tv-recensiearno haijtema

De vooravond slaagt er bij Karbaats kinderen niet in de juiste woorden te vinden

null Beeld

Het koord boven het ravijn van ongemak hangt slap, als de talkshow De vooravond maandag enkele personages uit de 2Doc-film Het zaad van Karbaat in de studio heeft. De driedelige docu van Miriam Guttmann, waarvan maandag deel een is uitgezonden, vertelt het tragische verhaal van de minstens 65 kinderen die zijn verwekt door de in 2017 overleden vruchtbaarheidsarts Jan Karbaat uit Barendrecht.

Karbaat rommelde en bevruchtte ongecontroleerd met zijn eigen zaad en dat van donoren, vervalste documenten en randde vrouwen met een kinderwens aan in zijn kliniek. Een gewetenloze narcist, noemt een van zijn voormalige medewerkers hem. Nooit tegen de lamp gelopen. Ook na zijn dood soms nog verafgood door vrouwen die hun moederschap aan zijn kunstmatige inseminatie zeggen te danken. Zelden absoluut veroordeeld door zijn nazaten, die immers mede Karbaats genen dragen. Een bloedband die ondanks alles nog loyaliteit afdwingt.

Guttmann heeft met gebruikmaking van fictieve fragmenten in vier jaar een evenwichtige film gemaakt over de pijnlijke en precaire affaire. Ze heeft Karbaats behandelkamer gereconstrueerd, waar ze zijn patiënten confronteert met hun ervaringen van lang geleden. Met een drone maakte ze luchtopnamen van zijn kliniek, de plaats delict. Ze laat een dna-detective in wat moet doorgaan voor Karbaats woning in het schijnsel van een zaklantaarn zoeken naar dna-sporen van de arts: iets meer suspense dan nodig bij dit horrorverhaal uit het echte leven.

De vooravond, met links Peter en zijn moeder Lidia, die vertellen over Jan Karbaat, de vruchtbaarheidsarts die zeker 65 kinderen (onder wie Peter) verwekte met zijn eigen zaad. Beeld BNNVara
De vooravond, met links Peter en zijn moeder Lidia, die vertellen over Jan Karbaat, de vruchtbaarheidsarts die zeker 65 kinderen (onder wie Peter) verwekte met zijn eigen zaad.Beeld BNNVara

Rustig en weloverwogen doen Karbaats vele kinderen, hun misleide moeders en vakgenoten van de arts hun verhaal in de film. Mooi dus dat De vooravond in gesprek met Guttmann, twee van Karbaats kinderen en een moeder er een voorschot op neemt. Maar onder de hoge druk van een live studiogesprek blijkt ook hoe moeilijk het is om de juiste toon te vinden, lacherigheid en sensatie te vermijden. In een kwartiertje recht te doen aan het onderwerp waarvoor Guttmann drie uur heeft uitgetrokken.

Presentatoren Renze Klamer en Fidan Ekiz beginnen het gesprek luchtig: hoe is het om zo veel broers en zussen te hebben? Klamer vergelijkt de gefilmde ontmoeting van de nazaten, feitelijk een familiereünie, met ‘een soort bedrijfsevenement’. Er volgen vragen over hun gemeenschappelijke uiterlijke kenmerken (zelfde handen, hoge voorhoofd, grote tanden als hun vader), vragen waarvan je zou hopen dat ze op het laatst aan bod komen. Omdat trauma’s en vernedering hier prioriteit behoeven. Die komen, later, in het soms hortende gesprek wel aan de orde.

Klamer confronteert zoon Peter met zijn inschatting dat die ‘wel 75 procent Karbaat’ is, waarop diens moeder Lidia riposteert: ‘Helaas, ja.’ Helaas?, vraagt Klamer. ‘Nou, dat vind ik helemaal niet fijn.’ U had liever 75 procent van mama gehad?, vraagt Klamer. ‘Ja, Peter heeft toch wel narcistische trekjes’, zegt de moeder, terwijl ze naar haar zoon kijkt. Die lacht ongemakkelijk.

Wat had ik het met Peter te doen, alsook met zijn moeder wier woorden in de studio onbedoeld en onomkeerbaar zo meedogenloos klinken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden