Reportage NK rolstoeldansen

De wielen van een rolstoel lenen zich uitstekend voor het zwieren van de Weense wals

Het succesvolle duo Sjuul en Denise Walboomers in actie op het Nederlands kampioenschap in Steenwijk. Beeld Guus Dubbelman

Dansen is populair onder mensen in een rolstoel. In Steenwijk hebben de toppers van het vaderlandse rolstoeldansen zich verzameld. ‘Soms heb je het gevoel dat je benen willen meedoen.’ 

Op de dansvloer van theater De Meenthe in Steenwijk zwieren dansparen op de Weense wals, draaien rondjes op de rumba en swingen op een stukje jive. De uitdossingen zijn zoals we die van dansers kennen: frivole jurkjes, strakke glitterpakjes, weelderige galajurken en snoepjesroze tutu’s. Er is één verschil met een ‘normale’ danswedstrijd: de dansers bewegen zich niet voort op benen, maar op wielen.

Dansen is populair onder mensen in een rolstoel. Duizenden rolstoelers beoefenen de sport recreatief, een stuk of 150 paren dansen op wedstrijdniveau. Ook internationaal is de sport in opkomst: rolstoeldansen is erkend door het Internationaal Paralympisch Comité en hoopt op spoedige toelating tot de Paralympische Spelen.

Dat succes wordt grotendeels toegeschreven aan Corrie van Hugten (76), de ‘grand lady’ van het internationale rolstoeldansen. Van Hugten was danslerares toen ze in 1975 een aandoening kreeg die haar benen verlamde. Van de ene op de andere dag zat ze in een rolstoel. ‘Ik kon wel janken. Ik zou nooit meer kunnen dansen.’ Een collega-dansleraar pepte haar op. ‘Die zei: jij gaat zorgen dat mensen met een beperking ook gaan dansen.’

Dat is wat Van Hugten deed. Ze richtte in 1981 de Stichting Rolstoeldansen Nederland (SRN) op en trok als ambassadeur voor de sport de wereld over met lezingen en workshops. Van Hugten rolstoeldanste voor de Amerikaanse president Bill Clinton en voor Nelson Mandela. ‘Ik kreeg kussen op beide wangen.’

Een gloedvolle samba op wielen

Zaterdag is ze spreekstalmeester op het NK in Steenwijk, waar de toppers van het vaderlandse rolstoeldansen zijn verzameld. Zoals de Drentse zussen Jacqueline (41) en Miranda (36) Weitering die een gloedvolle samba op wielen neerzetten.

Na afloop hijgen ze nog wat na. ‘Het ging wel’, zegt Miranda, ‘maar het moet beter.’ Dat zal lukken: aan het eind van de dag gaan de zussen met twee eerste plaatsen naar huis.

Jacqueline viel op haar 14de tijdens een gymles en liep een dwarslaesie op. Ze danste al, sindsdien doet ze dat in een rolstoel. Overschakelen was niet gemakkelijk. ‘Soms heb je het gevoel dat je benen willen meedoen, maar dat gaat niet meer.’

Miranda ging aanvankelijk vooral mee als toeschouwer. Sinds 1997 danst ze ook. Als staande partner, naast haar zus, of ook in een rolstoel, met haar zus. Voor Jacqueline is een rolstoel vanzelfsprekend, Miranda moest ermee leren omgaan. Sommige bewegingen zijn onmogelijk bij rolstoeldansen, zegt Miranda. ‘Opzijstappen gaat niet. Springen wil ook niet echt.’

Rolstoeldansen heeft een aantal categorieën. Voor de combi’s dansen rolstoelers met een valide partner, bij de duo’s zitten beide dansers in een rolstoel. Verder is alles hetzelfde als bij dansen óp benen, aldus Cor van der Stroet (65), voormalig topdanser en ex-jurylid in het tv-programma Dancing with the Stars.

De dansers worden door een internationale jury beoordeeld op techniek, presentatie en samenspel. ‘We hebben er een hekel aan als het sleuren wordt’, zegt Van der Stoet aan de rand van de dansvloer, de maat van de quickstep meetikkend met zijn voet: ‘een-twee-drie-vier’.

Van der Stroet ontwikkelde samen met Van Hugten figuren voor het rolstoeldansen. Dat kostte heel wat blauwe tenen, zegt hij. ‘In het begin hadden we alleen maar van die zware bakken.’ De huidige rolstoeldansers bewegen zich voort op vederlichte, wendbare karretjes.

‘Een dans als de tango met zijn staccato bewegingen is lastig voor een rolstoeler’, zegt Van der Stroet. Daar staat tegenover dat wielen zich uitstekend lenen voor het zwieren en zwaaien van de Weense wals.

Enthousiast en collegiaal

In Steenwijk wordt gestreden om heuse medailles. Toch is de sfeer eerder enthousiast en collegiaal dan afgunstig en competitief. ‘Iedereen gunt het elkaar’, zegt Esther Melchior, vorig jaar Nederlands kampioen, die dit jaar verstek moet laten gaan wegens een blessure. Ze mist het. ‘In dansen kan ik mijn emoties kwijt.’

Zes uur lang rollen de dansparen in Steenwijk over de speciaal aangelegde dansvloer op pittige chachacha’s, slepende slowfoxen en vurige paso dobles. Een van de blikvangers is paar nummer 13: Denise en Sjuul Walboomers uit Venlo.

Sjuul (33) is door een zuurstofgebrek bij zijn geboorte meervoudig gehandicapt, zowel verstandelijk als fysiek. ‘Maar Sjuul wilde dansen’, zegt zijn moeder Tineke. Dus gingen ze kijken bij een dansschool. Het was de bedoeling dat Sjuul met zijn moeder zou dansen. Maar Denise, zijn zeven jaar jongere zus, sprong meteen in.

Inmiddels dansen ze zeventien jaar samen. ‘We trainen één keer per week, meer kan Sjuul niet aan’, zegt Denise. ‘We hebben er lol in.’ Op de dansvloer hebben ze geheime tekens. ‘Een afspraak zoals vier stappen vooruit en drie achteruit onthoudt Sjuul niet. Maar als ik mijn linkerhand uitsteek, weet Sjuul dat hij naar links moet draaien.’

Dansparen rollen over de speciaal aangelegde dansvloer in Steenwijk. Beeld Guus Dubbelman

In de namiddag wervelt Denise als een nimf in fraai gesneden baljurk om haar boer heen, die zichtbaar zijn best doet en geniet. ‘Als ik dat zie, krijg ik een brok in mijn keel’, zegt Alle Graafstra, voormalig amateurdanser en nu trainer van de zusjes Weitering. ‘Het bewijst dat dansen niet hoeft op te houden als je in een rolstoel zit.’

Denise en Sjuul worden in twee categorieën kampioen en mogen Nederland vertegenwoordigen op de WK in november in Bonn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden