De veranderende wereld van de Nederlandse koe

In een tweewekelijkse serie belicht Hans van der Meer in tekst en beeld de veranderende wereld van de Nederlandse koe.

De koeienfotograaf staat tijdens de fotoshoot schuin achter de koe, zodat er nog iets van de uier te zien is.Beeld Hans van der Meer

Waar geld wordt verdiend, is beeldvorming belangrijk. Elke sector heeft een eigen beeldtaal waar het gaat om productfotografie, de rundveefokkerij is daarop geen uitzondering. De fotograaf en zijn medewerkers weten wat hen te doen staat. Alleen de koe weet van niks.

Een koeienfotograaf werkt voor fokkerijorganisaties die fotoshoots organiseren en soms tijdens evenementen zoals landbouwshows. De dieren zijn dan gewassen en geschoren door zogeheten cowfitters, die met tondeuses, borstels en spuitbussen de laatste hand leggen aan het toilet van de dames. Cowfitters klinkt Amerikaans en dat is geen toeval. Nadat de melkmachine was uitgevonden, nam in de Verenigde Staten het fokken van koeien op een hoge melkproductie een hoge vlucht.

Zo ontstond de behoefte aan een gestandaardiseerd beeld van de melkkoe, dat als ideaal werd gepresenteerd in reclames van fokbedrijven. Melkkoeien worden sindsdien met de kop omhoog afgebeeld, met een zo recht mogelijke ruglijn. Het achterste deel vertelt het meest. De kruisligging, ofwel de stand van het bekken, moet niet omhoog maar ook niet omlaag lopen. Dat kan problemen geven met afkalven. Is die rechte lijn niet door het fokprogramma verkregen, dan kan de fotograaf via beeldbewerking ingrijpen. Dit is tenslotte het tijdperk van de maakbaarheid. Photoshoppen is bij reclamefotografie gemeengoed, maar in de melkveehouderij klinken hier en daar kritische geluiden over de geloofwaardigheid van bewerkte foto's.

De maakbare wereld

Minstens zo belangrijk is de uierophanging. Een koeienfotograaf staat daarom iets schuin achter de koe, zodat er ook nog iets van de uier aan de achterkant is te zien. Om te voorkomen dat vanuit dat perspectief de voorkant van de koe kleiner wegloopt, worden de voorpoten op een verhoginkje gezet. Daar komt wat gras overheen, zodat het niet te veel opvalt. Aan de staart wordt een pluim gehangen, die ze met een nylon draadje iets naar achteren kunnen trekken.

Je moet er wel geduld voor hebben. De vier poten worden net zolang opgetild en op hun plaats gezet totdat ze eindelijk goed staan. Dat duurt al gauw tien minuten. Net als de fotograaf terugloopt naar zijn camera en bidt dat de koe niet zal bewegen, zet het dier een stap. Dan begint het hele verhaal weer van voren af aan. Pas na vijf keer of zes keer heeft ze er genoeg van en blijft ze staan.

Op dat moment komt de assistent met het scherm in actie om voorzichtig haar aandacht te trekken. De fotograaf drukt pas af als de oortjes omhoog gaan.

De koe snapt er al die tijd niets van. Zij heeft geen weet van de maakbare wereld.

Tentoonstelling De Koe: Cas Oorthuys en Hans van der Meer, Fries Museum i.s.m. Nederlands Fotomuseum, Leeuwarden, t/m 5/6/2016.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden