Recensie Nieuwjaar

De wereld door de ogen van een 6-jarige is meeslepend beschreven, maar stelt wat teleur ★★★☆☆

Juli Zeh verlaat in haar nieuwe roman de grote maatschappelijke thema’s en beperkt zich tot klein, persoonlijk leed. Dat stelt wat teleur, al beschrijft ze knap de wereld door de ogen van een 6-jarige.

Beeld Ambo Anthos

‘Klote-Bibbi, klote-Bibbi!’ Het had een ontspannen fietstocht moeten worden, eindelijk even weg van de kinderen, van de verplichtingen van zijn gezin. Deze nieuwjaarsochtend op Lanzarote zou Henning gebruiken om zijn hoofd leeg te maken, tot zichzelf te komen en met frisse moed de vakantie te vervolgen. Maar halverwege de steile helling van de vulkaan Atalaya overvalt hem een redeloze woede, die zich volledig richt op zijn 2-jarige dochter. Henning snapt er niets van. Van niemand houdt hij zo veel als van haar. En bovendien: alles gaat toch goed?

In Nieuwjaar, de nieuwe roman van Juli Zeh (45) draait het nu eens niet om grote maatschappelijke thema’s, zoals in het groots opgezette, veelgeprezen Ons soort mensen uit 2016 (over de strijd tussen dorpelingen om de komst van een windmolenpark) en Lege harten (2017), maar om klein persoonlijk leed. Nieuwjaar is een psychologische roman die aan alle eisen van het genre voldoet.

Zonder proviand, met slecht materieel en een straffe tegenwind ploetert Henning voort, als een ‘Sisyphus zonder steen’. Onderweg overdenkt hij zijn huwelijk, zijn baan, zijn vaderschap. Hij en zijn vrouw Theresa werken allebei halve dagen om de zorg voor de kinderen te verdelen. Dat werkt aardig, al zou Henning meer tijd voor zichzelf willen hebben: lezen, fietsen, muziek luisteren. Deze vakantie was hoognodig – en Hennings idee. Avond na avond had hij het internet afgestruind, speurend naar het ideale vakantieverblijf, ‘alsof hij één bepaald huis zocht’.

Na tachtig pagina’s staat hij op de top, volkomen uitgeput. Dat hij daar inderdaad dat huis vindt, zal weinig lezers verrassen; die berg kwam hem wel erg bekend voor. Dat daar de oorsprong ligt van zijn paniekaanvallen, zijn onverklaarbare woede en stress, komt evenmin als een schok. De weinig subtiele hints lieten niet veel te raden over.

Maar dan verschuift het perspectief naar de 6-jarige Henning, op vakantie met zijn ouders en vier jaar jongere zusje, in het bewuste huis. Knap beschrijft Zeh de wereld door de ogen van de jongen. Zijn kindertaal is natuurlijk en overtuigend – ook een verdienste van vertaler Annemarie Vlaming. Als ergens wijn is gemorst, ruikt het ‘een beetje duizelig’. Op een blote mannenrug ziet Henning donkere haren in twee brede banen, ‘als een weg met gescheiden rijstroken’. Als hij zijn ouders nergens kan vinden, vraagt hij zich af of dat misschien komt doordat hij die dag op de kieren tussen de tegels is gestapt, tegen de regels van zijn spelletje in.

Ineens is Nieuwjaar niet langer het zoveelste verhaal van de moderne man die het een beetje zwaar heeft. Hennings kinderangsten zijn wél meeslepend beschreven. En die voorspelbaarheid werkt hier juist goed: het drama voltrekt zich terwijl de kinderen niets doorhebben, of er in elk geval niets van begrijpen. De grote broer probeert uit alle macht zijn zusje te beschermen, maar met zijn kinderlogica maakt hij het alleen maar erger (‘Hou op met bloeden! Laat dat, onmiddellijk!’). Als lezer voel je je machteloos. Zelfs als je de afloop al kent.

Juli Zeh: Nieuwjaar

Uit het Duits vertaald door Annemarie Vlaming. Ambo Anthos; 176 pagina’s; € 20,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden