Opinie

'De VARA is nog niet toe aan vervelende zwarten'

Wie ooit iets vriendelijks over Geert Wilders heeft geschreven, is bij de VARA niet meer welkom, schrijft toneel- en televisieschrijver Haye van der Heyden.

De presentatoren van de VARA voorafgaand aan het vorige televisieseizoen. Beeld ANP

Na mijn artikelen (Wij zijn op weg, het gaat goed met Nederland en Vooruitgang voor allen is aanstaande) in deze krant van ongeveer een jaar geleden waarin ik mijn waardering uitsprak voor de bijdragen van Geert Wilders aan onze democratie, had ik een lang afscheidsgesprek met de programmadirecteur van de VARA - de omroep die tot op dat moment mijn werkgever was en die ik als de beste en professioneelste in mijn loopbaan heb ervaren. Hij legde mij uit dat het toch wel erg moeilijk voor hem was om door te gaan met iemand zoals ik. Het was een mooie en lange trialoog - het hoofd drama zat ook aan - waarin wij het slechts over één ding helemaal eens waren: wij proberen niet te discrimineren.

Het probleem is alleen: wat is discriminatie? Het waren kort daarna vooruitstrevende cabaretiers van diezelfde VARA die overwogen PVV-stemmers te weren bij hun theatervoorstellingen. Zij zijn daar nog immer in de gratie, ik niet.

Onze tijd is niet zo veel anders dan die waarin vrouwen niet mochten stemmen en zwarten als werkende huisdieren werden beschouwd, misstanden waar wij nu met enige verbazing op terugkijken. Er wordt natuurlijk heden ten dage net zo driftig gediscrimineerd als toen, de verschijningsvorm is alleen anders.

Onsympathieke neger
Een onschuldig voorbeeld: jaren geleden voerde ik in een script voor een comedy een onsympathieke neger op. De omroep - toen nog het publieke Veronica - gebood mij het personage te veranderen. Daarmee werd ik gedwongen te discrimineren, vond ik en vind ik, onder het mom van het nastreven van het tegendeel. Ik ben het verschijnsel daarna nog regelmatig tegengekomen. Joden en islamitische allochtonen - om twee waarschijnlijk niet geheel toevallig nogal tegengestelde groepen te noemen - genieten maar mondjesmaat het recht onderwerp te zijn van satire, humor en spot en worden daarmee naar mijn oordeel per definitie door onze tijd gediscrimineerd. Waarom dat zo is, laat zich gemakkelijk raden. Maar waar moet de stoom dan naartoe als de uitlaatklep dicht zit? Hoge druk is erg gevaarlijk, zo is gebleken.

Een jaar of dertig geleden werden vrouwen ook zo behandeld, maar dat is grotendeels voorbij: hoe botter, seksistischer en ongevoeliger de feminiene medemens nu in de media wordt behandeld, hoe grappiger het is. Niet dat ik daar op tegen ben, ik stel er alleen mee vast dat de door de Dolle Mina's nagestreefde emancipatie nu pas echt goed op gang is gekomen.

Halal-huizen
Natuurlijk zijn we er nog niet helemaal, bleek onlangs: opeens waren immers de zogenoemde Halal-huizen in het nieuws, waarin islamitische mannen en vrouwen zich van elkaar konden afzonderen. Hoewel dat in de wc's van al onze publieke ruimtes niet anders is, barstte de jonge zich onlangs nog definitief vrijgevochten Eva Jinek bijna door het beeldscherm heen van verontwaardiging. Waarom eigenlijk? Zijn de moslima's makke schapen die niet voor zichzelf op kunnen komen en bescherming nodig hebben van hun superieure westerse seksegenoten? Mogen vrouwen niet leven zoals ze willen leven en mogen aannemers - al dan niet door de overheid geïnitieerd - niet bouwen wat de klanten willen? Wij leven in een vrij land, en die vrijheid mag niet lijden onder islamitische invloeden, maar ook niet onder anti-islamitische invloeden. Er mag in Almere toch ook best een wijk komen waarin onder alle huizen een vijftig-tinten-grijs-sm-kelder wordt aangelegd? Als die mensen dat nou leuk vinden?

Dat ik waarschijnlijk nooit meer voor de VARA zal werken, is natuurlijk wel een tikje Noord-Koreaans, maar ik snap het wel. Een mens moet 'verschillig' zijn en kritisch, maar niet de verkeerde kant op, dat kan natuurlijk niet. Met kritisch zijn moet je natuurlijk wel keurig in de pas blijven lopen. Er wordt gedacht in veel kringen dat men taboedoorbrekend bezig is, het tegendeel is natuurlijk het geval. Wie echt aan de verboden bel probeert te trekken, wordt bij zijn oren gepakt en krijgt een pak op zijn sodemieter. Dat is altijd zo geweest en zal altijd zo blijven.

Mediacratie
De echte misstanden in onze maatschappij laat men namelijk letterlijk en figuurlijk links liggen. Waarover zal de verbazing gaan waarmee men over honderd jaar naar deze tijd kijkt? Over onze blindheid voor explosief stijgende schuldenlasten? Over het feit dat Volkert van der G. een dikke tien jaar na zijn gruweldaad alweer vrij komt? Dat de VS zichzelf als de baas van de wereld beschouwt en dat wij dat maar gewoon accepteren? Dat ons land zich van stemming onthoudt bij het verzoek tot acceptatie van de Palestijnse staat? Zullen we ons verbazen over de bio-industrie? Over hoe wij omgaan met onze bejaarden? Over de volstrekte waanzin van het verschijnsel mediacratie?

We weten het niet. We kunnen onszelf nu alleen maar de plicht op leggen te proberen zo 'verschillig' en kritisch mogelijk te zijn, en dan heb ik het in dezen natuurlijk wel over het echte werk en niet over dat voorspelbare, voor de hand liggende geneuzel van hen die van zichzelf en hun directe omgeving vinden dat ze goed bezig zijn, terwijl ze eigenlijk niets anders doen dan zich wentelen in de populariteit van het politiek-correct-zijn.

Taboe
Wie durft dat nog? Wie durft er nog een écht taboe te slechten?
Ik weet niet wat het is en het zal ook wel de leeftijd zijn, maar ik heb toch steeds meer het gevoel dat Nederland die vrije geest die zich na het midden van de vorige eeuw zo driftig heeft ontwikkeld weer behoorlijk aan het verliezen is. Het land is zichzelf aan het kwijtraken, en dat komt dan niet door Europa of testosteronrijke onopgevoede kut-voetbal-Marokkaantjes, maar door de Nederlanders zelf. Want ook de wolf van de censuur hult zich in de meest prachtige schapenkostuums.

Verhuizen naar Noord-Korea dan maar? De huizenprijzen schijnen daar erg gunstig te zijn.

Haye van der Heyden is toneel- en televisieschrijver

 
Onze tijd is niet zo veel anders dan die waarin vrouwen niet mochten stemmen en zwarten als werkende huisdieren werden beschouwd, misstanden waar wij nu met enige verbazing op terugkijken.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden