De week in boeken Machtsstrijd

De week in boeken: machtsstrijd bij de Zweedse Academie

Dit jaar is de Nobelprijs voor literatuur niet uitgereikt, en nu lijkt ook de prijs van 2019 in gevaar.

Lars Heikensten Beeld AFP

Nadat in mei al de Nobelprijs voor literatuur voor dit jaar werd afgelast, staat die van volgend jaar sinds deze week eveneens op de tocht. Althans, daar dreigde Lars Heikensten, directeur van de Nobelstichting, mee in een interview met de Britse zakenkrant Financial Times. ‘Wat in 2019 gebeurt? Dat hangt er van af of de Academie het vertrouwen terugwint.’ De Zweedse Academie is verantwoordelijk voor de uitreiking van de belangrijkste literaire prijs in de wereld. Maar het eeuwenoude taalinstituut doet dat nog altijd in opdracht van de Nobelstichting, zegt Heikensten: ‘We kunnen geen organisatie hebben die geen redelijk vertrouwen geniet.’

De Zweedse Academie reageerde eind november krampachtig op een #MeToo-schandaal in Zweden. Achttien vrouwen deden in de Zweedse krant Dagens Nyheter een boekje open over de inmiddels voor verkrachting aangeklaagde kunstenaar Jean-Claude Arnault, getrouwd met Katarina Frostenson, een van de leden van de Academie. ‘Ze reageerden niet alleen op een verkeerde manier, maar ze begonnen ook onderling te vechten. Het is een kleine groep die weinig open is naar de buitenwereld’, aldus Heikensten. Er woedt sindsdien een machtsstrijd waarbij sommige leden de affaire willen aangrijpen om de als elitair bekendstaande Zweedse Academie te moderniseren. Anderen willen juist het gesloten bolwerk behouden.

Het helpt niet dat de leden die verandering bepleiten uit protest hun functie neerleggen. De nog 10 van de 18 overgebleven leden kunnen momenteel geen nieuwe leden kiezen omdat er minimaal 12 nodig zijn voor het nemen van besluiten. De Zweedse koning moet daarvoor eerst ontheffing verlenen. Het grootste obstakel voor vernieuwing lijkt Horace Engdahl, de Zweedse literatuurwetenschapper die er persoonlijk voor zorgde dat de eveneens door Arnault lastig gevallen vrouwelijke voorzitter van de Zweedse Academie in mei opstapte. Hij noemde Arnault eerder een voorbeeld voor de Zweedse man. Velen vinden dat hij nu het veld moet ruimen, maar daar trekt hij zich niets van aan. ‘Het is helemaal oké dat ik de meest impopulaire persoon van Zweden ben, dat betekent niets bijzonders voor mij’, zei hij tegen Svenska Dagbladet. Heikenstens dreigement in de FT lijkt vooral aan Engdahl gericht. Heikensten: ‘Uiteindelijk is het duidelijk dat wij degenen zijn die bepalen of er wordt uitbetaald.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.