'De weerstand die ik opriep als nieuwslezer ging niet om mijn vrouw-zijn, maar om mijn kleur'

Wat betekent het om nu vrouw te zijn? In een reeks interviews stelt de Volkskrant die kwestie aan de orde. Ex-nieuwslezer Noraly Beyer: 'Ik heb nooit gedacht: morgen wil ik daar, op die sport van de ladder, zitten.'

Haar en make-up: Martyna Pluta. Sjaal: Iris Merks. Beeld Imke Panhuijzen

Ex-nieuwslezer Noraly Beyer (70) koestert de autonomie die zij verworven heeft. 'Als je accepteert dat je uiteindelijk alleen bent, komt er een oase van rust.'

Wat heeft u van uw moeder geleerd?

'Zelfstandig zijn. Ze runde een gezin met zes kinderen en stond voor de klas. Net als mijn vader was ze vanuit Suriname naar Curaçao gekomen, omdat daar vraag was naar geschoolde arbeidskrachten. Na school aten we in haar lokaal, terwijl zij nakijkwerk deed. Economisch was het noodzakelijk dat de vrouwen werkten, dus de Hollandse katholieke clerus die het onderwijs regelde, liet de gezinsmoraal op dit punt los. Pas toen ik in Nederland kwam, leerde ik het fenomeen van de huismoeder kennen. Moeten die vrouwen niet wat gaan doen, vroeg ik mij toen af.'

U werd al jong zelfstandig?

'Nadat mijn vader was overleden toen ik 11 was, stuurde mijn moeder mij naar kostschool in Nederland. Als je de middelen had, was dat gebruikelijk. Het vergrootte je kansen. Wat voor Hollandse meisjes een goede man was, was een diploma voor ons. 'Je man is je diploma', dat heb ik vaak gehoord. Een man kan morgen weglopen, dat diploma blijft van jou.'

Wist u al meteen wat u wilde?

'Na de middelbare school wilde ik naar Parijs, au pair worden, de wereld zien. Mijn moeder heeft dat plan van tafel geveegd. 'Ben je helemaal gek geworden, ga eerst maar iets worden.' Toen ben ik naar de kweekschool in Den Haag gegaan. Ik had geen keus, mijn moeder had hard gewerkt om mijn kostschool te betalen. Toen ik na mijn opleiding zelf gespaard had, ben ik alsnog naar Parijs gegaan. Daar vatte ik het plan op naar de kunstacademie te gaan.'

Haar en make-up: Martyna Pluta. Sjaal: Iris Merks. Beeld Imke Panhuijzen

U dacht niet: ik moet een man vinden?

'Ik had nooit geleerd dat dat nodig was. Mannen waren gezelschap voor mij, vrienden, ze hadden niets met mijn toekomst te maken. Juist toen ik een beurs had geregeld voor de kunstacademie, raakte ik zwanger. We wilden het kind graag houden, dus daar ging die hele kunstacademie. Zwangere vrouwen hadden geen recht op een beurs.'

Was de vader van uw kind meteen uw grote liefde?

'Nou, nee. We trokken op met een groep vrienden. Hij was met zijn familie uit Hongarije naar Nederland gekomen, nog voor de opstand in 1956. Hij leefde volgens het principe: doe wat je wilt en doe niet wat je niet wilt. Op een gegeven moment was het aan.'

U bent niet zo romantisch aangelegd?

'Het was meer een vriendschap. We trouwden nadat ik in verwachting was geraakt van onze zoon. Een paar jaar later kregen we een dochter. Ik was geen type om thuis te zitten. Ik had een baan bij De Porceleyne Fles, producent van Delfts blauw. Gelukkig had ik een geweldige schoonmoeder voor wie het huishouden een passie was. Zij vond het heerlijk om voor ons kind te zorgen en ik gunde haar dat met heel mijn hart.' (Lacht)

Tekst gaat verder na de foto.

André van Duin (L), Willem Nijholt (R) en Noraly Beyer na de uitreiking van hun koninklijke onderscheidingen. Beeld ANP

U voelde zich daar niet schuldig over?

'Voor mijn zoon werd goed gezorgd en ik dacht: wat leuk dat jij dit leuk vindt. Ik kon niet wat zij kon.'

En uw man?

'Als bohemien vond hij alles best. We verhuisden naar Paramaribo toen hij daar een baan kreeg als planoloog. Ik vond dat heerlijk. Mijn roots lagen er en ik gunde mijn kinderen de vrijheid van de tropen. Eerst werkte ik een tijdje in het onderwijs, daarna bij de Surinaamse staatstelevisie.'

Een geëmancipeerde vrouw...

'In Suriname was dat niet bijzonder. Vrouwen zijn daar zelfstandiger dan in Nederland. Vooral in de lagere milieus is er vaak niet eens een man. Toen ik het nieuws presenteerde, keek niemand daar raar van op, terwijl de eerste vrouwelijke presentator bij het NOS Journaal, Eugénie Herlaar, in Nederland voor grote opschudding had gezorgd. Ongelijkheid tussen man en vrouw is voor mij nooit een issue geweest. Het verdoezelen van ons slavernijverleden houdt mij meer bezig. In mijn geschiedenis speelt de tegenstelling man-vrouw geen grote rol, qua onvrijheid zaten vrouwelijke en mannelijke slaven in hetzelfde schuitje. Iedereen weet wat 5 mei is, maar over 1 juli (de afschaffing van de slavernij in 1863, red.) haalt men de schouders op. Ik hoef in mijn familie niet ver terug te gaan om uit te komen bij een slaaf: de moeder van mijn grootvader. Zij was het kleinkind van een vrouw die vermoedelijk een bijzit was van haar blanke slavenmeester.'

