De vergeten melodie van Stravinsky

Aangemoedigd door het applaus boog de wereldberoemde dirigent minzaam voor het enthousiaste publiek in de grote zaal van het Lincoln Centre in New York....

Paul Witteman

Lorin Maazel (76) kan wat en dat vindt hij zelf ook. In New York dirigeerde hij de rijk georkestreerde Symfonie Fantastique van Hector Berlioz zonder partituur. Dat doen niet veel collega’s hem na. Hij is chef dirigent van het New York Philharmonic Orchestra dat zijn roem vooral dankt aan de legendarische concerten halverwege de vorige eeuw onder de immens geliefde Leonard Bernstein. Maazel is bij zijn orkestleden een stuk minder populair. Het verhaal gaat dat ze hun zware instrumenten liever de trap op sjouwen dan het risico te lopen met hun baas in de lift te moeten staan. Maazel heeft de wind eronder. Dat is goed voor de discipline maar op den duur betaalt elk orkest de prijs van verminderde spelvreugde. Het was aan de plichtmatige uitvoering van Berlioz’ magnum opus te horen.

Niet dat ons dure kaartje weggegooid geld bleek. Want voor de pauze speelde het orkest samen met de Franse pianist Pierre-Laurent Aimard het concerto voor piano en blaasinstrumenten van Igor Stravinsky, een bijna vergeten compositie die swingt als een improvisatie van Eroll Garner, tot luisteren dwingt als een partita van Bach en vooruitblikt op muziek van een complete generatie componisten. Het wonderschone stuk beleefde haar première in 1924 in Parijs met Stravinsky zelf aan het klavier. Dat werd een historisch concert. In zijn memoires vertelt Stravinsky (1882-1971) dat hij vergeten was met welke melodie de piano het tweede deel moest inzetten. Eeuwigdurende seconden tuurde de componist, die uit het hoofd speelde, in zijn geheugen op zoek naar de eerste stappen van zijn geesteskind. Pas toen de dirigent Serge Koussevitzky de wanhopige pianist een paar tonen in het oor neuriede, was Stravinsky bij zinnen.

In New York had Pierre-Laurent Aimard de steun van Maazel niet nodig. Aimard is een begaafd pianist die in één adem zou worden genoemd met virtuozen als Volodos, als hij zijn repertoire had beperkt tot Schubert en Chopin. Maar de Fransman is een liefhebber van eigentijdse muziek. Zo nam hij het complete werk van Ligeti op en geeft hij in alle muzieksteden les aan jonge pianisten die zich het ingewikkelde idioom van de moderne muziek eigen willen maken. Hij stelt zijn persoonlijkheid in dienst van de muziek in plaats van andersom.

Maazel gaf hem na afloop nog net een hand. Zijn concert begon pas na de pauze.

Paul Witteman

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden