De week in boeken

De week in boeken: loyaliteit tussen ouder en kind ligt anders bij schrijvers

En daar is weer een schrijver die ‘genadeloos afrekent’ met zijn moeder.

Ooit gelukkig, Nico Dijkshoorn.

Je hoort weleens dat kinderen loyaler zijn aan hun ouders dan ouders aan hun kinderen, maar voor één beroepsgroep gaat dat niet op: schrijvers. Schrijvers die wat te mekkeren hebben over hun moeder, vader of allebei zijn er natuurlijk altijd geweest, maar de laatste jaren is het erger dan ooit en met de Boekenweek in aantocht, die dit jaar als thema ‘De moeder de vrouw’ heeft, begint het op een plaag te lijken.

Waar schrijvers hun aanklachten eerder nog verpakten in literatuur, groeit nu de stapel boeken waarin de moeders er zonder enige literaire bescherming van langs krijgen. Ze verwaarloosden hun kind of verwenden het te veel, ze trokken het niet de goede kleren aan, ze hielden van de verkeerde muziek of dansten heel raar, hoe dan ook: ze deden iets niet goed.

Maar dertig of veertig jaar later heeft het kind het alfabet onder de knie gekregen en ‘rekent het af’, met een Boek. Nee, ik moet het anders zeggen: rekent het ­‘genadeloos af’, met een ‘meedogenloos eerlijk’ boek, want dat zijn de woorden die in dit kader doorgaans worden gebruikt; ‘rauw’ komt ook nogal eens langs, en laten we vooral ‘ontroerend’ niet vergeten.

Tommy Wieringa schreef Dit is mijn moeder, over zijn hippiemoeder Lia Wiersema; van Marcel van Roosmalen verscheen Het zijn de kleine dingen die het doen, over zijn oude moeder in Velp; Arthur van Amerongen kwam met Mijn moeder is gek, over zijn moeder die aan psychoses leed. En dinsdag zat columnist Nico Dijkshoorn bij De Wereld Draait Door zijn boek Ooit gelukkig over moeder Nel te promoten. Eerder had hij Nooit ziek geweest over vader Klaas geschreven, geen aardig boek, maar het had hem dan ook bepaald niet mee gezeten: ‘Ik leefde in een familie die volkomen met zichzelf bezig was, die met sport bezig was, en ik was die gast die Gerard Reve las – ik wil niet klagen maar vanuit die woede heb ik dat boek geschreven.’

De moeders in kwestie zijn dood of oud, terugschrijven kunnen ze niet, bovendien is schrijven niet hun vak. Of ze het anders wel zouden doen, betwijfel ik. Ik heb lang gezocht naar voorbeelden van ouders die in ‘meedogenloze’ portretten ‘genadeloos afrekenden’ met hun kinderen en ik kon er maar eentje vinden: Lucie Ceccaldi, de moeder van de Franse schrijver Michel Houellebecq, die in 2008 in L’Innocente schreef dat haar zoon een laffe leugenaar was; helaas was het bar slecht geschreven. Liefdevolle boeken van ouders over hun kinderen vond ik wel.

Dijkshoorn is, zei hij in De Wereld Draait Door, gek op bekentenisliteratuur, hij kon er geen genoeg van krijgen. Dat geldt niet voor iedereen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.