hebben sommige kunstenaars werk ingediend dat eerder een wandsculptuur is dan een schilderij. Suzie van Staaveren (25) won met haar werken van 'koudgewalst staal, poedercoat en hout'. Houten stokjes steken uit de muur, daar hangen platte stukken staal aan. De jury roemde haar 'onderzoek naar de grenzen van de schilderkunst'.

Een opvallend schilderij, vooral na lezen van het titelbordje, is van winnaar Vera Gulikers (25). Zij noemde haar grote doek van 5 vierkante meter 'Poetsdoek'. Ze gebruikte gesso, eitempera en Vanish Oxi Action, in die volgorde, waardoor dit schilderij vrijwel wit is.

'Een mengeling van ironie en ernst', volgens de jury en een bijzonder grappig schilderij dat ruikt naar schone was.

Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst, Paleis op de Dam, Amsterdam, t/m 5/11.

Wie wonnen vorig jaar? Bekijk hier de winnaars van 2016.

Poetsdoek van Vera Gulikers. Beeld Koninklijk Paleis Amsterdam, foto: Tom Haartsen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.