De Vijfde BeatleAndrej Makarevitsj

De Vijfde Beatle was Andrej Makarevitsj

I’m back in the USSR
You don’t know how lucky you are, boys
(Uit Back in the U.S.S.R., 1968)

Andrej Makarevitsj tijdens een optreden in 2015 in Kiev.Beeld NurPhoto via Getty Images

The Beatles hebben nooit in Rusland opgetreden. Dat kon niet. Toch hadden ze achter het IJzeren Gordijn talloze fans. Dat waren merendeels geprivilegieerde jongeren die in de communistische heilstaat in de illegaliteit hun liefde voor de Fab Four beleden en zo bressen sloegen in de Muur – figuurlijk, maar doeltreffend waren hun mokerslagen wel degelijk.

Het gezag werd getart en ondermijnd met westerse kapsels, gitaren, platenspelers en illegale kopieën van platen. The Beatles veranderden levens. Ze gaven hoop.

Deze verborgen, ontroerende episode in de geschiedenis van de Sovjet-Unie kwam aan het licht in de aangrijpende documentaire die Leslie Woodhead in 2009 maakte over de Beatlemania in Rusland, How the Beatles Rocked the Kremlin. Alleen die titel al.

Ook in het gelijknamige boek komt de Russische Vijfde Beatle aan het woord: Andrej Makarevitsj (1953) uit Moskou. Als scholier voorzag hij zichzelf van een ongeëvenaarde bijnaam die een staande ovatie en gegil van duizenden meisjes verdient, een liefdesverklaring en een verzetsdaad ineen:

McCarevitsj.

De levenslange koorts begon dankzij zijn vader, een eenbenige architect van Wit-Russische komaf – het been was hij kwijtgeraakt in WO II – die na een buitenlandse reis thuiskwam met twee Beatles-platen, A Hard Day’s Night en een verzamelelpee. ‘Het was alsof de bliksem insloeg. Ik luisterde 24 uur achter elkaar naar de muziek en ik werd gek.’

Pas later drong er nog iets anders tot hem door; iets groters. ‘De muziek maakte ons vrij.’

Andrej Makarevitsj besloot Beatle te worden. Dat lukte. In 1969 richtte hij een band op, Mashina Vremeni, Tijdmachine. Hij en de andere leden deden er alles aan om te klinken als The Beatles en eruit te zien als The Beatles, terwijl ze Hey Jude en Ticket to Ride naspeelden.

De muziek, het Engels, de leren jacks, de lange haren: een confrontatie met de autoriteiten was onafwendbaar. Jarenlang speelde Mashina Vremeni een kat-en-muisspel met de staat. De band won, ondanks voortdurende intimidatiepogingen. Mashina Vremeni drukte een onuitwisbare stempel op de Russische popmuziek.

De band bestaat dit jaar een halve eeuw. Makarevitsj, de bevlogen frontman en tekstschrijver, manifesteert zich tot op de dag van vandaag ook op een ander terrein. Behalve de Russische Vijfde Beatle is McCarevitsj een criticus van het regime – een Lennoneske activist.

John & Paul

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden