De Vendetta, de godvader deel IV

Lies Visschedijk en Marisa van Eyle zijn mafiavrouwen in Vendetta, respectievelijk de jonge, gestudeerde loot aan de familietak en de moeder aller moeders, la mama. Samen met cabaretier Najib Amhali zijn ze te gast bij mannenbolwerk De Ploeg. Heftige familierelaties, daar houden ze van bij De Ploeg; enkele seizoenen terug maakten ze Festen naar de befaamde film van Thomas Vinterberg. Driestuiversopera deden ze al eens en de reeks begon ooit met de foute Familie van der Ploeg. En nu dus Vendetta. Uitgangspunt is The Godfather. Voeg daarbij wat Soprano-sfeer, het goede film noir-gevoel en De Ploeg-humor en je komt in de buurt. Visschedijk: ‘Het is eigenlijk een mafiarevue.’

Tournee t/m 17 april
www.bostheaterproducties.nl.

‘De begrafenis aan het eind van de voorstelling, die is er met dank aan de Nederlandse onderwereld’, zegt actrice Marisa van Eyle. ‘We konden dagelijks een nieuwe grap in het stuk kwijt.’ Midden in de try-outs van Vendetta, De Godvader IV werden Van Eyle en theatergezelschap De Ploeg ingehaald door de actualiteit: de ene criminele afrekening volgde op de andere. ‘Zou de onderwereld komen kijken?’, vraagt Van Eyles collega Lies Visschedijk zich hardop af. ‘Ik vrees verdomme van niet. Wat zouden ze erna doen, trouwens?’

Visschedijk en Van Eyle zijn mafiavrouwen in Vendetta, respectievelijk de jonge, gestudeerde loot aan de familietak en de moeder aller moeders, la mama. Samen met cabaretier Najib Amhali zijn ze te gast bij De Ploeg. Heftige familierelaties, daar houden ze van bij De Ploeg; enkele seizoenen terug maakten ze Festen naar de befaamde film van Thomas Vinterberg. Driestuiversopera deden ze al eens en de reeks begon ooit met de foute Familie van der Ploeg. En nu dus Vendetta. Wat een timing.

De Hells Angels komen er inmiddels in voor, de naam van John Mieremet valt, er is sprake van een zekere bridgeclub en Amsterdamse toestanden. Zelfs de moord op Johnny de Mus (die van de dominostenen) was een item, maar dat is er alweer uit ook. Uitgangspunt is The Godfather. Voeg daarbij wat Soprano-sfeer, het goede film noir-gevoel en De Ploeg-humor en je komt in de buurt. Visschedijk: ‘Het is eigenlijk een mafiarevue.’ Scènes en liedjes buitelen over elkaar heen, timing is nog belangrijker dan anders. ‘Als er iets hapert is het alsof een variétéartiest al z’n bordjes uit de lucht laat vallen.’

Daags na een try-out in Den Bosch praten Van Eyle (1964) en Visschedijk (1974) over het stuk en hun rollen. In 1998, speelden ze samen in De kersentuin bij De Trust. Visschedijk ging vervolgens meer de kant op van het muziektheater, Van Eyle is een echt teksttheatermens. En nu stappen ze samen de mafiawereld van De Ploeg binnen. Een jongensboek.

Op elkaar ingespeelde, uitstekend van de tongriem gesneden mannen zijn het, die al een hele tijd bezig waren met de materie. Het was even wennen. ‘Om in het mafiajargon te blijven: de codes zijn anders’, aldus van Eyle. ‘Ik kom uit een heel andere traditie.’ Visschedijk: ‘Ik vond het best moeilijk om m’n mond open te trekken. We waren toch gast aan tafel. Dan duurt het even voor je naar de ijskast loopt en een stuk brie snaait.’ Van Eyle: ‘Ik hoopte steeds: “Mijn tijd komt nog wel, als we eenmaal gaan spelen.” In de donkerste momenten dacht ik: “Er valt helemaal niets te spelen. Wat doe ik hier?” ’

‘Negen mensen zonder regisseur. En een stuk zonder plot’, zegt Visschedijk. Dat was er ook aan de hand. Willem van de Sande Bakhuysen, die ook Festen had gedaan, werd ziek voordat hij kon beginnen met zijn regie. Hij stierf eind september. Onze Don is dood, zeiden ze.

Ze gingen verder, met regieaanwijzingen van Ko van den Bosch en Moniek Merkx, en veel deden ze toch ook zelf. De onwennigheid is allang geweken. Van Eyle: ‘Dit blijkt het grootste afsprakentoneel waar ik ooit in heb gestaan.’ Alles en iedereen heeft een plek, niets mag de vaart uit de show halen.

Driehonderd bladzijden los materiaal hadden ze, talloze verhaallijnen, studies naar stambomen en mafiageschiedenissen die terugvoerden tot de 14de eeuw. Maar weinig samenhang. Langzaam kwam die erin, na eindeloos gefilter en gezeef. Er zou een feest komen en een begrafenis, en het draait om een vleesbaronnen-imperium dat uit elkaar spat, onder meer door toedoen van een machtsbeluste buitenstaander (Amhali). Maar wat doen de vrouwen?

Visschedijk: ‘Het is natuurlijk niet een enorme vrouwenwereld.’ Ze keken naar de series, naar The Godfather, ze lazen. Van Eyle: ‘De moeder zingt op feesten en partijen wel eens een strofe mee.’ En verder? Visschedijk: ‘Niks. Koken en pijpen. Dat is wat ze doen. En degene die kookt is niet degene die pijpt.’ Van Eyle: ‘Natuurlijk is dat een rare positie. Maar die moet je wel innemen om te laten zien hoe de mafia in elkaar zit.’

Visschedijk, peinzend: ‘Tussen ons is het ook niet bepaald gezellig. Als ik binnenkom, verziek ik meteen de hele sfeer. Ik ben een gemeen meisje. En jij bent een kwade moeder.’ ‘Er is gaandeweg behoorlijk wat veranderd’, zegt Van Eyle. ‘Eerst was ik one of the guys. Maar dat voelde toch niet goed. Ik schiet nu nog wel lekker mee met de mannen, maar ik ben toch ook mama.’ En Visschedijk, Rosalia in het stuk, is een slimme femme fatale. ‘Ik wilde eerst nog dat ik de ware liefde zou vinden’, zegt ze. Van Eyle: ‘Maar dat was een inzending die het niet gehaald heeft.’ Psychologiseren, tegenkleuren, subteksten spelen, het moet allemaal niet. ‘What you see is what you get’, zeggen ze. Het is absurd soms, onbedaarlijk grappig ook, maar over de gehele linie klopt het.

Van Eyle: ‘Het is wel weer zo’n typische familie, van die mensen die bij elkaar in een heel eigen universum zitten, zonder dat ze in de gaten hebben dat ze helemaal niet meer van deze tijd en deze wereld zijn. Een echte, sneue Ploeg-familie.’


Tournee t/m 17 april
www.bostheaterproducties.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden