Review

De waan van Cotard is een prachtige elegie voor het zelf

Ongetwijfeld herkenbaar: onverhoeds in een spiegel kijken en het gezicht van een vreemde zien tot je, heel snel, jezelf herkent. Stel je nu voor dat het gevoel van herkenning uitblijft. Je weet dat je naar jezelf kijkt, maar je kán het niet zijn. Want je bestaat niet. Dat geloven mensen die lijden aan het zeldzame identificatiesyndroom van Cotard. Jean Morel is zo iemand. David Nolens (1973) beschrijft hem in De waan van Cotard, zijn vijfde roman.

David Nolens - De waan van Cotard

Jean blikt terug op zijn jeugd. Het komt hem voor alsof hij sinds zijn 15de alleen maar heeft gedaan alsóf hij een identiteit heeft.

Nolens doet geen poging dit op een luchtige Oliver Sacks-achtige 'kijk nou wat gek'-manier te beschrijven, laat staan te verklaren. De waan van Cotard is ook geen pathologisch rapport van een stoornis, maar eerder een filosofisch traktaat over de idee van 'het zelf'. Gedachtenstromen vol enigmatische uitdrukkingen als 'de vermeerdering van het verleden' of 'het nietsende alles' zetten aan tot denken en brengen je in verwarring - ze halen de waan van Jean dichtbij.

David Nolens
De waan van Cotard
Non-Fictie
De Bezige Bij; 171 pagina's; euro 17,99.

Toneelstuk

Toch is dit boek niet hermetisch, daar Nolens zijn hoofdpersoon omringt met personages die op een alledaagser manier worstelen met een leegte in henzelf. Jeans vrouw Anna verlangt naar een kind, huisvriend Jack twijfelt aan zijn oppervlakkige geluk en diens beschermelinge, Nassima, vult haar leegte met heroïne.

De personages handelen als acteurs in een toneelstuk die regieaanwijzingen opvolgen ('Anna ligt nu languit op de bank en Jack zit op een stoel naast haar') en zijn telkens zorgvuldig bij elkaar gezet, als de compositiestukken van een schilderij. Nolens dirigeert zijn taal met strakke hand en toont zich de maestro van een wonderlijk stuk: een prachtige elegie voor het zelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden