Rubriek De week in boeken

De week in boeken: Roald Dahl kreeg geen Koninklijke Munt door antisemitisme

Het honderdste geboortejaar van Roald Dahl leidt in Groot-Brittannië tot een nieuwe discussie over zijn antisemitsme.

Schrijver Roald Dahl (1916-1990), in 1971. Beeld Getty

Hij was tijdens de oorlog een moedige gevechtspiloot en heeft in de decennia daarna wereldwijd meer dan een kwart miljard kinderboeken verkocht. Normaal gesproken zou dat voor de Britse Koninklijke Munt reden genoeg zijn om het honderdste geboortejaar van Roald Dahl te herdenken met een speciale pond of penny, maar een commissie oordeelde dat de in 1990 overleden schrijver niet kon bogen op ‘de hoogste reputatie’. Het probleem: zijn antisemitisme.

Dat de auteur van De GVRDe fantastische Meneer Vos en Sjakie en de chocoladefabriek een moeilijke man was die graag provoceerde, was al wel algemeen bekend. Het komt vaker voor bij schrijvers en kan de literaire kwaliteit ten goede komen. Minder charmant waren Dahls antisemitische opvattingen die voortkwamen uit zijn afkeer van de staat Israël. Shockerend is bijvoorbeeld een interview dat hij in 1983 heeft gegeven aan The New Statesman.

‘Joodse mensen hebben een karaktertrek die vijandigheid opwekt’, liet hij de lezers weten, ‘misschien een soort gebrek aan grootmoedigheid jegens niet-joden.’ Alsof dat niet genoeg was, meldde hij dat ‘de smeerlap Hitler’ niet voor niets ‘de pik op de joden had’. De achtergrond van deze opmerkingen was de Israëlische invasie van Libanon, iets waar Dahl zich erg over had opgewonden. Het verleidde hem er zelfs toe om het Israël van die tijd te vergelijken met nazi-Duitsland.

Vlak voor zijn dood zei hij dat de Britse media te weinig aan de genoemde bezetting hadden besteed omdat ‘ze door de joden worden gecontroleerd’. Hij bekende vervolgens antisemiet te zijn. Met deze tirades in gedachten besloten de muntenmakers in plaats van van Dahl munten te slaan, van William Shakespeare en Beatrix Potter munten te slaan. Het ambtelijke besluit is onlangs naar buitengekomen dankzij een Wet Openbaarheid Bestuur-verzoek dat een journalist had ingediend.

In The Daily Telegraph wist Jake Kerridge te melden dat redacteuren scherp plachten te letten op antisemitische passages in Dahls manuscripten. Soms glipte er iets doorheen, bijvoorbeeld in het verhaal ‘Madame Rosette’ waarin het hoofdpersonage werd omschreven als een ‘vieze oude Syrische joodse’. Gevraagd naar Dahls antisemitisme zei Steven Spielberg, regisseur van de GVR-film, dat hij zich puur richtte op Dahls verhaal, ‘een verhaal dat gaat over het accepteren van onderlinge verschillen’.

Boekenchef Wilma de Rek: ‘Een roman is goed als je erin wilt blijven wonen’

Hoe schrijf je een recensie van een boek? En wat is nou eigenlijk een goed boek? Wilma de Rek, chef van de boekenredactie van de Volkskrant: ‘Je kunt niet zeggen dat een boek goed of slecht is.’ Lees hier het interview.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.