CV Noraly Beyer

1946 Geboren op Curaçao

1958 Internaat te Roermond

1963 Kweekschool voor onderwijzers, Den Haag

1972 Nieuwslezer-redacteur Surinaamse Televisie Stichting

1982 Terugkeer naar Nederland

1983-2009 Redacteur-nieuwslezer Wereldomroep

1985-2009 Nieuwslezer NOS Journaal

Sinds 2009 Actrice-researcher Noord Nederlands toneel, medespeler Wijksafari Bijlmer

2011 Ridder in de Orde van Oranje-Nassau

Plande u uw carrière?

'Ik heb nooit gedacht: morgen wil ik daar, op die sport van de ladder, zitten. Wat ik deed, deed ik graag en zo goed als ik kon, maar hoe het liep, hing aan elkaar van toevalligheden. Omdat ik niet wilde werken voor een moorddadig regime, vertrok ik na de Decembermoorden in 1982 uit Suriname. In Nederland kreeg ik een baan bij de Wereldomroep, daarna werd ik gevraagd door de NOS. Mijn man had intussen een baan gekregen in Jamaica, maar ik besloot hem daarheen niet te volgen. Wat mij betreft was ons huwelijk over. Als je de verantwoordelijkheden niet kunt delen, is er geen basis.'

Voelde u zich ontredderd?

'De apocalyps die in december in Suriname had plaatsgevonden, moest ik verwerken. Maar het einde van mijn huwelijk heb ik niet als ingrijpend ervaren. Ik had al gezien: hij is hoe hij is. Je kunt elkaar niet veranderen. Ik kan het leven goed alleen leiden, misschien wel beter dan samen. Voor hem was het lastiger.'

Heeft u bij het Journaal last gehad van seksisme?

'De weerstand die ik opriep als nieuwslezer ging niet om mijn vrouw-zijn, maar om mijn kleur. Ik heb veel kwetsende brieven gekregen, maar aan vrouwen was men inmiddels wel gewend. Ik ben wel blij dat ik niet ten voeten uit in beeld was, zoals tegenwoordig. Dat leidt af. Wat heeft ze aan? Is ze dun of dik? Een nieuwslezer moet er goed uitzien, maar niet te goed. Het gaat niet om háár, maar om het nieuws. Mijn eigenwaarde heb ik ook nooit aan mijn uiterlijk ontleend.

'Wat ik wel seksistisch vind, is dat mannen op tv eindeloos mogen blijven, terwijl vrouwen op een bepaalde leeftijd weg moeten. Dat is een typisch Hollands fenomeen. Barbara Walters mocht doorgaan tot haar 80ste.'

Tekst gaat verder na de foto.

Noraly Beyers, 1993. Beeld ANP

Heeft u nog wel eens geprobeerd met een man samen te leven?

'Jawel, maar dat werd ook niets. Inmiddels heb ik besloten: niet meer onder één dak. Het verschil zit in het delen van het huis. Er moeten geen verwachtingen ontstaan. Aan elkaar duwen en trekken is frustrerend, het vervuilt je gedachten en uiteindelijk levert het niets op.'

Daar staat tegenover dat u alleen bent.

'Een mens wordt alleen geboren en gaat alleen dood. Als je je aan dat besef kunt overgeven, komt er een oase van rust. Ik heb veel lieve vrienden, met wie ik verre reizen maak. Ik heb mijn draai met mezelf wel gevonden. Ik heb te doen met vrouwen die zeggen dat ze niet alleen kunnen zijn. Je bént alleen, uiteindelijk, ook als je samen met iemand leeft.'

Voegen mannen niets toe?

'Als vrienden, ja. Ze hebben een aandoenlijke kant. Zoals ze met kinderen omgaan, de wil en de overgave die ze dan tonen, terwijl het zorgen hun niet aangeboren is. Maar toch denk ik altijd: wat is het fijn dat wij niet samen wonen.'

Mag een vrouw met een hoofddoek wat u betreft het NOS Journaal presenteren?

'In de huidige samenleving zou dat provocerend zijn. In Saoedi-Arabië kan het nieuws niet zónder hoofddoek gepresenteerd worden. Nederland is een seculier land, als politiemensen, rechters of nieuwslezers hier een hoofddoek gaan dragen, zou dat tot onrust leiden.'

Welk onrecht wordt vrouwen nu nog aangedaan?

'Dat ze, als ze ouder worden, van de televisie worden verbannen. Sonja Barend moest weg, Ria Bremer ook. Maar Paul Witteman mag tot het einde der tijden blijven.'

Moest u weg?

'Formeel kon ik blijven tot mijn 65ste, maar ik besloot het moment dat ik eventueel niet meer gewenst zou zijn niet af te wachten. Ik had gelukkig andere leuke dingen te doen, zoals werken bij een theater.'

Bekijk hieronder het afscheid van Noraly Beyer bij het NOS Journaal op 30 december 2008.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden